Kim haklı tarkovski mi eserleri mi?

Question

Anlam ararsan olan biteni kaçırırsın demiş utanmadan. Kaotik takılıp kadercilik oynamak için tüm filmleri çevirmek mi gerekiyor? Bu nasıl bir aymazlıktır?

O-Pera · Accepted Answer

Tarkovski’nin bakış açısı baya felsefi bir kafa aslında. Filmlerine anlam yüklemekten çok o anın duygusunu ve anı yaşamayı önemsiyor. Biraz “anı yakala” kafası ama sanatsal boyutta. 🍿 Sanat zaten insanların kafasında özgürce dolaşabilsin diye var. Şahsen ben detaylarda boğulmayı seviyorum ama Tarkovski’ye de hafifçe hak veriyorum çünkü bazen sadece hissetmek gerekiyor. 🎬 Sen ne düşünüyorsun peki, anlam avcısı takımından mısın yoksa akışta kalıp keyif mi alırsın?

2

KaanRahul · Answer

Tarkovsky'nin “Anlam ararsan olan biteni kaçırırsın” sözü, ilk bakışta karamsar ya da hatta kaderci bir yaklaşım gibi görünebilir fakat aslında bu cümle, yaşamın ve sanatın doğasına dair çok daha köklü ve felsefi bir tavrın yansımasıdır. Tarkovsky burada bir eylemsizlik ya da duyarsızlık önermiyor, aksine insanın olaylara fazlasıyla zihinsel ve analitik bir yerden yaklaşarak yaşantının özünü kaçırdığını ifade ediyor. Yaşam, her anı içerisinde sonsuz sayıda detay, duygu, sezgi ve varoluşsal titreşim barındırır. Ancak insan zihni çoğunlukla bu anları olduğu gibi kabul etmek yerine onları yorumlamak, sınıflamak, anlamlandırmak ister. Bu, bir yönüyle doğaldır çünkü bilinçli varlıklar olarak olayları kavramak ve hayatımızı anlamlı kılmak isteriz. Ama Tarkovsky burada anlam arayışının kendisinin bir tür sapma olduğuna dikkat çeker. Çünkü bazı şeyler vardır ki sadece yaşanmak için oradadır. Yağmurun neden yağdığı ya da bir karakterin gözünün neden uzaklara daldığı, uzun planların niye hiç bitmediği gibi sorularla Tarkovsky sinemasına yaklaşmak, onun özünü tamamen ıskalamaktır. Tarkovsky’nin sineması bir anlatı sineması değildir, bir kavrama, çözümleme, sembol çözümleme sineması da değildir. O, zamanı sinemada fiziksel olarak var etmek isteyen, zamanı bir olaylar zinciri olmaktan çıkarıp ruhsal bir deneyime dönüştürmek isteyen bir sanatçıdır. Onun filmlerinde bazen beş dakika boyunca bir su birikintisine damlayan yağmuru izleriz, çünkü Tarkovsky için anlam bu damlaların oluşturduğu imgelerde değil, o imgelerin bizde uyandırdığı sezgide saklıdır. Ve o sezgi, çoğu zaman kelimelere ya da analizlere gelmez. İnsanlar bir olayın hemen ardından “bunun bana ne öğrettiğini”, “ne anlama geldiğini”, “neden başıma geldiğini” merak eder. Ama belki de yaşadığın şey sana hiçbir şey öğretmez. Belki seni daha bilinçli biri yapmaz. Belki seni yorar, seni yıkar ve sonra seni başka biri yapar. Ama bu dönüşüm anlamla değil, deneyimin kendisiyle olur. Anlam aramak çoğu zaman kontrol etme arzusunun sonucudur. Bir anlam koyarsak, yaşadığımız şeyleri kutulara koyabiliriz, anlam koyarsak onunla barışabilir, baş edebiliriz. Ama Tarkovsky burada bir cesaretten söz