Aşırı Hayal Kurma Hayalperestlik Değildir!

Maladaptive Daydreaming (MD), yani Aşırı Hayal Kurma Bozukluğu, hayalperestlikten farklı olarak bir hayali adeta senaryo gibi yaşamaktır. Maladptif, kişinin yaşamın sorunlarıyla ve stresiyle başa çıkma yetisi açısından işlevsiz veya uygunsuz olan zihinsel etkinlikleri veya davranışları için kullanılan ortak bir terimdir. Bu terimden yola çıkarsak, MD'nin kişinin yaşadığı sorunlardan veya travmalardan kaçmak için kendine bir hayal dünyası yaratmak anlamına geldiğini söylemek yanlış olmaz.

MD kişinin hayatında önemli bir yer kaplamaktadır.

MD'ye sahip olan bir kişi, kendi sorunlarından veya yaşadığı travmalardan kaçmak için kendine bir dünya yaratır. Bu dünyanın içinde karakterler, kişiler bulunur. Genellikle kişi mimiklerle, konuşarak ve bazen karakterin yaşadığını hayal ettiği duyguyu bizzat yaşayarak kurdukları hayali adeta oynar. Bir senaryo gibi herkesin bir karakteri, bir alt yapısı olur. Kişinin karakterlere birçok duygu beslediği gözlemlenebilir; örneğin hayalindeki karaktere aşık olabilir veya ondan nefret edebilir. Üstelik bu duyguları çok yoğun yaşar. Yeri geldiğinde ağlayabilir, yeri geldiğinde gülebilir.

Şizofreni olmadığı, ancak MD'nin şizofreniye temel hazırlayabileceği kabul edilmektedir.

Şizofrenide hasta yarattığı karakterlerin gerçek olduğuna inanır, oysa MD'de kişi sadece hayal kurduğunun farkındadır. Bu hayaller zaman zaman uykuya dalmayı geciktirebilir, yemek yemeyi aksatmaya sebep olabilir ve hatta kişinin olması gerekenden çok daha yalnız kalmasına yol açabilir. Çünkü MD'li kişi hayalinde yarattığı insanlarla daha mutlu olduğunu ve dış dünyadaki insanların asla onun istediği gibi olmayacağını düşünür. MD çoğu zaman asosyal davranışlar ve / veya sosyal fobi gelişmesine sebep olur. Ağır depresyonlara sebebiyet verebilir. MD erken yaşta meydana çıkan bir bozukluktur. Çocukların normal oyun oynamasından farklı olarak MD'li kişi zamanla oyunlarından vazgeçmez, karakterlerini geliştirerek, hayalini genişleterek oynamaya devam eder. Bu hayaller iyi ve olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilir. Mesela bir kişi kendisinin ünlü bir film yıldızı olduğunu hayal edebileceği gibi kölelik, işkence gibi negatif durumların da kendisine yapıldığını hayal edebilir.

MD'li hayal kurarken repetetif davranış sergiler.

Repetetif davranış tekrarlayan hareketler demektir. Mesela hayal kurarken kişi ayağını sallar, saçlarıyla oynar veya parmaklarını bir yere vurarak ritim tutar. Her MD'de görülmemekle birlikte çoğu kişinin bu davranışları sergilediği gözlemlenmiştir. Genellikle MD'yi bir kitap, film veya müzik gibi bir dış etken tetikler. Yani hayaller bu gibi medya ürünlerinden beslenebilir. Yine MD'li kişilerin büyük çoğunluğu hayallerine bir müziğin eşlik ettiğini ifade etmiştir. Hayaller birden fazla olabileceği gibi kapsamlı ve süregelen tek bir hayal de söz konusu olabilir.

MD, henüz literatürün kabul ettiği bir hastalık değildir.

Hastalıktan ziyade daha çok davranış bozukluğu olarak adlandırılmaktadır, fakat hakkında yapılan çok az araştırma vardır. Bu sebeple tanısı çok yaygın olarak konulamamaktadır. Karakteristik özellikleri belli standartlara göre belirlenmediğinden bir hastalık olarak addetmek de doğru olmaz. Her hayal kuran kişi de MD'li sayılmaz zaten. Buna karşılık hayal kurmak kişinin hayatının bir parçası olmuşsa ve kişi hayalini kurabilmek için yalnızlaşmaya başlamışsa MD'den şüphelenmek gerekir.

MD'nin var olup olmadığını test etmek için :

https://www.quotev.com/quiz/4323704/Do-You-Suffer-from-Maladaptive-Daydreaming

https://thedreamersof.tumblr.com/self-diag

MD'nin varlığından şüpheleniyorsanız mutlaka bir uzmanla görüşmenizi tavsiye ederim.

Kaynakça için:

https://www.theatlantic.com/health/archive/2015/04/when-daydreaming-replaces-real-life/391319/

https://www.wikihow.com/Deal-With-Maladaptive-Daydreaming

(Bozukluk hakkında çok fazla yapılmadığı için Türkçe kaynak maalesef pek bulunmuyor.)