Deizmin "İyi Ki Deistim" Dedirten Özellikleri

Herkesin din ve yaratıcı kavramları hakkında farklı görüşleri vardır. Kimileri bir dine inanmayı tercih eder kimileri ise hiçbir dine inanmaz. Hiçbir dine inanmayanlar da kendi içinde çeşitli gruplara ayrılır. Bu gruplardan birisi deizm yani yaradancılıktır. Deizmin ne olduğunu kısaca söylemek gerekirse:

Evreni başlangıçta yaratan fakat işleyişine müdahale etmeyen bir tanrının varlığını savunan inançtır. Vahiy ve esine dayalı hiçbir dine bağlı değildir.

Bu bencemde deizmin propagandasını yapmayacağım. Eğer bir inanç veya inançsızlık hakkında ciddi bir araştırma yapmak istiyorsanız benden daha bilimsel ve detaylı bilgi verecek kaynaklara başvurunuz.

Şimdi, deist olmanın bazı olumlu yönlerden bahsetmek istiyorum. Başlayalım.😇

Din felsefesi ile içli dışlı olursun.

"Ne yani, dindar insanlar din felsefesini araştıramaz mı?" Elbette araştırırlar ancak gözlemlediğim kadarıyla din felsefesi dindarlardan çok deistlerin ilgisini çekiyor.

İnsanlar yapıları gereği tembelliğe çok yatkın. Herhangi bir dine bağlı kimseler sadece kutsal kitaplarındaki argümanlarla da yaratıcının varlığını anlatabiliyor. Ancak deistlerin hiçbir kutsal kitabı veya metni yok. Bu yüzden tanrının varlığına ve din kavramına ilişkin her şeyi din felsefesi sayesinde açıklayabiliyorlar.

Bence felsefeyi sadece işimiz düştüğünde değil her zaman araştıralım. Böylece farklı ve yeni fikirlere daha ılımlı bakabiliriz.

"Tanrı mı Allah mı" tarzı tartışmalardan kurtulursun.

"Yaratıcıya Allah mı yoksa tanrı mı denmeli?" Bu konu bazı Müslümanlar için oldukça önemli. Kimileri "Kesinlikle Allah denmeli, tanrı kelimesi dinimizde yok" diyor kimileri ise "Sözcüklere çok takılmayalım, önemli olan neyi kast ettiğimizdir" diyor.

Deistlerin ise böyle tartışmalarla hiç alakası yok. Onlar yaratıcı güce genellikle "tanrı" derler. İnançları farklı olduğu için de kimse onlara "neden bu kelimeyi kullanıyorsun" diye sormaz.

Evrim teorisi ile bir derdin olmaz.

Bütün ateistler evrim teorisinin gerçek olduğunu düşünür. Ancak Hristiyanlar ve Müslümanlar bu konuda fikir ayrılığına düşebiliyor. Kimi Hristiyanlar/Müslümanlar evrimi reddederken kimileri kabul ediyor. Dolasıyla kendi aralarında tartışmak zorunda kalabiliyorlar veya "acaba kutsal kitabımızı doğru yorumlayabildik mi" endişesini taşıyabiliyorlar.

Deistler ise bu konuda oldukça rahat. Deizmin herhangi bir kutsal kitabı ve kuralı olmadığı için evrim teorisini rahatlıkla kabullenebiliyorlar. Tabii kabul etmeyenler de olabilir ama ben şimdiye kadar öyle biriyle tanışmadım.

"Ölüm ve sonrası" senin için büyük bir gizemdir.

Ateistler ve agnostikler ölümden sonra hayat olduğuna inanmaz. Ölümü "mutlak yok oluş" şeklinde tarif eder. Dindarlar ise ölümden sonra ne olacağını kendi kutsal metinlerinden öğrenir.

Deistler bu konuda oldukça kararsızdır. "Bir yaratıcı varsa mutlak yok oluştan söz edemeyiz. Ancak ölümden sonra yaşam düşüncesi de pek mantıklı gelmiyor. Ne diyelim ki? Olabilir de olmayabilir de."

Deizmin olumlu bir imajı vardır.

Bir dönem sanalda ve gerçekte din konulu tartışmalara çok katıldım. Ateist, agnostik, deist, Müslüman, Hristiyan, Musevi vb. birçok farklı inançtan insanla konuştum. Şunu fark ettim ki çoğu insan deizmi doğru bulmasa bile seviyor.

Mesela ateistler çoğu zaman dini inançları yeriyor ancak deizmi "o kadar da mantıksız bulmadığını" söylüyor. Konuştuğum bazı Müslümanlar ise "deistlerle tartışmayı ateistlere tercih ettiğini" söylemişti.

Dini tartışmalarda sana destek olacak birini rahatlıkla bulursun.

Deizmin hem dinlerle hem de ateizmle ortak noktaları vardır. Bu yüzden onlarla bazı konularda tartışır bazı konularda hemfikir olursun.

Örneğin dinleri eleştirmek istiyorsan bir ateistten veya agnostikten yardım alabilirsin. Tanrının varlığını anlatmak istiyorsan bir dindara başvurabilirsin.

Bonus: Thomas Paine

Deizm ile ilgili bir yazıda Thomas Paine'i anmadan edemedim. Paine, en ünlü deist düşünürlerden biridir. Akıl Çağı adlı kitabında din ve yaratıcı hakkındaki görüşlerini belirtmiştir. O, şu anda yaşamıyor ama düşünceleri hala canlı. Kendisine sevgilerimi ve saygılarımı iletiyorum.☺