“Vay be… bunu bilmiyordum” Lodos insanın beynini gerçekten değiştirir mi?

Bazı günler vardır… Herkes gergin., Başlar ağrıyor, Tahammül sıfır.

Ve biri çıkar der ki: “Lodos var…” Bu cümle halk inanışı değil, nörofizyolojik bir gerçektir.

Lodosun asıl meselesi: Atmosfer basıncı
Lodos, sıcak ve nemli bir rüzgâr olmasının ötesinde düşük atmosfer basıncı taşır.

Basınç düştüğünde İnsan vücutta nu olur?

• Oksijenin parsiyel basıncı azalır
• Kanda oksijen satürasyonu hafif düşer
• Beyin bunu hipoksiye yakın bir durum olarak algılar
• Beyin oksijeni sevmez, azalınca panikler.

Nörolojik etki: Beyin damarları ve baş ağrısı
Düşük basınç → serebral vazodilatasyon

Bu ne demek?

• Beyin damarları genişler
• Kafa içi basınç dengesi bozulur
• Trigeminal sinir uyarılır

Sonuç:

• Migren atakları
• Gerilim tipi baş ağrısı
• Sinüs kaynaklı zonklama
• Özellikle migrenlilerde lodos, atak tetikleyicisidir.

Bu bir ruh hâli değil, damarsal reflekstir. Vay be…

Nörokimya: Sinirliliğin biyolojik nedeni

Lodos günlerinde yapılan çalışmalarda:

• Serotonin ↓ (sakinlik, denge)
• Dopamin dengesizliği (haz–tahammül ilişkisi bozulur)
  Kortizol ↑ (stres hormonu)
• Adrenalin / Noradrenalin ↑ (savaş–kaç modu)

Beyin şu moda geçer: Sempatik sinir sistemi baskınlığı

Bu durumda neler olur?

• Küçük uyaran büyük tepki doğurur.
• Öfke kontrolü zayıflar.
• Dürtüsellik artar. İnsan kötüleşmez, fren sistemi zayıflar.

Vay be…

Psikoloji mi, fizyoloji mi? İkisi birden.

Lodos'un etkileri neler dir?

• Uyku kalitesini bozar
• Melatonin salınımını azaltır
• Sirkadiyen ritmi kaydırır

Uykusuz beyin.

• Daha sinirli
• Daha kaygılı
• Daha hatalı karar verir

Bu yüzden lodos günleri!!!

• Anksiyete artar
• Depresif belirtiler belirginleşir
• Panik ataklar sıklaşır.

Bu psikolojik değil, nörofizyolojik zeminlidir. Vay be…

Eski insanlar bunu nasıl fark etti?
Ne MR vardı
Ne EEG
Ne hormon ölçümü

Ama şunu gördüler!!!

Lodoslu günlerde kavga artıyor
Kararlar bozuluyor
İnsanlar “kendinde” değil

Bu yüzden çok çok Eski zamanlar: Lodoslu günlerde mahkeme yapılmazdı.

Bugün biz diyoruz ki: Prefrontal korteks baskılanır. Limbik sistem öne çıkar

Onlar dedi ki: “Bu havada akıl sağlıklı çalışmaz.”

Aynı gerçek ama farklı dil. Vay be…

Lodos!!!

• Karakteri değiştirmez
• Kişiliği bozmaz

Ama şunu yapar: Beynin denge ayarlarıyla oynar.

Belki de Vay.. be için en doğru cümle şudur...

“Bugün lodos var” bir bahane değil, bir nörobiyolojik uyarıdır.

Eskiler sezdi.
Biz bugün ölçüyoruz.

Ve ikisi de aynı şeyi söylüyor: İnsan, hava kadar biyolojiktir. Vay be…