Asperger Sendromlu Satranç Dehası: Bobby Fi̇scher

Farklı yaşam öyküleri araştırıp daha sonra kaleme almayı seviyorum. Çok farklı bir yaşam öyküsü, uç noktalarda yaşanan inişli çıkışlı gerçek bir öyküden bahsedeceğim.

Ama öykümüzü anlatmaya başlamadan önce "asperger sendromu" hakkında sizleri biraz bilgilendirmek isterim.

Çocukluk döneminde rastlanan ve sebebi bilinmeyen bir hastalık. İşin acı yanı ömür boyu hayatı etkilemesi.

Bu sendromla yüz yüze olan kişiler içine kapanık ve iletişim zorluğu çeken çocuklardır. Ve ilerleyen yaşlarda bile sosyalleşemiyorlar ne yazık ki.

Uzmanlara göre bu sendrom; otizmle benzer yönleri olsa da bu sendromda konuşma becerisinde gelişim geriliği olmadığı ve bu sebepten dolayı da tanı koymakta zorlanıyorlar.

Benim kahramanım da böyle bir çocukluk geçirmiş. İsmi Bobby Fischer. Fischer, 1943 yılında Amerika'nın Chicago eyaletinde doğdu.

Fischer üstün zekalı bir çocuk. Edindiğim bilgilere göre IQ'su Einstein'den bile yüksek olduğu söylenmekte. Tek zayıf yanı ise oldukça hassas olan duyguları.

Zihinsel olarak çok uç noktalarda yaşadığı için neler yapacağı konusunda önceden kestirememekte.

Fischer, satranç oynamaya 6 yaşında başlar ve öğrenir. Ve satrancı öğrendikten sonra onun her şeyi olur.

13 yaşında Dünyanın En Genç Şampiyonu unvanını kazanır.
14 yaşında Amerika Satranç Turnuvası’nda En Genç Şampiyon olur.
15 yaşında Dünyanın En Genç Satranç Ustası unvanını kazanır.
16 yaşındayken okuldan ayrılır.

Fischer için okula gitmek zaman kaybıydı. Ama okula gitmese bile boş durmadı kendi kendine yabancı dil öğrenmeye başladı. Ve Amerika Satranç Şampiyonluğunu da kimseye bırakmaz.

22'li yaşlara geldiğinde öğrendiklerinin başkalarına da ışık olması içi bir kitap yazar. Kitabın ismi “Bobby Fischer Satranç Öğretiyor” koyar ki; bu kitap tarihin en başarılı satranç kitabı olarak kabul görmüştür.

28 yaşında FIDE - Dünya Satranç Federasyonunun ilk 1 numaralı resmi oyuncusu olmaya hak kazanmıştır. Ve sırada Dünya Şampiyonluğu vardır. Her aldığı yaş beraberinde de başarıları, ödülleri ve şampiyonlukları getirmiştir. Ama tüm bunlar artış gösterirken iç dünyasındaki mutsuzluğu diplere inmiştir.

Fischer hiçbir zaman hastalığını kabul etmedi ve kendisine uzanan her eli de ne yazık ki hep kendisinden uzaklaştırdı. Böylelikle içinde olduğu durum yalnızlığa, çaresizliğe düşürür. Ve bu davranışı onu aşırı şüpheci birisi yapar.

Öyle ki şüpheciliği o kadar ileri boyutta idi ki, maçlarından bir tanesinde dişlerinden birine Rusların verici koyduğunu düşünerek kendisi çeker.

1972 yılında ilk satranç maçına çıkar. O dönemin Dünya Şampiyonu olan Bori Spassk ile karşı karşıya gelir. Ve ne yazık ki maçı kaybeder. Maçı kaybetmesinin sebebi seyircinin öksürük sesleri ve kamera kayıt bantlarının dönüş hışırtısının konsantrasyonunu bozduğuna inanır.

Kendi isteği üzerine ikinci maç seyircisiz bir ortamda yapılır. Ve Fischer o zamana kadar hiç kullanılmayan hamleler ile rakibini yener. Artık kendisi Dünya Şampiyonu'dur.

Ancak ne olduğu bilinmeyen bir sebepten dolayı Fischer 20 yıl boyunca hiç satranç oynamaz. Ve bu dönem içerisinde kaprisleri ve geçimsiz tutumları ile etrafında bulunan herkesi kendisinden uzaklaştırır. Ve kendi ülkesi için sarf ettiği karşıt sözlerden dolayı vatandaşlıktan çıkarılır.

Çok uzun yıllar kanun kaçağı olarak yaşamını sürdürür. Japonya'da tutuklanır. Yaşadığı zorluklar ve üzüntüler ile dolu hayatında ülke ülke dolaşmak ve kaçmak zorunda kalır.

Ve kaçak göçek yaşantı içerisinde 64 yaşında hayata veda eder. Öldüğünde İzlanda vatandaşı idi.

Birçok insana satrancı sevdirmiş, zeki hamleleri ile satrançta adeta bir devrim yaratmıştır. Dünya çapında üne ve paraya kavuşmuş ama hayatı boyunca hiç mutlu olamamış biri. Hayatımız boyunca "her şeyin bir bedeli olduğunu" biliyoruz. O yüzden de bu Satranç Şampiyonunun yaşam yolunda yaşadıklarını sizlerin düşüncelerinize bırakıyorum.

Dostça ve sağlıcakla kalın...

Sibel Erdem - 18.04.2020