Ev işini kadınlar mı üstlenmek zorunda?

Birincisi, kadın tuşlara basmıyor. Bunun ev temizliği var, yemeği var, çocuk bakımı var... Her gün tekrarlanan onlarca var bunlar da ciddi bir emek ister. Yani ev işleri öyle kolay değil.

İkincisi, İslam tembelliği değil, adaleti emreder. Yani herkes gücüne göre sorumluluk alır. Erkek dışarıda çalışıyorsa kadın da evde çalışır; ikisi de birbirini tamamlar. Ama erkeğin yardım etmesi kolunun kopacağını göstermez. Peygamber Efendimiz (s. a. v.) bile eşlerine yardım ederdi. Ev işi görevi tek bir cinsiyete yüklenmemiştir. O yüzden ev işi sadece kadının değil, erkeğin de sorumluluğu.

Müslüman kesildiğimi nereden anladınız?

Benim hayatımda hiç bilgi sahibi misiniz de böyle cümleler kurabiliyorsunuz?

Kadınlar artık yalnızca ev işiyle uğraşmıyor; çocuk bakımı, sosyal sorumluluklar, ruhsal yük, çoğu zaman da hem ev hem iş hayatını birlikte yürütüyor. O çamaşırı yıkamak, asmak, ütülemek, dolaba yerleştirmek hâlâ insan emeğiyle yapılıyor.

Ayrıca İslam senin söylediğin gibi “erkeğe otorite verip kadını dövme hakkı tanıyan” bir sistem değildir. Aksine Peygamber Efendimiz (s. a. v.) hiçbir kadına el kaldırmamış ve “En hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır.” buyurmuştur. İslam’ın “erkek aile reisidir” anlayışı, sorumluluk ve koruma anlamındadır, baskı ya da şiddet anlamında değil.

Miras konusunda da İslam adaletsiz değil, aksine yükü paylaşmaya göre hakkı belirlemiştir. Erkek geçim yükünü taşır, o yüzden payı fazladır. Kadın ise mirasından sorumlu değildir, kazancını paylaşmak zorunda değildir. Yani burada bile “adalet” gözetilmiştir.

İslam’da erkeğe yüklenen sorumluluklar elbette var evet; geçimi sağlamak, aileyi korumak ve yönlendirmek gibi. Ancak bu hiçbir zaman kadının emeğini yok saymayı veya onu baskı altında tutmayı yok sayamaz. İslam kadını ezmeyi değil, adalet ve dengeyi emrediyor.

Bakın bahsettiğiniz Nisa suresi ve Veda Hutbesi referansları, erkeğin ailede sorumluluk sahibi olduğunu ve yönlendirici rolü olduğunu göstermesi her şeyi sorgusuz sualsiz yapması gerektiğini göstermez. Çünkü kadına (eşine) karşı da epey sorumlulukları vardır. Gereksiz yere ve kafasına göre şiddet uygulaması İslami davranış söz konusu bile değil. Aile ve evlilik kurumunu sarsacak hareket bulunduğu üzere atabilir.

Dahası söz konusu ayetlerde, “gerekli koşullar oluştuğunda dayak” izni tarihi ve kültürel bir bağlamda verilmiş olup, bugün uygulanması meşru veya zorunlu değildir. Peygamberimizin (s. a. v.) hayatı ve uygulamaları bunun en net kanıtıdır. Mesela o eşlerine el kaldırmamış, uyarı ve eğitim yoluyla rehberlik etmiştir.

Modern toplumda ise Türkiye’nin kanunları, kadının haklarını korur, erkeğe mirasta ya da aile reisliği konusunda tanınan ayrıcalık yoktur, kadının çalışma özgürlüğü vardır ve günümüz şartlarında erkeğin “tüm sorumluluk yükünü taşıdığı için her yetkiye sahip olması” demek erkeği ilahlaştırmak anlamına gelmiyor.

Ya tamam da bir yönetici yetkisini kullanırken adaletle hareket etmek zorunda olması gerekiyor. Ailedeki liderlik de aynı prensibe dayanır. Erkeğe yüklenen sorumluluk, onun üstünlüğü değil, adaletle koruma görevidi. Öyle her şeyi kafasına göre suistimal etmek demek, otoritesini kullanma hakkını taşımak demek değil.

Erkek evin geçimini üstleniyorsa kadın da evin düzenini sağlar. Ama tekrar diyorum, ev işini yapmak gibi bir zorunluluk yoktur kadın için, aksine saygıdan ötürü yapar. Zorunluluk değil. Yani senin anlayacağın ev işi ortaktır.

Ayrıca İslam’ı “işine geldiğinde kullanmak” suçlaması doğru değil çünkü dinin özü, zamanın şartlarına göre uygulanabilirlik üzerine kuruludur. Peygamber Efendimiz (s. a. v.) bile toplumsal değişime göre uygulamalar yapmıştır. Tarihsel bağlam demek, İslam’ı reddetmek değil, onu doğru anlamlandırmak demektir.

Sonuçta ne erkek ezilsin, ne kadın. İslam’ın amacı buydu zaten. Yani adaleti korumak, güç dengesini kurmaktır. Durum bu.

