İskorbüt Hastalığı Nedir?

İskorbüt Hastalığı Nedir?

İskorbüt hastalığının ortaya çıkma sebebi C vitamini eksiliğinden kaynaklanmaktadır. Bunun tedavisi için portakal, limon gibi C vitamini içeren besinleri bolca tüketmek gerekmektedir.

Bu hastalık Avrupa’da çok iyi bilinmektedir.

Bu hastalığın 3 evresi olduğu bilinmektedir. Bu 3 evreye görede;

Hastalıkta önce yüz şişer, hastanın hırçınlaşması, diş etlerindeki şişkinlik ve sızlama, kanama, vucutta beyaz ve kırmızı lekeler oluşması ile hastalık ortaya çıkar.

Daha sonraları bu belirtiler daha da artar. Yüzün rengi kaçar, solunum dayanılmaz olur, romatizma sancısı gibi ağrılar olur, bacaktaki kaslar kasılır ve hastanın yürüme olanağı ortadan kalkar. Kanamalar çoğalır ve çoğunlukla ölümle sonuçlanır.

Hastalığın son evresinde ise hastanın dış görünüşü korkutucu bir hal alır. Hastanın soluğu tıkanır, vücudu yaralar ile kaplanır, bacaktaki kasılmalar tahta sertliğine ulaşır, kabızlık başlar, dişlere el sürmeden dahi diş etlerinden dökülmeye başlar.

Ergen kişilerin yakalandığı İskorbüt 'ün yanı sıra, 19. yüzyıl sonlarında özel bir kesinlikle ortaya çıkmış olan, çocuklara özgü bir İskorbüt vardır; çocuk iskorbütü. olarak adlandırılır.

Bu hastalık özellikle denizci hastalığı olarakta bilinir. Özellikle denizcilerin seferde iken yakalandıkları bilinmektedir. Hippokrates aşırı kanamalarla ortaya çıkan bu hastalığın belirtisini tanımlamaktadır. Genç bir denizci, Ren kıyısını kıırp geçiren mide ağrılarıdan söz eder ve kuzkulağı yapraklarını yiyerek bu hastalıktan kurtulurlar.

Sebatları ve karşılaştırmalarıyla hastalığın ilacını henüz nedeni saptanmadan bulan çok sayıda bilgin ve pratisyenin ortaya koydukları parçalı gözlemler dizisini, ana çizgileriyle anlatmak yararlı olacaktır. Birkaç yüzyıl önce, özellikle denizcilerin yakalandığı bir hastalık gibi görünen İskorbüt kara halkları arasında da çok yaygındı. Bu hastalığa özellikle seferdeki orduların ve sıkı bir kuşatma altındaki şehirlerin halklarının yakalandıkları konusundaki bilgiler daha azdır.

Çam yapraklarını kaynatarak tüketildiğine de hastalığın tedavi edildiği gözlenmiştir. Bunu İsveçli Bachström, İskorbüt hastalığına yakalanan bir tayfanın arkadaşları tarafından bir kayıkla denize bırakılışının hikayesini anlatır :

Terkedilen zavallı, birkaç saat sonunda, kayığın alt kısmının çimenini andırır yeşil bir tabakayla kaplı olduğunu görür ve açlığını bastırmak için bu yeşillikten yemeye başlar. Dalgaların yalpalarıyla sallanarak bu zorunlu ot rejimine günlerce devam eder. Yavaş yavaş yeniden güçlendiğini hisseder ve sağlığını yeniden kazanır.

Bütün bu gözlemler insanların hastalığın ilacını içgüdüleriyle önceden bulduklarını gösteriyor. Ne var ki tanımlamakta güçlük çekmekteydiler. İngiliz Lind, 1787 'de İskorbüt hastalığına yakalanmış denizcilere uyguladığı tedavilere dayanarak yayınladığı kitabında kendinden önceki bilgileri doğrulayan bir dizi bilgi derledi. Limon ya da portakal suyunun, bu hastalıkta, son derece iyi sonuçlar verdiğini ilk olarak onun açıkça ortaya koyduğu sanılmaktadır.

Bu hastalığın iyileşmesi ile ilgili okuduğum bir öyküyü sizlerle paylaşmak isterim.

Ünlü Kaptan Cook da 1755 'te Güney Kutbu 'na yaptığı yolculuk sırasında sorunla ilgilendi. Önce çekimser duran, ama sonraları çok hoşnut kalan adamlarına, oldukça bol miktarda lahana turşusu, limon ve portakaldan oluşan bir rejim uyguladı ve böylece bütün tayfalarını hastalıktan korumayı başardı. Daha da yakın bir dönem 19. yüzyılın sonlarına doğru, Fransız donanması doktorlarından Le Roy de Mericourt, aynı gözlemleri yaptı ve Tıp Akademisi önünde başarıyla savundu. Basit gerçeği yadsıyan bir sürü eleştiriciyle karşılaştı. Gerçekten bunlar, bu kadar korkunç bir hastalığın, böylesine kolaylıkla iyileştirilemeyeceğine inanmıyorlardı. Zaten insan zekasının getirdiği ilerlemeler, bu ilerlemeler çare bulmayı tasarladığı büyük kargaşanın yanında basit görünüyorsa büsbütün büyük bir güvensizlik uyandırır.

Yerleşik iskorbüt günümüzde hemen hemen kalkmış görünmektedir. Bununla birlikte, halen bazı yoksul bölgelerde, ilkel insanlar arasında, İskorbüt vakalarına rastlanmakta ama bunlar da teşhis edilir edilmez tedavi edilmektedir.