Herşeyin Mutlak Bir Dengesi vardır. Hayatın, Yaşamın Dengesi Nedir? Biz Dengeli Yaşıyor muyuz?

Hayat çoğu zaman siyah ve beyaz üzerinden anlatılır. İyi>>kötü, doğru>>yanlış, var>>yok gibi karşıtlıklar, insanın dünyayı anlamlandırma çabasının ürünüdür. Oysa bu ayrımlar, gerçeğin kendisi değil; gerçeği kavrayabilmek için kullanılan sadeleştirilmiş işaretlerdir. İnsan zihni karmaşık olanı anlamak için onu bölümlere ayırır ve bu sırada çoğu zaman “denge”yi, iki uç arasında sabit bir nokta olarak hayal eder.

Ama denge, sanıldığı gibi durağan bir yer değildir.

Evrene bakıldığında ilk göze çarpan şey kaostur. Sürekli hareket eden, genişleyen ve değişen bir yapı vardır. Buna rağmen gezegenler çarpışmaz, yörüngeler şaşmaz, düzen bozulmaz. Burada işleyen şey, durgun bir denge değil; hareketin içindeki dengedir. Yani denge, değişime rağmen var olan bir ilişkidir.

Siyah ve beyaz bu durumu anlatmak için sıkça kullanılan örneklerdir. Aslında ikisi de teknik olarak renk değildir; fakat anlatım kolaylığı için öyle kabul edilir. Siyahın kötülüğü, beyazın iyiliği temsil etmesi kültürel bir alışkanlıktır. Oysa biri olmadan diğeri anlam kazanmaz. Beyaz, siyah olmadan tanımlanamaz; siyah da beyaz olmadan.

Buradaki denge, ortada bir yerde durmak değildir.
İki ucu da aynı anda görebilmektir.

Bu noktada gri kavramı ortaya çıkar. Gri çoğu zaman dengeyle eş tutulur. Ancak gri her zaman denge anlamına gelmez. Bazen sadece beklemektir. Karar vermemektir. Risk almamaktır. Sorumluluktan kaçmaktır. Denge ise pasif bir ara durum değil, aktif bir ayarlama sürecidir.

Hayatın farklı alanlarına bakıldığında aynı soru tekrar tekrar karşımıza çıkar.

Ne kadar sağlıklı olursak sağlıklı sayılırız ya da eksik, fazladır?

Ne kadar zengin olursak zengin sayılırız nek dar zengin olmak iyi birşeydir ya da kötü?

Ne kadar akıl, merhameti geri plana iter?

Ne kadar iyilik, iyi olmaktan çıkar?

Hayatın bir çok sorunları çoğunlukla eksiklikten değil, fazlalıktan olmakta.

Psikoloji bu durumu “uyum” kavramıyla açıklar. İnsan zihni, uçlara savrulduğunda değil; değişen koşullara uyum sağlayabildiğinde sağlıklı kabul edilir. Sürekli mutlu olmak, sürekli güçlü olmak, sürekli iyi olmak psikolojik bir denge değildir. Aksine, duyguların tamamına alan açabilmek bir dengedir. Kaygının hiç olmaması değil, yönetilebilir olması sağlıklıdır. Korkunun yokluğu değil, kararları felç etmemesidir önemli olan.

Tıp açısından bakıldığında da benzer bir tablo görülür. Sağlık, hastalığın hiç olmaması değildir. İnsan bedeni hastalanır, toparlanır, yeniden uyum sağlar. Bağışıklık sistemi bile dengeyle çalışır; aşırı zayıf olduğunda savunamaz, aşırı güçlü olduğunda kendi dokularına saldırır. Bedende de denge, sabit bir “ideal hâl” değil; bozulup yeniden kurulan bir süreçtir.

Hayatın ve hayatımızın dengesi nedir?
Yaşamın ve yaşantımızın dengesi nasıl kurulur?

Denge, hiç düşmemek değildir.
Denge, hiç zorlanmamak değildir.
Denge, hep iyi olmak hiç değildir.

Denge, bozulduğunu fark edebilme yetisidir.
Ve yeniden ayarlayabilme becerisidir.

İşte bu noktada cambaz metaforu anlam kazanır. Bir cambaz ipin üzerinde yürürken onu ayakta tutan şey, ipte var olan gizli bir denge değildir. Cambaz hiçbir zaman tam dengede durmaz. Sürekli kayar, sürekli düzeltir, sürekli yeniden ayarlar. Denge burada ulaşılan bir sonuç değil, devam eden bir süreçtir.

Cambazın elindeki sopa dengeyi sağlamak için değil, hata yaptığında ona zaman kazandırmak içindir. Bu süre, fark etme ve düzeltme süresidir. Cambaz aşağı bakmaz. Ayağına bakmaz. İpe bakmaz.

Ufka bakar.

Çünkü aşağı bakmak korkuyu artırır.
Korku bedeni kilitler.
Kilitlenen beden düşer.

Denge, düşmemek değildir.
Denge, düşmeye yaklaşmayı tolere edebilmektir.