Bir insan ne kadar iğrençleşebilir? Marina Abromoviç'in ''ben nesneyim''(rhythm) deneyi nedir?

Marina Abramoviç dünyaca ünlü bir performans sanatçısıdır. Ve kendisinin sergilediği pek çok performans dünya genelinde pek çok insana ama öyle ama böyle dokunmuştur. Fakat Rhythm deneyi bütün dünyayı şok etmiştir. Bu deney 1974 yılında İtalya'nın Napoli kentinde gerçekleşmiştir. Marina sahnenin ortasında öylece tepkisiz duracak ve yanındaki masaya da 72 adet nesne konulacaktır. Marina katılımcılara beni bir nesne olarak hayal edin ve yapmak istediğiniz her şeyi yapabilirsiniz demiştir. Tabii bu sırada kameraların kayıtta olduğunu ve bunun bir deney olduğunu da katılımcılar tam idrak edemeseler de biliyorlardı. Yanındaki masanın üstünde, kurşun, ucu sivri aletler, silahların yanı sıra gül gibi, ekmek gibi, üzüm gibi şeyler de konumlandırılmıştı. Bu performansının amacının ''insanlara sınırsız özgürlük verdiğinde ne kadar ileri gidebileceklerini görebilmektir'' dedi. Fakat kendisi bunu yaparken insanların ne kadar iğrenç olabileceklerini hiç hayal edemiyordu.

Önce her şey çok güzel başlamıştı. Sahnenin ortasında hareketsizce duran Marina'ya bir parça ekmek, sonra üzüm, gül verildi derken özgürlüklerini test eden ve ilk adımlarını hâlâ toplumun kendilerine koymuş olduğu ağlak sınırlarını aşmama üzerine hareket ederken birden bire kendilerine verilen özgürlüğün farkına varmaya başladılar. Önce kadının burnuna, göğüslerine ve bugün taciz sayılabilecek her yerlerine dokunmaya başladılar. Onunla dalga geçtiler, kötü sözler söylediler derken, kıyafetlerini yırtmaya başlayanlar oldu. Sonra sivri uçlu aletlerle kendisine zarar verenler, vücuduna yazı yazanlar oldu. Bu sırada sanatçı ağlamaya başlamıştı. Belli ki yapılan muamelelere zihninde hayal ettiği gibi hazır değildi. Fakat insanlar bu duruma hiç aldırış etmeden iğrenç bir şekilde davranmaya devam ettiler. İşin ilginç yanı katılımcılar eğleniyor ve gülüyorlardı. Aralarında ne yapıyoruz biz diyen ya da birbirlerini durdurmaya yeltenen hiç kimse yoktu. Marina'nın ekibi müdahale etmek istese de Marina onlara karışmamaları gerektiğini söylüyordu. Biraz zaman sonra kıyafetleri tamamıyla soyuldu sadece bir alt iç çamaşırı kaldı üstünde. Sonra elbiselerini kesen aletler vücudu üzerinde de çalıştırılmaya başlandı. Kanını emen oldu. Onu öpen oldu. Mahrem dokunuşlar oldu. Hatta masanın üstünde bulunan dolu silah alınıp karşısına geçilip nişan alındı, tetiğe basılmak için yeltenildiğinde izleyiciler arasında arbede çıktı ve bu durumdan vazgeçildi. Kim bilir belki de başından vurulacaktı Marina.

6 saatin sonunda performans son bulmuştu. Marina o 6 saatin sonunu şöyle dile getirmişti. ''Hâlâ ağlıyordum. İşimiz bittiğinde ekip arkadaşlarım üzerime kıyafetler verip gözyaşlarımı sildi, vücudumdaki kan izlerini sildiler. O zamana kadar tepkisiz durmak zorunda olan ben katılımcılara nefret dolu bakıyordum. Öyle ki yine de katılımcı olduklarından dolayı teşekkür etmek üzere onlara doğru yöneldiğimde kaçışacak yer arıyorlardı. Çünkü artık otorite vardı ve biraz önce oldukları gibi özgür değillerdi. Artık aynı davranışın %1'ini bile yapsalar hapse gireceklerini biliyorlardı ve bu korku onları 6 saat önceki topluma uyumlu insanlar yapmıştı.''

Deney o kadar iğrenç ki, youtube videoları koyamıyorum çünkü +18 yaş doğrulaması istiyor. Bu deneyden anlaşıldığı üzere sınırsız özgürlük insanlara göre bir şey değil...

Okuduğunuz için teşekkürler...