Herkesin Uygulayabileceği İlk Yardım Yöntemleri Nelerdir?

Burun kanaması

Görseldeki gibi birçoğumuz burun kanamalarında, ilgili kişiden başını geriye doğru yaslamasını istiyoruz. Bu kesinlikle yanlıştır ve yapılmamalıdır. Yapılması gereken doğru şey, kişiden öne doğru eğilmesini istemek ve burun kıkırdağının başlangıç noktasını 2 parmağınızla sıkarak 2-3 dakika beklemektir. Ardından yavaşça sıkılan bölge bırakılır. İlk seferde kan durmazsa, aynı işlemi tekrarlayın. Bu işlem birkaç kez tekrarlandıktan sonra kanama durmuyorsa mutlaka bir doktora gitmelisiniz.

Kısmi hava yolu tıkanıklığı

Bu durumda kişi nefes alabilir, konuşabilir ve öksürür. Kişinin sırtına vurarak, helal, dediğimiz durumdur. Bu durumlarda kesinlikle kişinin sırtına vurulmaması gerekir. Bu durumda yapılması gereken şey oldukça basittir. Hiçbir şey yapmayın, sadece kişiyi öksürmeye teşvik edin.

Epilepsi (Sara) nöbeti

Epilepsi krizlerinde ülkemizde genelde hastaya soğan koklatmaya, su içirilmeye ya da dişlerini sıkan hastanın çenesi açılmaya çalışılır. Özellikle çene açabilmek için, kaşık kullanıldığı da görülür. Bunların hiçbirini yapmamalısınız. Yapabileceğiniz en doğru ilk yardım karışmamak ve sadece kendisine zarar vermesini önlemek olacaktır. Mesela kriz geçirdiği yere göre daha güvenli bir yere taşıyabilirsiniz. Etrafta delici kesici aletler ya da hastanın çarparak zarar görebileceği cisimler varsa bunları uzaklaştırabilirsiniz. Hastanın üzerinde sıkan giysiler (Gömlek, kravat...) varsa bunları gevşetebilirsiniz. Son olarak bu krizler esnasında hastanın kusma ihtimali vardır, bu durum oldukça tehlikelidir ve hasta koma pozisyonuna getirilir (Görseldeki gibi). Eğer değerlendirme için yeterli bilgi sahibi değilseniz veya ilk yardım sertifikanız yoksa 112'yi mutlaka aramalısınız.

Bayılma

Kolonya problem değil ama lütfen bayılan insanlara tokat atmayınız. Bunun faydası olmayacağı gibi, kişiye zarar da verebilirsiniz. Bayılmayı iki aşamada ele alabiliriz. Eğer kişi bayılacağını hissederse (Baş dönmesi, bilinçte bulanıklık, bacaklarda uyuşma, terleme...), kendine şok pozisyonu verilir (Görseldeki gibi). Yere sırt üstü yatırılır, ayaklar 30 cm havaya kaldırılır, sıkan giysiler gevşetilir, kişi kendini iyi hissedene kadar bu şekilde dinlendirilir ve bu süre zarfında hasta sıcak tutulmalıdır. Eğer kişi bayıldıysa öncelikle çevredeki meraklı kişiler uzaklaştırılmalıdır. Yine bayılacağını hisseden kişi ile aynı şekilde ilk yardım uygulanır ve şok pozisyonu verilmesi gerekir. Ancak eğer kusma varsa koma pozisyonu verilir (Epilepsi krizinde olduğu gibi). Yapabilirseniz solunum yolunu kontrol edip, kontrol altında tutmanız gerekir. Eğer değerlendirme için yeterli bilgi sahibi değilseniz veya ilk yardım sertifikanız yoksa 112'yi mutlaka aramalısınız.