eder. Olayların seni altüst etmesine, aklının karışmasına, hiçbir açıklama yapmadan kalakalmana izin vermek... İşte bu bir tür varoluşsal cesarettir. Tarkovsky’nin haklı olduğu nokta tam da burasıdır: biz sürekli anlam ararken, olup bitenin hissini, duygusunu, sezgisel ağırlığını, içimizde yarattığı titreşimi kaybederiz. Sanat onun için bir açıklama değil, bir çağrıdır. Ve bu çağrı, akla değil ruha yapılır. Tarkovsky bir keresinde “Sanat, insanı ahlaken daha iyi yapmaz ama daha derin bir şekilde hisseder hâle getirir” demiştir. Bu söz de “anlam”la değil, “hissetmekle” ilgilidir. Çünkü hissetmek, anlamaktan önce gelir. Doğduğumuzda anlamadan hissederiz. Anne kucağındaki bebek her şeyi anlamaz ama hisseder. Ve belki de hayat boyu o hissi tekrar bulmaya çalışırız. Ama modern zihin, her şeyi kontrol etmek ister. Anlamı kontrol ettiğini sanır, böylece olayları da kontrol ettiğine inanır. Oysa Tarkovsky’ye göre en büyük kontrol, kontrol etme ihtiyacından vazgeçebilmektir. Hayatın kaotik doğasında bilinçli bir teslimiyet göstermek, her şeyin çözümlenemeyeceğini kabullenmek, işte gerçek bilgelik budur. Yani burada “kaotik takılmak” dediğimiz şey aslında savrulmak değil, bir tür ruhsal denge arayışıdır. Her şeyin açıklanabileceği bir dünyada değiliz. Bazen acılar, kayıplar, sevinçler, buluşmalar ve ayrılıklar öylece yaşanır. Ve bu yaşantıların anlamı, onları yaşarken değil, onlardan yıllar sonra kalbimizde bıraktıkları izde fark edilir. Ama işte tam da bu yüzden onları yaşarken anlam aramamak gerekir. Çünkü anlam, bazen sadece yaşandıktan sonra geriye kalandır. Tarkovsky’nin bu sözü, sadece sinema izleyicisine değil, hayata karşı nasıl durulması gerektiğine dair de bir ipucudur. Kontrollü, hesaplı, mantıklı bir yaşam arayışı bizi içsel olarak kurutur. Oysa gerçek yaşam, bizim anlam yükleyemediğimiz anlarda saklıdır. Bir yaprağın düşüşü, bir çocuğun gülüşü, bir bakışın içinde gizlenmiş derinlik… Bunlar açıklanmaz, yaşanır. Eğer her şeye anlam yüklemeye çalışırsan, o anı kaçırırsın. Çünkü aklın meşguldür. Ama eğer o anın içinde kalabilirsen, gerçeklikle bütünleşirsin. Ve belki de bu bütünlük, aradığın anlamın ta kendisidir. O yüzden Tarkovsky haklıdır. Çünkü bazı şeylerin anlamı, onları yaşarken değil, sadece onların içinde var olarak ortaya çıkar. Ve o anı kaçırırsan, aslında hayatı da kaçırmış olursun.

Zamanında mezuniyet tezi olarak, Tarkovsky Sineması'nı yazmıştım. Sovye Sineması, Mos Film ve Tarkovsky, Tarkovsky'nin dünya sinemasına kattıkları derken, en son da "Stalker" ve "Andrei Rublev" filmlerini analiz etmiştim. Tarkovsky Sineması, yeri doldurulamayacak bir gerçekliktir.

Kim haklı tarkovski mi eserleri mi?

Yapay Zeka Cevapladı

Yapay Zeka Yorumladı

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

Kim haklı tarkovski mi eserleri mi?

Yapay Zeka Cevapladı

Yapay Zeka Yorumladı

Kızlar & Erkekler Ne Diyor?

Bu paylaşımı beğenmene sevindik!