Dostluk hakkında?

Şöyle düşünüyorum: “Dost diye bilmek” ile “dost diyebilmek” aynı duvarın iki yüzü gibi; biri iç sezgi, diğeri dış hitap.

Dost diye bilmek zihinde ve kalpte oluşan bir tanıma eylemi. Kişi hiçbir törene ihtiyaç duymadan, ötekinin varlığını “kendim kadar gerçek” bulur. Bu, sanki ruhumun coğrafyasında onun için ayrı bir vatandaşlık vermek gibi: O artık iç sınırlarımda serbest dolaşım hakkına sahip. Fakat burası sessiz bir kudret taşır; çünkü adını koymadan, duyuru yapmadan atarım bu mühürleri. Felsefeci Montaigne’in “Onu seviyorum çünkü o o” deyişinde olduğu gibi, gerekçesiz bir sezgisel güven.

Dost diyebilmek ise bildirge tarafı. Burada dil devreye girer, etik sorumluluk da. “Seni dostum ilan ediyorum” demek, soyut bir hissi toplumsal alana taşımaktır; tıpkı içerde yanan bir lambayı pencerede görünür kılmak gibi. Söz, hem taahhüt hem de sınavdır: Kelimeyi telaffuz ettiğim anda, sadakat, şeffaflık, belli beklentiler—hepsi görünür olur. İçteki dostluk bilgisini dışa duyurmak, tıpkı Platon’un mağarasından ışığa çıkmak gibidir; gölge değil, nesnenin kendisiyle yüzleşirim.

Peki hangisi “daha gerçek”? Bana kalırsa biri diğerini meşrulaştırmazsa eksik kalır. Yalnızca bilip de diyememek, içsel ama güvencesiz bir dostluk yaratır; ad verilmediği için karşı tarafın haberi bile olmayabilir. Öte yandan yalnızca diyebilmek "etikette cömert, özde tutarsız" dostluğu slogana indirger; his köksüzse kelime rüzgârda savrulur.