Alman metal gruplarının ataları: Vikingler

Son dönemde iyice popüler kültür nesnesi olması ile birlikte vikingleri çoğunuz duymuşsunuzdur, uzun boylu, sarı saçlı, dövmeli, sakallı, bir elinde balta, öbür elinde kılıç önüne gelene sağlı sollu girişmek için fırsat kollayan psikopat tipler canlanır kafanızda. Tüm bu özellikler kurban olduğum Odin'den gelebilir, lakin ki, öyle değildir.

Sorulması gereken ilk soru: Viking ne demek?

Bu biraz tuhaf bir durum, çünkü viking kelimesi vikinglerin kendilerine biçtiği bir isim değildi. Vikingler kendilerini ya 'Biz kuzeyliyiz, yukarı mahalleden geldik, mevzu var dediler' şeklinde tanıtırlardı, ya da hangi reis veya kralın peşinde sefere çıktıysalar onun ismiyle 'Biz kral Hallfred'in adamıyık' diye betimlerlerdi. Viking kelimesinin anlamı hakkında bir iki teori var, kimisi vik(körfez) kelimesinden, kimisi Norveç'in Viken diye bilinen bölümünden geldiğini düşünüyor.

Etimolojiyi bir tarafa bırakırsak, vikingler genel olarak İskandinavya kıyılarında dağınık halde yaşayan, tarıma elverişsiz toparklarda yaşadıkları için yağmaya ve ticarete abanmak zorunda olan, 8. yüzyılın sonlarından 10. yüzyılın sonlarına kadar Avrupa'ya kelimenin tam anlamıyla kan kusturmuş bir germen kavmidir.

Bu metalci abilerimiz hristiyanlığa gen son geçen Avrupa halkıdırlar. 793 yılında başlayan ilk seferde tamamı pagandı. Oldukça farklı, kendine has, enteresan bir din anlayışları vardı.

Hangi gerekçe ile Avrupa'ya genel bir tehdit oldukları belirsiz

Bu Iron Maiden fanı kılıklı abiler, 8. yüzyılın sonlarına kadar kuzeyde ticaretle uğraşan, kendi içinde o toprak senin bu tarla benim diye sürekli didişen(Bu açıdan türklere benziyorlar), Baltık dolaylarına gemileriyle akınlar düzenleyip yağmacılık yapan işinde gücünde, çoluğunu çocuğunu doyurmanın derdinde bir gruptu.

Ancak ne olduysa, birden ardı ardına ilk başta İngiltere, ardından Avrupa'nın kalan bölgelerine seferler yapıp yağmamaya başladılar. Buna tam olarak ne ön ayak oldu bilinmiyor, Roma'nın yıkılışından sonra Avrupa Şarlman'ın öncülüğünde Katolik hristiyan anlayışı iyice sindirmişti. Şarlman'ın paganlığa düşman olduğu düşünüldüğnde vikingler buna tepki olarak mı hristiyan alemine daldılar, denizde yol almanın yeni yollarını keşfettikleri için mi açıldılar, yoksa vikinglerin alamet-i farikası olan longship(uzungemi) yapımı mükemmelleşince mi saldırıya geçtiler kimse tam bilmiyor. Muhtemelen hepsinin etkisi var.

Teknoloji niye önemli? Çünkü teknolojiniz iyiyse düşmanları öldürmek daha kolay.

Vikingler koca Avrupa'ya illallah dedirtmelerini uzun boylarına ve muhteşem savaşçılıklarına borçlu değildiler. Ki kültürlerinin izleri m.ö. 1000'lere kadar gidiyor, yani çok eski bir gelenekleri var, delikanlılığa baksa çok önceden yayılırlardı. Bu adamların olayı nehirde de okyanusda da yüzebilen meşhur gemileridir.

Bunlar öyle gemilerdir ki, draftı(Geminin suya maksimum batma miktarı) yarım metreyi bulmaz, altı düzdür, kalaslar çakılarak değil balık pulu gibi birbirine geçirilerek gerdirme yöntemi ile sabitlenmiştir, geminin pruvası ile kıç kısmı simetriktir, bu sayede karaya çıkıp gerisingeri denize açılınabilir, yelken direk üstünde istenilen tarafa çevrilebilir. Yani kısacası bildiğin yıldırım saldırıları için düzenlenmiş dönemi için uçak gemisi muhteşemliğinde gemilerdir.

Şimdi o zamanlar Barbaros Hayrettin falan da yok hesap sormaya, meydan boş yani, vikingler bu gemileriyle denizi aşıp, karaya çıktıklarında nehirlerden karanın iç kısımlarına kadar girip, aniden çıktıkları yeri darma duman ettikten sonra ziktirolup gitme taktiğiyle 9. yüzyılın ortasına kadar bayağı zengin olmuşlardır.

