Marina Abramovic'in Rhythm 0 Performans Deneyi Nedir?

İnsanoğlu olarak bizler çok garip varlıklarız. Tek başına yapmaya cesaret edemediğimiz davranışlarımızı, kalabalık içerisinde kolayca yapabiliyoruz. Bunun nedenini çok defalar düşünmüşümdür. Neden olabilir diye? Kendimizi yalnız hissettiğimiz için mi? Yoksa çevremizdeki kişilerden destek almak için mi? Cesaretsizliğimiz böyle zamanlarda bir anda cesaret olmaktan çıkıp cürete dönüşebiliyor.

İnsanoğlunun yaydığı titreşimler olumlu ya da olumsuz, her iki şekilde de çevremizdeki diğer insanları da etkilediğini biliyoruz. Bu yüzden de, kalabalığın gücünü ve cüretini kötü kullandığımız zaman nelere yol açabileceğini düşünmek bile istemiyor insan.

Sizlere internette okuduğum bir olaydan bahsetmek istiyorum şimdi.

Bundan 38 yıl önce yapılmış olan bir performans örneğinden bahsedeceğim sizler. Bu paylaşım belki de çoğunuzun içini acıtacak. Ben okuduğum zaman gerçekten çok etkilendim ve içim acıdı.

Bir kalabalığın ne kadar cüretkar olabileceğini göreceksiniz şimdi.

Bir deney yapılıyor ve bu deneye imzasını atan kişi de Sırplı bir kadın. İsmi Marina Abramović.

Marina Abramović vücut sanatı akımın en önemli temsilcilerinden birisi. Performanstaki ruhani açılımların önemli olduğunu savunan bir kişi. Ve bu kadın dünya genelindeki performansları ile, fiziksel ve zihinsel potansiyelin sınırlarını zorlamış birisi.

Marina Abramović en büyük özelliklerinden bir tanesi ise performanslarına seyircileri de katması. Bu amaçla da çoğu performanı interaktif olmayı tercih eden bir sanatçı.

Marina Abramović Rhythm 0 adlı performansından bahsedeceğim sizlere.

Bu yapılan gösteri sanat tarihin en ses getiren ve en acımasız deneyimi olanlarından. Deneyi yaptığı zaman 33 yaşında olan Marina'nın bu gösteriye yapmasındaki tek amaç, tam altı saat boyunca hareket durması idi. Genel olarak gösteri sadece bu kadarla da kalmıyor ve hiçte basit bir deney değildi tabi ki. Marina tam bu altı saat boyunca neler yaşayabileceğini önceden kestirebilmesi mümkün olmayan bir deneyi uyguluyordu.

Deney başladığı zaman ayakta ve hareketsiz bir şekilde duran Marina'nın yanında bir masa bulunuyordu. Üzerinde ise çeşit çeşit objeler duruyordu.

Gösteriyi izlemeye gelenler masadaki objeleri seçme hakkına sahiptiler. İsterlerse sanatçıya gül uzatabilir, isterlerse dokunabilirlerdi. Hatta ve hatta isterlerse kesici ve hatta öldürücü aletleri bile kullanmaları serbesti.

İzleyicilerin tek yapması gereken interaktif bir şekilde performanslarını kullanmaları idi. Elbette ki içlerindeki sese kulak vererek. Marina yaşayan bir sanat eseri olmayı hedefleyen, tamamen hareketsiz bir şekilde gösterisi yapmaya başlar.

İlk saatlerde orada bulunan kişiler sanatçıya son derece kibar bir şekilde yaklaşırlar. Elini sıkanlar, tebrik edenler, saçına nazikçe dokunanlar, eline gül verenler.

Ancak bir süre sonra, kalabalık arasından bir kişi Marina'nın yanına gelir yüzüne öyle bir tokat atar ki olayın tüm seyri değişmeye başlar. Yediği tokada hiç sessiz ve hatta tepkisiz kaldığını gören bir kısım, Marina'ya daha hızlı vurmaya başlarlar. Masadaki silahla tehdit etmeye, silahı zorla eline tutuşturmaya, silahın namlusunu boynuna çevirmeye başlarlar.

Bundan cesaret alan diğer insanlar şiddetin dozunu daha da artırırlar. Marina'nın her ne yapılırsa yapılsın sessiz kalmış olması insanların cesaretlerini daha da körükler. Ne yazık ki artık kalabalığın cüreti baş göstermiştir.

Tabii ki her şey sadece bu kadarla da kalmaz. Cinsel tacizler olmaya başlar. Giysilerini parçalayıp onu çırılçıplak soyarlar. Savunmasız olan bedenine her türlü arzularını uygulama yoluna girerler. Kalabalığın cüreti artık karşı konulmaz hale gelmiştir.

