Dilencilere para vermiyor musunuz?

Yanlış.. Türkiye'de çocuk, yaşlı, engelli binlerce insan var ama %99 u dilenmiyor. Çünkü her ne kadar İskandinav ülkeleri kadar olmasa da sosyal yardımlar var. Dilencilik fakirlikten ve çaresizlikten değil, siz teşvik ettiğiniz için var. Kaldı ki sokaklarda dilenenlerin çoğu sağlıklı insanlar ve bu işi meslek haline getirmiş tipler.

Engelli insanların dilenmediğine emin misin? Ben Sirkeci'de ve Gülhane Parkı'nda çok gördüm bedensel engeli olup da dilenen. Kaldı ki dilencilik sadece bedensel engellilikten değil ruhsal hastalıktan da kaynaklıdır. Şimdi sen bir dilenciye her ne kadar para vermesen de adam bu dilenme isteğinden yine de vazgeçmiyor. Nasıl ki psikolojik bir travma sonrası sokaktan çöp toplamak gibi istifçilik hastalığı varsa bazı insanlarda da dilenme hastalığı vardır. Her dilenene gerçekten ihtiyacı var demiyorum ama ihtiyacı olup dilenen de var, çünkü Türkiye'deki sosyal devletçilik anlayışı çok kısıtlıdır. Cumhuriyetin başlarındaysa dilenmenin cezası 15 gün zorunlu olarak karın tokluğuna çalışmaydı. Sırf bu yüzden dilencilik yapıp ceza alarak 15 gün karnını doyuranlar vardı. Açlıktan dilencilik yapan çok insan vardı. Kaldı ki bu ülkede hala çocuk işçiliği var ve bu konuda hiçbir şey yapılmıyor. Konu hakkında Ömer Obuz'un Osmanlı'dan Cumhuriyete Dilencilik adlı kitabı okuyunuz.

Öncelikle, sosyal devlet kavramı ile konuyu geniş çaplı ele alıyorsunuz. İşin o tarafına girersek, dilencilikle sınırlı kalmaz. Üstelik "... ruhsal hastalıktan da kaynaklıdır" diyerek, iki konuyu çelişkili açıklamış oluyorsunuz. Eğer psikolojik ise sosyal devlet olursak bile çözülmez. Öte yandan, dilencilik ülkemiz has bir durum değil. Dünyanın en gelişmiş ülkelerinde de var. Hatta çok fakir ülkelerde daha az.. Çünkü herkes fakir olduğu için dilenciler kazanamıyor :) Bu durumda, Ömer Obuz konuyu sadece kendi toplumumuz için ele aldıysa, temeli hatalı atmıştır. Ancak işin psikoloji kısmında haklısınız. Tamamen yok edemeyiz ancak dilenciye verilen her kuruş bir çeşit teşvik görevi görüyor. Dolayısı ile teorik olarak dilenciyi psikolojisi bozuk insanlar değil, onlara para veren insanlar yaratmış oluyor.

Sosyal devlet konusuna gelince... Eğer bir toplumun cebinde ay sonu geldiğinde, 1 TL kalıyorsa, o toplumun sosyal devlet olması mümkün değildir diyerek özetleyebilirim. Çünkü cebinde kalan her kuruş, başkasını hakkından çalınmıştır. Yani biz o kültürden çoook uzağız.