Uzungemiler o kadar hafiftiler ki, bir viking grubu nehirde ilerlerken kendisini kovalayan düşmandan kurtulmak için gemileri karadan başka nehre taşarak ilerlerdi. Björn Ironside diye bilinen reis bugünkü Ukrayna'da bulunan Dinyeper Nehri üzerinden Karadeniz'e, ordan Ege'ye, ordan Akdeniz'e kadar gitmiş, Ordan Roma'ya ulaşmaya çalışırken yanlışlıkla başka şehre varmış(Malum, haritadan pek anlamazlar), ancak en azından orayı yağmalayıp aynı rota üzerinden İskandinavya'ya geri dönmeyi başarmıştır. Yuh!!

İlk seferlerin amacı sadece yağma ve kafa göz kırmaktır. Viking inancında, savaşçılık ve yiğitlik bir insanın ulaşabileceği en yüksek erdemdi. Baş tanrı Odin'in meşhur salonu Valhalla'ya ancak katledilmiş olanlar seçilebilirdi. O yüzden eğer savaşta ölmezsen zaten yağmadan ganimet elde ediyordun, ölürsen de Valhalla'ya, olmadı Freya'nın salonu Folksvangr'a gidiyordun. Win-win yani.

Tabi o devrin avrupasını büyük orduların olduğu, ciddi bir devlet yapılanmasının falan olduğu Osmanlı dönemi avrupasıyla da karıştırmayın. Şöyle söyleyeyim, Ivar the Boneless diye bilinen viking en fazla 5000 kişilik bir kuvvetle koca Britanya'nın doğusunu işgal etmişti.

Yağmadan tarıma, tarımdan ağaca, ağaçtan ormana, dönmeli Asgard'da

İlk başlardı yağma faaliyetleri olarak başlayan akınlar, özellikle Paris gibi büyük şehirlerin yağmalanmasından sonra ganimet açısından doygunluğa ulaşınca renk değiştirmiş ve tarım zorluğu yüzünden sürekli açlıkla boğuşan, Şubat ayına 'kıtlık ayı' diye isim veren vikingler güneyde toprak sahibi olmak için koloniler kurmuşlardır.

Dublin gibi Britanya'nın önemli şehirlerinden, Ukrayna'da slavların başına geçip ilk rus devletini kurmaya kadar bir sürü iş yapmışlardır.

Üstelik önemli ticari faaliyetler geliştirmişler, araplarla dahi ticaret yapmışlardır. Köle ticaretinden zengin olan çok viking vardır.

900'lü yıllarda oğuzlarla da alakası olmuş İbn-i Fadlan isimli bir arap gezgin kendilerinden seyahatlerinde bahsetmiştir. Rus olarak, rus kelimesi aslında Bizans tarafından İsveçli vikingler için uydurulmuş bir laftır, kuzeyli anlamına gelir, sonra bu isveçlilerin Kiev'de kurdukları devletin ardılları olan doğu slavlarının adı rus olarak kalmıştır ve biz bu adamlara hala rus diyoruz.

Uzun boylu, iri yapılı adamlar. Çoğu sarı veyahut kızıl saçlı, vücutları yeşil-mavi dövmelerle kaplı, sakalları uzun ve hepsi sakalını tarayıp süs yapmış, hepsinin belinde bir tane frenk usülü kılıç, bir balta bir de bıçak var. Çoğu seyahat ederken omuzlarına sadece sağ kolu açıkta bırakan kalın bir pelerin giyiyor.

İbn-i Fadlan kısaca bunları söylemiş. Ne kadar pis oldukları, bir tanesinin cariyesi ile öbürünün gayet umumi biçimde ilişkiye girmesinden nasıl tiksindiğini falan anlatışını başka bir Bence'ye konu edineceğim.

Her neyse, 200 yıl kadar süren bir Viking Çağı'nın ardından, vikingler Danimarka'da Harald diye bir kralın hristiyan olması ile hristiyanlaşmaya başladılar, 11. yüzyılda çoğu iskandinav hristiyan olmuştu ve Danimarka'da kurulan hristiyan krallık güçlü bir merkezi yönetim kurmuştu.

Niye din değiştirdiklerini soracak olursanız, gerekçesi şu, vikinglerde devlet diye bir şey yoktu, küçük gruplar ve onların reisleri vardı. Bu adamlar başına buyruk yaşardı, kral vardı ancak kral biraz sembolik biriydi. Bu tarz bir yerde kral olmak yerine sözünün kutsal olduğu bir yüce krallıkta yönetici olmak bir kral için daha elverişli idi.

Vikinglerin kültür ve yaşamlarına dair bilgileri bir başka Bence'de paylaşacağım.