İnsan kendini mi var eder yoksa insanlar mı o kişiyi var eder?

Bir insan, hayatında büyük şeyler başarmak istiyorsa kesinlikle bireysel anlamda çok çalışmalı, doğru planlamalar yapmalı ve sabırlı olmalıdır. Fakat onu bu yolda desteklemek isteyenler olacağı gibi ona engel olmak isteyen insanlar da olacaktır. İnsan, kendi kimliğini bulmak için bireysel çabalarını ortaya koyar; çıtasını bir yere kadar çıkarır; toplumdan bazı iyi niyetli veya iyi niyetli görünen (Sizden hoşlanmayan biri bile kendi çıkarları uğruna size yardım eli uzatabilir) kişilerin yardımıyla da o çıta olması gerektiğinden daha da yukarı çıkar.

İnsanın bireysel çabaları ve sahip olduğu sosyo - kültürel ve iktisadi olanaklar, onun gelişmesinde iç etmen ve süreçleri teşkil ederken; ona yardım eli uzatan veya çelme takmak isteyen insanlar da dış etmen ve süreçleri teşkil eder. Ailelerimiz de bu dış etmenlere dahildir.

Sonuç : Bir saha, bir bölge nasıl iç etmen ve süreçler (Tektonizma, volkanizma vs.) ve dış etmen ve süreçler (Akarsular, buzullar, rüzgarlar vs.) ile şekilleniyorsa insanın ulaşacağı kapasite de kendi iç ve dış dinamiklerinden etkilenir. Burada hiçbir şey birbirinden bağımsız değildir.