Osmanlının çöküşüne sebep olan asıl padişah kim?

Gerileme ve çöküş için tek bir padişahı mesul tutamayız. Sadece elindeki imkânları yeterli ölçüde değerlendirememiş padişahlar vardır ki bunların ilki Sultan Süleyman'dır. Onun dönemi her ne kadar en parlak devir olsa da Avrupa'nın rönesansına kayıtsız kalmış ve halefleri Selim, Murad, Mehmed, Ahmed gibi padişahlar da görmezden gelmiştir.

Özellikle III. Murad'dan sonra Yeniçeri Ocağı'na iltimasla sözde asker alınmış ve sayıları kısıtlı tutulan Yeniçeriler, üç kat daha kalabalıklaşıp padişah katleder olmuşlardır. Kısacası liyakatsizlik.

I. Ahmed zamanı ise tam felakettir. Kendisi hiçbir zaman seferlere katılmamıştır. Ayrıca kafes sistemi yüzünden şehzadeler sancaklara çıkamamış ve devlet tecrübesi kazanamamışlardır. Fatih'in ''Devletin bekası için kardeş katli vacibtir'' ilkesini çiğnemişlerdir.

I. Ahmed'den sonra padişahlara seferlere çıkmadığı gibi devlet işlerinden de uzaklaşmaya başlamıştır. Avrupa'daki gelişmeler görmezden gelinmiştir. Matbaanın gelişi bile olay olmuştur.

Aslında Osmanlı Devleti çok köklü bir teşkilâta sahipti. Sultan Süleyman'dan III. Ahmed'e kadar (yaklaşık 50 yıl) taht boş kalsa bile devlet kendini idare ederdi. Onun su üstünde uzun bir süre yüzmesini sağlayan zamanında atılmış sağlam temeller ve en önemlisi teşkilât yapısıydı.