Bebekte karaciğer enzimleri neden yüksek çıkar?

Merhabalar,
Öncelikle karaciğer enzimi olarak isimlendirdiğiniz parametrelerin ne olduğunu bilmemiz gerekiyor. Genellikle ALT, AST değerleri için kullanılan bu terim aynı zamanda Albumin, Globulin, ALP, LDH, GGT, T. Bilirubin, D. Bilirubin, 5' Nukleoditaz... Gibi değerler için de kullanılabilir. Tamamı için enzim değer yüksekliği neyi ifade eder derseniz sayfalarca yazı yazmamız gerekir. Bu nedenle ben, en çok yüksekliği görülen ve genellikle karaciğer enzimi denildiği zaman insanların aklına gelen ALT, AST değeri yükseklikleri hakkında konuşmak istiyorum.

ALT ve AST nedir?

Uzun isimleri Alanin Aminotransferaz ve Aspartat Aminotransferaz'dir. İnsanların aklında olan sorunun ALT ve/veya AST yüksekliği durumunda karaciğer enzim yüksekliği var denmesinin sebebi, bu enzimlerin en çok karaciğer hücresi içinde bulunmasıdır. Genellikle karaciğer hücreleri yıkıma uğradığı zamanlarda yükselirler.
Bu kısımda karaciğer hücrelerinin neden yıkıma uğramış olabileceği sorusu gündeme gelir. Genellikle bir virüs enfeksiyonu sonrasında gördüğümüz yükselme, ilaç kullanımı sonrası, ağır bir yemek sonrası... Yani birçok sebeple de yükselebilir. Ana nokta karaciğer hücresinin zarar görerek enzimlerin dışarı çıkmasıdır.

Yine en sık görülen durumlar üzerinden kabaca açıklama yapacağım bir algoritma vereceğim.

ALT ve AST değerinin ikisinin birden yüksekliği;

• 1000 üzerinde değerlerde Hepatit düşünmek ve ileri inceleme yaptırmak gerek.
• 100-1000 aralığında fizik muayene ve hikaye durumuna göre ileri inceleme ya da takip kararı verilir.
• 50-100 arasındaki değerler basit virus enfeksiyonları, yenidoğan bebeklerdeki sarılık durumları ve ilaç kullanım sonrasındaki gibi hafif sorunlar nedeniyle gözlenebilir.
• 0-50 arası genellikle normal sınırlar olarak kabul edilir (yaş, cinsiyet, varolan hastalık, kanın sıkılarak alınması gibi durumlara göre her bebeğin ya da çocuğun normal karaciğer enzim değeri farklılık gösterebilir)

Sadece AST yüksekliği;

Karaciğer, Kalp kası, İskelet kası, Böbrek, Beyin gibi birçok organın içinde bulunduğu için karaciğere özgül olmayan bir enzimdir ve yükselmesi bu organ ve dokularda herhangi birinde oluşan hasar nedeniyle görülebilir.

Sadece ALT yüksekliği;

Özellikle karaciğer enzimi olarak isimlendirmemiz gereken enzimdir. Tek başına yüksekliği izole karaciğer hasarını daha net bir şekilde oraya koyar.


Bu bilgiler ışığında toparlamak gerekirse, bir bebek için hafif yüksek karaciğer enzimleri en çok şu durumlarda gözlenebilir;

• Yenidoğan sarılığı,
• Uzamış sarılık,
• Karaciğeri ilgilendiren tüm hastalıklar,
• Virüs kaynaklı tüm hastalıklar,
• Kan alınırken bebeğin elinin sıkılarak kan alınması,
• Bebeğin yakın zamanda ilaç kullanımı...

Konu oldukça derin ve karmaşık olması nedeniyle, basit bir algoritma hazırlamak istedim. Her durumda değerlerimizin doktorlarınız tarafından değerlendirmesi gerektiğini ve laboratuvar sonuçlarının bebeğe göre yorumlanmasi gerektiğini hatırlatır, mutlu bir gün dilerim...