Öyle ki eline bıçak alan bir izleyen Marina'nın bedeni çizmeye ve onu yaralama başlar. Boynundaki kanı emenler bile çıkmıştır. Hareketsiz halinden yararlanarak onu salonun değişik yerlerine taşırlar ve taciz ederler. Hatta içlerinden bir kişi Marina'yı masanın üzerine yatırıp tecavüz bile etmeye kalkışır.

Bu kendinden geçmiş olan topluluk, içlerindeki kötü duygular ile iyice coşmuş kalabalık aralarında birkaç duyarlı kişinin de çabası ile Marina'ya tecavüz önlenir. Tecavüzün önlenmiş olması yapılanların son bulduğu anlamına gelmemiştir tabi ki.

Yaşayacaklarını tahmin bile edemeyen Marina, son kalan gücü ile performansını gözyaşları içinde tamamlamak gayesindedir. Gördüğü, yaşadığı vahşet ve barbarlık ruhunu da yaralamıştır. Peki ne mi oldu dersiniz. Kalabalık içinden bir kadın çıkar ve Marina'nın gözyaşlarını siler. Ona sıkıca sarılır.

Ve bunun üzerine cesaretten eser olmayan grup, Marina'yı aralarına alırlar. Kıyafetlerinden geriye kalanlar ile bedenini örterler ve yaralarını silmeye başlarlar. Artık altı saat dolmuş ve gösteri sona ermiştir.

Gösterinin bitiminden sonra Marina'nın tekrar hareket etmeye başlaması ile beraber ona kötülük yapan cüretkarlar çil yavrusu gibi dağılmaya başlarlar. Bir an bile düşünmeden kötülük yaptıkları bir insan ile yüzleşme gerçeği bir anda onları şoka girmesine neden olmuştur.

Aslında Marina'nın burada paylaştığı bir performans gösteri idi. Ancak o altı saat içerisinde yaşananlar ve yaşamış olduğu her şey hepimizi ilgilendiriyor.

Kötülük ile beslenen ve o hiç dinmeyen barbarlığın cesaret ile körüklendiği, ne yazık ki içlerindeki iyi pırıltıları göstermekte geç kalan cesaretsiz iyi kişiler, geri planda kalmayı tercih ediyorlar.

İnsanların çoğu tek başlarına cesaret edemedikleri davranışları bir araya geldikleri zaman sorgusuzca yapabilme cüretine giriyorlar. Kalabalığın içinde kötülük yapmaya cüret etmek o kadar kolaylaşıyor ki.

Peki bunun nedeni ne olabilir diye düşünmeden yapamıyor insan.

Ve ne yazık ki bu soruya bile verilebilecek cevabı bulmak çok zor. Ama bana göre bu aslında birazda kişilerin öz disiplini ile alakalı bir şey. Çünkü hepimizin içinde hem iyi hem de kötü duygular var. Bazen bu duygularımızın kendi içimizde savaş halinde olduklarını da biliyoruz. Ancak içimizde bulunan iyi duyguları besleyip, kötü duygulardan olabildiğince uzak durmamız için öz disiplinimizi kuvvetlendirmemiz gerekiyor.

“Bir gram iyilik, bir ton zekadan daha değerlidir” demiş Şili doğumlu ünlü aktör, besteci, çizgi roman yazarı, prodüktör, psikoterapist ve yönetmen Alejandro Jodorowsky.

İçimizdeki iyi duyguları her zaman kalp sesimiz ile ve sevgimiz ile destekleyelim ki hangi şartlarda olursak olalım kötü duygularımız değil de iyi duygularımız ön plana çıksın her zaman.

İşte o zaman bizler toplum içerisinde saygınlığımızı ve manevi değerlerimizi biraz daha artırmış oluruz. Yaşam kalitesi ve zarafetimiz de ortaya çıkacaktır.

Asil davranışlarımız arttıkça, kendimize olan saygımız da artacaktır. Kendimizi ruhen çok daha iyi hissederken, kötü davranışlardan ve duygulardan da arınmış olacağız.

Çıkar gözetmek aklımızın ucundan bile geçmeyecek, İyilik ve yardımsever biri olduğumuz herkes tarafından bilinecek. Bizim iyiliğimiz ve yardımseverliğimiz karşısında diğer insanların bir an durup düşünmesine hatta ve hatta kötü eylemlerinden uzaklaşmasına sebep olacaksınız.

Ve öyle bir gün gelecek ki, dengesiz, kararsız, bencil ve değişken ruh haline sahip olan insanların sayısı gün geçtikçe azalacak. Çıkan bir kargaşaya, kavgaya ya da kaosa ahenkle dokunabildiğimiz günler de artacak. İyiliklerimiz çoğalırken, kötülüklerimiz titrek bir mum ışığı misali sönüp gidecek. Ve en önemlisi kalabalığın cüreti ise sadece ama sadece İYİLİK olacaktır.

Tıpkı Bethoven’in dediği gibi ‘’üstünlüğün bildiğimiz tek simgesi iyilik olacak.’’

Dostça ve sağlıcakla kalın...