Türkiye aslında istese çok iyi bir sosyal devlet olabilir ama yönetenler bunu yapmak istemiyor. Çünkü bürokratik oligarşi sömürmeyi seviyor. Türkiye'de halk fakir devlet ise çok zengindir. Milletten alınan vergilerin kaynağını bürokratik oligarşiyle onun yandaşları olan plütokratik çevre sömürmektedir. Amerika gibi gelişmiş ülkelerdeki dilencilik ise zaten sosyal devlet anlayışının olmamasından kaynaklıdır, Amerika liberteryen ve liberal ekonomi ve siyaset felsefesiyle yönetilen bir ülkedir. Yani bu anlayışa göre sağlık sistemi bile özeldir ve sağlık sigortası pahalıdır. Amerika'da 600 bin evsizin olma nedeni ise Amerika'daki evsizlerin yarısından çoğunun bipolar bozukluk ve şizofreni gibi ruhsal hastalıklara sahip olmasından kaynaklıdır. Amerika'da insanlar bireycidir ve çalışmayan insanları beslemezler, şizofren ve bipolar olanlarsa yaşama tutunamayıp kendisini sokakta buluyorlar ve sokakta dilencilik yaparak yaşamlarını idame ettiriyorlar. Elbette onlara yemek veren "charity foundation" denilen hayırsever kilise vakıfları da var. Demek istediğim zorunluluktan dilenen insanlar var bu ülkede, engelli olup engelli maaşı hiçbir şekilde yetmeyip sokakta dilenen birçok insan var. Babasının arabası varsa o engelliye engelli maaşı bile bağlamayıp o engelliden her ay 1500 TL Genel Sağlık Sigortası ücreti alıyor bu devlet. Zorla borçlandırma yapıyor. Ha ben bunu nereden biliyorum? Çünkü bende engelliyim ruhsal hastalıktan ve çalışamıyorum, hiçbir geçim kaynağım yok. Ailem olmasa bana bakacak hiçbir kimse yok. Psikolojik nedenlerle dilenenler ise dilenen insanların tamamını teşkil etmiyor sonuçta. Osmanlı ve cumhuriyet döneminde ihtiyaçtan dolayı dilenen zibilyon tane insan vardı. Osmanlı ve cumhuriyet döneminde savaş sonrası dönem. Şu an Türkiye'de ise stagflasyon ekonomisi ile sanki savaş görmüş ülke ekonomisi var. Şu anki haliyle Türkiye'de dilencilik garipsenecek bir durum değil.

Oligarşi bu toplumda yüzlerce yıldır var. Cumhuriyet buna karşı kurulmuş olsa da kendi oligarklarını oluşturdu. Türkiye bulunduğu nokta itibarı ile yol ayrımı noktasında... Sosyal devlet mi, liberal mi olmalı... Aslında bu kendi tercihimiz değil, zorunlu olarak siyasi coğrafyanın bizi yönlendirmesi ile oluşur. Zira popüler görünse de, sosyal devletin de sakıncaları vardır. Bürokrasi gündemin gerisinde kalabilir. Çevresi ile sorunu olmayan toplumlar için idealdir ancak bizim için tam anlamıyla uygulanabilir mi? Ayrıca kültürel anlamda toplum buna hazır mı?

Senin durumuna gelince... Biz tam sosyal devlet değiliz ancak uzakta değiliz. Şu an ailen bakıyor olsa da ailesi bakamayan insanlar için devlet birçok imkan ve barınma hizmeti sunuyor. Benim de komşuma ailesi bakıyordu. Annesi vefat edince devlet bakımevine aldı ve orada hayatına devam ediyor. Yani o kadar kötü durumda değiliz bu konuda.. Konumuza dönersek, dilenciler için de bu imkanlar var.

O aileden kalma sosyal güvenceye bakar. Kaldı ki %60 engelliysen babandan kalma emekli maaşını da alabiliyorsun. Onu da bir zahmet alsın, babasının alın teri sonuçta. Atatürk döneminde devlet idam ettirdiği İskilipli Atıf'ın dul eşine bile emekli maaşını bağlamış mağdur olmasın diye. Ancak Gürcistan gibi ülkelerde emeklilik sistemi bile yok, o kadar beter bir ülke.

Bizde birçok engelli vakfı var. Onlar ne iş yapıyor ki... Emeklilik sistemi olmayan çok ülke var ancak Gürcistan da emeklilik ve SGK sistemi var. İş yerimde Gürcü vatandaşlar çalışıyor.. Bildiğim kadarıyla %2 kesintileri oluyor emeklilik için.

Türkiye'de Şizofreni Dostları Derneği bile maddiyatsızlıktan dolayı kapandı. Ruh sağlığı bozuk olan kişiler içinse sadece TRSM'ler var. O da her yerde yok. Gürcistan'a gelirsek o konuda o kadar emin değilim, sadece bazı Gürcülerden işittiğimi söyledim. Onların yalancısıyım.

Sanırım TRSM ilaçla kontrol altında tutulabiliyor.

Hiç TRSM'ye gitmedim ama orada yemek veriyorlarmış, arkadaş ortamı falan oluyormuş. Hastaları birbirleriyle kaynaştırıyorlar. Bizim ülkede pek grup terapisi kültürü yok yine de. Grup terapisi kültürü Amerika'da çok yaygın.