Yanlış Bilinen Atasözleri ve Deyimler

Herkese merhaba!

Şimdiye kadar duyduğunuz, kullandığınız ve doğruluğundan emin olduğunuz birçok atasözü ve deyimin, aslında yanlış anlaşılmalar sonucu anlam değiştirdiğini söylesem?

Biraz şaşırmaya ne dersiniz?

''Su uyur, düşman uyumaz.''

Burada söylenen ''su'', aslında bildiğimiz içilen su değil, ''sü''dür. Sü, ''asker'' demektir.

Yani; ''Asker uyur, düşman uyumaz.''

''Güzele bakmak sevaptır''

Burada söylenen ''güzele'' değil, ''güzel''dir. Güzel olan baktığımz kişi değil, bakışlarımızdır.

Yani; ''Güzel bakmak sevaptır.''

''Göz var nizam var.''

Nizam, düzen, kural demektir. İzan ise, anlayış, anlama yeteneğidir.

Yani; ''Göz var, anlamak (anlayış) var''

''Eşek, hoşaftan ne anlar.''

Hoşaf, kuru meyvelerin şeker ve su ile kaynatılarak pişirilmesi ile yapılan bir içecektir. Aslen ''hoş ve ab (su)'' kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Sözde bahsedilen ise, hoşaf değil, hoş laftır.

Yani; ''Eşek, hoş laftan ne anlar.''

''Aptala malum olurmuş.''

Aslında burada anlam değil, bir yazım hatası var. Sözde geçen ''aptal'' kelimesi, aslen ''abdal'' kelimesinden gelir.

Abdal ise, olacakları önceden anlayan, bilenlere, kötü ahlakı iyi ahlaka tebdil etmiş (değiştirmiş) dervişlere denir (bundan daha fazla ulvî anlamları da var ama özet geçmek istedim) Abdal'ın hareketlerine, dünya malından vazgeçişine ... anlam veremeyen halk ise ''abdal'' kelimesini ''boş, anlamsız, akıldan yoksun'' anlamlarına gelecek şekilde ''aptal'' kelimesine çevirmişlerdir.

Yani, ''Abdala malum olurmuş.''

(fotoğraftaki Pir Sultan Abdal'dır)

''Kısa kes, aydın havası olsun.''

Aydın havası diye bir şey yoktur. Ama aydın abası (kumaş, kıyafet) diye bir şey vardır, bu da efelerin giydikleri, dizleri açık olan kıyafettir. Kesmek de, sözü yarıda kesmek anlamında değil, terzilerce yapılan kesmek eylemidir.

Yani; ''Kısa kes, aydın abası olsun.''

''Haydan gelen huya gider''

Hay ve huy kelimelerinin yanlış yazımı dolayısıyla anlamsızlaşan bu sözde geçen Hay ve Hu kelimeleri, aslında İslamiyet'in tanrısı Allah'ın isimlerinden ikisidir.

Yani; ''Hay'dan gelen Hu'ya gider.'' / ''Allah'tan gelen Allah'a gider.''

''Saatler olsun.''

Burada ismi geçen şey aslında saat değil, ''sıhhat''tir. Sıhhat, sağlık demektir.

Yani; ''Sıhhatler olsun.''

''Su küçüğün, söz büyüğün.''

Buradaki kelime, aslında ''su'' değil, ''sus''tur. Her ne kadar yanlış bulsam da söz aslında, ''Büyüklerin yanında küçükler konuşmaz'' anlamına gelir.

Yani; ''Sus küçüğün, söz büyüğün.''

(fotoğrafta sağdaki kadın, hastanelerde ''Sus'' işareti yapan kadının kendisi, sağdaki fotoğrafın sahibidir.)

''Elinin körü.''

Eminim herkes bu sözü duyunca içinden ''elin gözü yok ki kör olsun'' diye geçirmiştir. Sözün aslında ''el'' değil, ''ölü'', ''kör'' değil, ''kûr (mezar) '' vardır.

Yani; ''Ölünün mezarı.'' (neden söylendiğini bilmiyorum)

''Sıfırı tüketmek''

Bahsedilen ''sıfır'' değil, ''zafir''dir. ''Zafir'' ise ''soluk'' demektir.

Yani; ''Soluğu tüketmek''

''İki eli kanda olmak.''

Burada bahsedilen kan, bildiğimiz kırmızı olan kan değildir. Sözün aslında ''kanda'' değil, ''kanta'' denir. ''Kanta'' ise ''Nerede'' demektir.

Yani, ''İki elim nerede olursa olsun gelirim.''

''Geçti Bolu ('nun) parazı, sür eşeği Niğde'ye.''

Burada geçen söz, aslında Bolu değil, ''Bor''dur. Bor ise, Niğde'nin bir ilçesidir.

Yani; ''Geçti Bor'un pazarı, sür eşeği Niğde'ye.''

( fotoğraftaki gerçek Bor pazarıdır :) )

Keyifli günler... :)