İslam’da itaat kavramı “kayıtsız şartsız boyun eğmek” anlamına gelmez; adalet sınırları içinde saygı göstermek anlamına gelir. Erkeğin ailede lider olması onun hakim ya da patron olduğu anlamına değil, sorumluluk taşıdığı anlamına gelir. Kavvam kelimesi de bu yüzden koruyucu, gözetici olarak tercüme edilir; hükmeden olarak değil.

Ailede yöneten konumunda olan erkeğin görevi, adaletle idare etmek, sevgiyi korumak ve eşine zarar vermemektir. İtaat de ancak bu çerçevede olur. Bir erkek İslam’ı bahane edip eşine zulmediyorsa o artık yönetici değil, zalim olur. Kur’an’ın temel mesajı da zaten “Allah, zalimleri sevmez” şeklindedir. Bunu da ek bir şekilde çizmiş olayım.

Müdür patron benzetmesi aile için uygun değildir, çünkü evlilik bir iş sözleşmesi değil, karşılıklı rızaya dayalı bir dostluktur. Kadın ve erkek aynı yuvanın iki tarafıdır. Birinde otorite, diğerinde itaat olursa bu ortaklık değil hiyerarşi olur. Peygamber Efendimiz (s. a. v.) bile ailede emir vererek değil, danışarak karar almıştır. Eşlerine fikir sormuş, onlarla istişare etmiştir. Eğer ailede itaat kavramı bu kadar katı olsaydı Peygamberimiz bunu uygulardı ama yapmadı.

“Kocanın üstün konumunu kabul etmek zorundasın” cümlesi de eksik bir yorumdur. Kur’an’da “erkek kadından üstündür” diye bir ifade geçmez. “Erkekler kadınlar üzerinde kavvamdır” (Nisa 34) ayetinde geçen “kavvamlık”, koruma, geçimi sağlama, sorumluluk taşıma anlamındadır; değer veya statü bakımından üstünlük anlamında değildir.

Tabii İslam’da roller asimetriktir ama değerler eşittir. Kadın da erkek de Allah katında aynı değere sahiptir; birinin görevi diğerinden daha üstün kılmaz. İslam erkeğe güç değil, yük vermiştir. Kadına da güçsüzlük değil, korunma hakkı tanımıştır.

Beyfendi, otorite sahibi olmak her şeyi belirleme hakkına sahip olmak anlamına gelmez. İslam’da hiçbir otorite sınırsız değildir. Erkek eşinin güvenliğinden ve geçiminden sorumludur, evet. Ancak bu sorumluluk onun her şeyi sorgusuz sualsiz yapmak anlamına gelmiyor tekrar söylüyorum. Çünkü Kur’an’a göre herkesin Allah karşısında bireysel sorumluluğu vardır. Kadın da erkek de kendi amellerinden hesaba çekilecektir. Dolayısıyla bir erkek ben senin güvenliğinden sorumluyum diyerek kadının hareket alanını sınırlarsa Allah’ın kadına verdiği özgür iradeye müdahale etmiş olur. Bu doğru davranış açısı değil İslam'a göre.
Ayrıca İslam’da “kural koyma” yetkisi yalnız Allah’a aittir. Koca sadece ahlaki ölçüler çerçevesinde rehberlik edebilir, ama kendi mantığına göre yasaklar koyamaz. Bir erkeğin şuraya gidemezsin, bunu yapamazsın deme hakkı ancak ortada açık bir dinî veya ahlaki sakınca varsa geçerlidir. Peygamber Efendimiz (s. a. v.) hiçbir eşine keyfi kısıtlamalar getirmemiştir. Aksine onların toplum içinde aktif olmalarına, görüş belirtmelerine, hatta savaşta bile görev almalarına izin vermiştir. Eğer erkek, ben koruyucuyum diyerek her kararı tek başına alma hakkını kendinde görseydi bu İslam değil, tahakküm olurdu.
Müdür örneğine gelirsek de şöyle bahsedeyim:
Müdürün yetkisi bile yasal ve sözleşmesel sınırlarla çizilidir. Onun da üstünde bir otorite, yani devlet ve hukuk vardır. Aynı şekilde evlilikte de kocanın otoritesi Allah’ın hükümleriyle sınırlıdır. Dolayısıyla benim mantığıma ters deyip itaatsizlik edilmez ama senin kuralın Allah’ın adaletine ters ise o kurala da uyulmaz. Çünkü İslam’da kul, kula değil Allah’a hesap verir.