Trafik Kazaları

Bu konuda gerçek bir görsel paylaşmayı tercih etmedim. Bu durumlarda ülkemizde en çok yapılan hata, yaralının yardımsever vatandaşlarımız tarafından yaka paça taşınma çabasıdır. Bu yapılabilecek en yanlış şeydir. Sadece bunu engellerseniz bile, yeterli olacaktır. Önceliğiniz kaza alanını güvenli bir hale getirmektir. İlk yapılması gereken şeyler kontağı kapatmak, el frenini çekmek ve araba LPG'li ise bagajdaki tüpün vanasını kapatmaktır. Olay yeri görülebilir şekilde işaretlenmelidir. Başka bir kaza olasılığının önüne geçebilmek adına kaza noktasının önüne ve arkasına uyarı işaretleri yerleştirilmelidir. Meraklı kişiler etraftan uzaklaştırılmalıdır. Ayrıca sızıntı olma ihtimaline karşı kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma, çağrı cihazları kullanılmamalıdır ve sigara içilmemelidir. Eğer aracın patlama ihtimali yoksa ve hasta yaşıyorsa araçtan çıkarılmaz bile, o yüzden hiçbir şekilde hastaya müdahale edilmemelidir. Olay yeri güvenli bir hale getirildikten sonra 112 aranmalıdır ve 112 ekipleri olay yerine gelene kadar olay yerinde beklenmelidir.

Göğüs Ağrıları (Kalp krizi, Spazm)

Göğüste kuvvetli ağrı nedenleri arasında en sık kalp spazmı ve kalp krizi görülür. Her ikisi de kalp kasının belli bir yerine gönderilen kanın azalması sonucu oluşur. Hasta ciddi korku ve sıkıntı hisseder. Size düşen bu durumlarda hastayı dinlenmeye alıp, sakinleştirmektir. Hastaya yarı oturur pozisyon verilir (Görseldeki gibi). Hastanın kullandığı ilaçlar varsa, alınmasına yardım edilir ve 112'i aranır.

Zehirlenme

Zehirlenmeyi farklı alt başlıklar altında çok uzun anlatmak gerekir, o yüzden sadece basit bilgiler vermek istiyorum. Mesela bizde en çok yapılan hatalardan biridir, sindirim yolu ile zehirlenmede hasta direk istifra etmeye teşvik edilir. Bu yanlıştır, özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta istifra ettirilmemelidir. Ülkemizde en çok çocuklarda çamaşır suyu içilmesiyle yaşanan bu durumda, madde vücuda girerken zaten neredeyse bütün sindirim sistemine zarar vererek gider. Maddenin geri çıkartılmaya çalışılması bu hasarı ikiye katlayacaktır. Zehirlenmelerde en temel ilk yardım, zehirlenmeye neden olan maddenin kişiden uzaklaştırılmasıdır. Ardından 112'i aranır.

Not: Travma (düşme, çarpma, kaza...) sonucu oluşan ve mecbur kalınmayan hiçbir durumda hasta ya da ilgili bölge (kırık, çıkık...) hareket ettirilmemelidir. Bilinmesi gereken en önemli şeylerden biri budur, lütfen bunu yapmayın ve kimseye göz yummayın.

Herkesin ilk yardım eğitimi almadığının farkındayım. Bu yüzden de daha çok ülkemizde yapılan hataların önüne geçebileceğimiz durumlardan bahsetmeyi önemli buldum. Atladığım madde, aklıma gelmeyen bir şey olduysa özür dilerim. Hatırlatırsanız başka bir Bence'de mutlulukla yazabilirim.

Ülkemizde ilk yardım eğitimine yeni yeni önem verilmeye başlanmasına rağmen, hala yeterli seviyede değiliz. Yapılan araştırmaların bize sunduğu bilgilere bakıldığında ilk yardım tedavi aşamaları içinde en önemlisidir. En azından şu aşamada. Ciddi durumdaki birçok hasta ya da yaralı hastahanelere yetişmeden hayatlarını kaybetmektedir. O saatten sonra ne kadar iyi bir hastahane olursa olsun, yapacak çok bir şeyleri kalmıyor. Kurtarılanların ciddi bir kısmında da kalıcı hasar ya da hasarlar oluşuyor. Bir vatandaş olarak, bir eş olarak, bir anne olarak, bir baba olarak, bir evlat olarak, bir arkadaş olarak ve en önemlisi bir insan olarak ilk yardım bilmek boynumuzun borcudur. Vakit ayırıp okuyan herkese teşekkür ederim.