Dünden Bugüne Çatışmalar İçinde Geçen 1 Mayıs İşçi Bayramı'nın İlginç Tarihçesi

(Bu Bence'yi 3 dakikada okuyabilirsiniz)

Türkiye'de 100, dünyada 120 yıldır 1 Mayıs işçilerin birlik ve dayanışma günü olarak kutlanır. Peki gerçekten birlik içinde, bayram havasında mı kutlanıyor? İşçilerin insani koşullarda çalışmak için verdikleri mücadeleler sonucunda kazanılan 1 Mayıs'ın tarihi hakkında işte tüm merak edilenler...

Dünya'da 1 Mayıs

Aslında her şey günde 8 saat çalışabilmek için başladı.

İlk defa 1856'da Avustralya'da taş ve inşaat işçileri, günde 8 saatlik iş günü için bir yürüyüş düzenlediler.

ABD'de 1 Mayıs 1886'da bir araya gelen işçiler 8 saatlik iş günü istedikleri için greve girme kararı aldılar. Bu eyleme yaklaşık 500 bin işçi katıldı.

Tek istedikleri insanı koşullarda çalışmaktı. Eylem günlerce sürdü. 3 Mayıs'a gelindiğinde grev yapan işçilere polis ateş açtı. Çıkan çatışmada 4 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı.

Bu olayın ardından 4 Mayıs günü başka bir miting düzenlendi. Sona ermek üzereyken kürsünün önüne nereden geldiği belli olmayan bir bomba atıldı. Polislerin önünde patlayan bomba ile 7 polis öldü, 69 kişi yaralandı. Tarihe "Kanlı Haymarket Olayı" olarak geçti.

Sonrasında yüzlerce işçi asılsız iddialarla tutuklandı. Aralarından bazıları yargılanmak üzere seçildi. İdama mahkum edilip, idamdan önce intihar edenler oldu. Müebbet hapse mahkum edilenler oldu.

1889 Temmuz'da Fransa'da bir işçi temsilcisinin önerisi ile yaşanan olaylar da göz önüne alındığında 1 Mayıs tüm dünyada "Birlik, Mücadele ve Dayanışma Günü" olarak kutlanmasına karar verildi. İlk kutlama 1890 yılında yapıldı. 8 saatlik çalışma iş günü birçok ülkede resmen kabul edildi.

Türkiye'de 1 Mayıs

Osmanlı Devleti döneminde ilk kez 1911 yılında Selanik'teki tütün, pamuk ve liman işçileri tarafından kutlandı.

İstanbul'da ise 1912 yılında kutlandı. 1. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı'nın ardından uzun süre sonra ilk kez 1923 yılında yasal olarak "İşçi Bayramı" ilan edilip kutlansa da 1924 yılında kutlamalar yasaklandı. 1925 yılında çıkarılan kanunla 1935 yılına kadar süren yasak sürdü.

1 Mayıs'a 1935'de "Bahar ve Çiçek Bayramı" adı verildi ve ücretsiz tatil günü ilan edildi. Uzun yıllar sonra 1976'da geniş katılımlı 1 Mayıs kutlaması Taksim'de Sendikalar tarafından organize edilerek kutlandı.

Kanlı 1 Mayıs 1977

Taksim Meydanı'nda yaklaşık 500 bin kişilik geniş katılımla 1 Mayıs kutlaması düzenlendi. Göstericilerin üzerine ateş açıldı. Çıkan arbede sonucu bir çoğu ezilerek 34 kişi öldü, onlarca kişi yaralandı. Tarihe "Kanlı 1 Mayıs" olarak kazındı. Daha sonraki kutlamalar için Taksim sembol hale geldi.

Sonraki yıllardan günümüze devlet Taksim'de kutlamaları yasakladı, işçiler kutlamak için çabaladı, kutladı. Ölenler oldu, yaralananlar oldu. Polisle çatışmalar çıktı. Biber gazları havalarda uçuştu. Taksim'den başka yerde kutlamak zorunda da bırakıldı.

1981`'de Milli Güvenlik Konseyi 1 Mayıs'`ı resmi tatil günü olmaktan çıkardı. 2009'da tekrar resmi bayram ilan edildi.

Kısacası 1 Mayıs hiçbir zaman bayram havasında kutlanamadı dersek yeridir. Başlangıcından bu güne, her sene bir olay, bir çatışma içinde geçti. Temennim bundan sonra adı gibi bayram olması, bayram havasında yaşanması. Canların yaralamaması, ölmemesi dileğiyle;

1 Mayıs Tüm İşçi ve Emekçilere Kutlu Olsun.

__________________________________

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Bir önceki yazdığım Monarşiden Cumhuriyete Geçişte Atatürk'ün İhtişamlı Yolculuğu! başlıklı Bence'mi buradan okuyabilirsiniz.

#GkhnK