Ayrıca mantıksız bile olsa kocanın sözüne uymak gerekir” anlayışı, İslam’ın adalet ilkesine tamamen aykırıdır. İslam’da kadın akılsız ya da iradesiz bir varlık olarak tanımlanmamıştır, aksine insan aklını kullanarak sorumluluk alır prensibi vardır. Kur’an defalarca düşünmeyi, sorgulamayı, aklı rehber edinmeyi öğütler. Eğer kadının tek görevi mantıksız bile olsa itaat etmek olsaydı Kur’an kadına bireysel sorumluluk yüklemezdi... Unutulmamalı ki İslam’da otorite kelimesi emir
vermek için değil, adaleti sağlamak için vardır. Erkeğe aile içinde liderlik verilmesinin sebebi kararları tek taraflı almak değil, kriz anlarında dengeyi korumaktır. Yani liderlik buyurma hakkı değil, sorumluluk yüküdür. Erkeğin kararları, kadının iradesini yok saymak yerine onunla istişare ederek alınmalıdır. Nitekim Peygamber Efendimiz eşlerine hiçbir konuda zorla hükmetmemiştir.
Eğer bir erkek benim kararım mantıksız da olsa uygulanmalı diyorsa o kişi artık yöneten değil, kibirle hareket eden biridir. Kur’an, Firavun’un zulmünü anlatırken onun da mantıksız yasaklar koyduğunu söyler. Bu yüzden İslam, hiçbir yöneticinin, özellikle ailede dahi olsa yani, kendi nefsine göre kural koymasını onaylamaz.
Gerçek İslami otorite adalet, merhamet ve istişare ile uygulanır. Kadının iradesini bastıran, düşüncesini küçümseyen ya da hareket alanını keyfi şekilde sınırlayan hiçbir erkek Allah’ın “kavvam” dediği koruyucu sıfatını taşımaz. Çünkü kavvam olmak, kadını kontrol etmek değil, kadını koruyarak desteklemektir

Mantıksız bile olsa bana itaat et denen bir evlilikte liderlik değil, kibirdir. Kur’an aklı kullanmayı emreder, kör itaati değil. O yüzden anlattıklarınız mantıksız.

Aile ordu değil, ben de asker değilim. Mantıksız bile olsa itaat edeceksin diyorsan zaten orada sevgi, saygı yok demektir. Bak, evlilikte bir tarafın her dediği kural oluyorsa o ilişki değil, tahakkümdür. Bak İslam’da erkek “kavvam” olarak geçer, yani ailesini koruyan, gözeten, sorumluluk taşıyan kişi. Hükmeden, susturan, keyfine göre karar veren kişi değil. Kesinlikle böyle bir şey yok.

Erkek ailesini koruyacak diye, kadının aklını ve fikrini devre dışı bırakma hakkı yok. Kur’an’da hiçbir yerde “erkek her konuda son sözü söyler” yazmaz. Tam tersine Peygamber’e bile “onlarla istişare et” denir.

Ve madem erkek bu kadar sorumluluk taşıyor diyorsun o zaman o sorumluluğu adaletle yerine getirsin. Çünkü Allah kimseye sınırsız güç vermemiştir. Ben böyle istiyorum, sen susacaksın demek İslam değil, bahsettiğim üzere ego tatminidir. Liderlik dediğin şey ben dedim oldu demek değildir. Gerçek lider, dinler, değerlendirir, adaletle karar verir. Peygamber bile eşlerinin fikirlerini dikkate almışken sen hangi otoriteden bahsediyorsun?

Hiç kusura bakma ama bu anlattıkların tamamiylen kadını hizmetçi muamelesi göstermek oluyor. Yani hem sonra mantıklı bulmadığın söze de uyacaksın diyorsun. Pardon da sen kimsin ki benim mantığımı hiçe sayıyorsun? İslam bana da akıl verdi, vicdan verdi. Ben kör değilim, kukla değilim. Allah bana düşünebileyim, sorgulayabileyim diye akıl verdi. Sırf bir adam ben reisim dedi diye her şeye boyun eğeyim diye değil.

Erkek son sözü söyler demek kolay. Peki o son söz yanlışsa ne olacak? Hatalı bir karar yüzünden evin düzeni bozulursa o vebali kim ödeyecek? Yine kadın mı? Çünkü siz otoriteyi hep güçle karıştırıyorsunuz. Otorite keyfiyet değil sorumluluktur.

Ben İslam’ı kendi işime geldiği gibi kullanmıyorum, tam aksine doğru yorumluyorum. İslam adalet ister, kör itaat değil. Kadın fikir beyan etti diye asi olmaz. Kadının sözüne değer vermemek, onun aklını hiçe saymak İslam’a değil, ataerkil zihniyete dayanır.

Kur’an açık söylüyor: “Aranızda sevgi ve merhamet var ettik.” (Rum 21) Yani bu iş emirle, korkuyla, “ben reisim” dayatmasıyla yürümez. Benim saygım, bana saygı duyan birine olur. Karşılıklı güven, karşılıklı emek olmadan o aile sadece kâğıt üzerinde kalır.

O yüzden, bana “mantıksız da olsa uymak zorundasın” deme. İslam bana akıl verdi, özgür irade verdi. Ben eşime saygı duyarım ama körü körüne kimseye boyun eğmem. Gerçek Müslüman, adaletle davranır; itaat bekleyerek değil, hak ederek saygı görür. Saçmalamanın da bir sınırı var.

Herkesin yeteneği farklı olabilir ama ev düzeni ortak bir sorumluluktur. Ben yapamıyorum deyip tamamen kenara çekilmek adil mi sence?

İstediğini yap ama evliysen eşinin gönlünü kırma hakkına sahip değilsin.

Evleneceksen demek istedim.