Türklerin İslamiyet'e Girme Süreci ve İslamiyet'e Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Türkler, tarih boyunca İslamiyet, Hristiyanlık, Musevilik, Göktengricilik, Şamanizm, Maniheizm, Budizm ve Zerdüştlük gibi çeşitli dinlere inanmışlardır. Ancak Türk denince akla genelde İslam gelmektedir ki zihinlerde bu şekilde teşkil etmesi de abes değildir. Zira Türklerin geçmişten bu yana kurdukları devletlerin birçoğu İslam dinine mensup müşkil ve büyük devletlerdi.

Türklerin İslam olmaları kimilerine göre kılıç zoruyla, kimilerine göreyse kendi rızalarıyla gerçekleşmiştir. Bu Bence'de, daha dikkat çekmesi açısından sorularla Türklerin İslam yolculuğunu sizlere anlatacağım.

Türkler, Araplarla ilk ne zaman karşılaşmıştır?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Bu sorunun cevabı tam bilinmemektedir. Ancak Arap Yarımadası'nda, 625 yılında Müslümanlarla müşrikler arasında gerçekleştirilen Uhud Savaşı'nda Hz. Muhammed'in bulunduğu çadırın adı ''Kubbetu't Türki'' (Türk Çadırı)'dir. Türklerin bir kısmı göçebe olduklarından çeşitli çadırlar yapma konusunda yetenekliydiler. Kubbetu't Türki'den de anlaşılacağı üzere, 625 yılına kadar Araplarla Türkler arasında birtakım ticari münasebetler bulunmaktadır. Zaten Arapların kuzeyinde Türklerin bulunması ve Arapların ticaretle uğraşan bir millet olmaları bu ihtimali kuvvetlendirmektedir. Ancak bu dönemde Türkler henüz İslamiyet'le tanışmamışlardır.

Araplar, Müslüman olmaları için Türklere baskı uygulamışlar mıdır?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Emevîler zamanında, Kuteybe bin Müslim komutasında Arap orduları Türkistan coğrafyasına ulaşmıştır. Daha öncesinde, Ömer bin Hattab zamanında da Araplar Türk yurtlarını ganimet için işgal etmiş ve Halife Ömer bin Hattab bu durumdan oldukça rahatsızlık duymuştu. Araplar, Emevîler zamanında putperest olan Türklerin mallarına el koyuyor ve soyguncu muamelelerde bulunuyorlardı. Her ne kadar bir baskı olmasa da Türkler o dönemde Arapları soyguncu olarak gördükleri için onların dinlerini de kabul etmek istemiyordu. Ancak Araplar, o dönemde Müslüman olmayan Türklere kılıç çekmemiş sadece mallarına el koyarak yüksek vergiler almışlardır. Ancak bu durum, 7'nci Emevi halifesi Ömer bin Abdülaziz ile birlikte son bulmuş ve Emevîlerden sonra Abbasîler zamanında Türk-Arap ilişkileri iyileşmiştir. Kısaca Araplar, Müslüman olmaları için Türklere kılıç çekmemişlerdir.

İlk Müslüman olan Türkler kimdi?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Türklerin İslamiyet'e geçişi için 751 yılında gerçekleşen Talas Savaşı denilse de aslında bu olaydan önce Müslüman olan Türkler mevcuttu. Yukarıda da anlattığımız gibi, Emevîler zamanında kötü muameleler gören Türkler arasında Müslüman olanlar bulunuyordu. Ancak bu durum, diğer Türklerin tepkisini çekiyor hatta İslam olan Türkler diğer Türkler tarafından öldürülebiliyordu.

Abbasîler zamanında Araplar, Türklerin yanında yer alarak Çinlileri mağlup etmişlerdi. Bu durum Türk-Arap ilişkilerini daha da güçlendirmişti ve Türklerin İslamiyet ile daha yakından tanışmalarına vesile olmuştu. O tarihten itibaren kitleler hâlinde Müslüman olan Türkler bulunsa da ilk Türk İslam devleti Talas Savaşı'ndan 200 yıl sonra Karahanlılar olmuştur.

Göktengri inancı ile İslamiyet arasındaki benzerlikler nelerdir?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Göktengri ile İslamiyet arasındaki en büyük benzerlik, her iki dinin de tek bir yaratıcısı olmasıdır. Türkler, birçok dine inanmış olsalar da uzun bir süre boyunca Tengricilik inancını muhafaza etmişlerdir. Türklerin cihan hakimeyeti ile İslam'ın cihat anlayışı bağdaşmaktadır. Yine İslam'da ayıp olan birçok davranış Göktengricilikte de ayıptı. İslamiyet ile Tengricilik arasındaki bu benzerlikler sebebiyle Türklerin İslamiyet'e geçmeleri oldukça kolay olmuştur.

Hangi devlet sayesinde Türkiye'de yaşayanlar Müslümandır?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Her ne kadar Osmanlı Devleti kadar bilinmese de Büyük Selçuklu Devleti zamanında Anadolu'nun kapıları Türklere açılmış ve İslamiyet'in Türkler arasında yayılmasında da oldukça etkileri olmuştur. Selçuk Bey, subaşı olduğu Oğuz Yabgulularında Yengi kentinden Cend kentine geçtikten sonra Tengcilikten İslamiyet'e geçmişti. Ve Kınık Boyu topyekûn İslam olmuştu. Selçukluların Anadolu'yu Bizans'tan almalarıyla bu bölgelere Müslüman Türkler muhaceret etti ve Anadolu'nun Türkleşmesi 13'üncü yüzyıla değin sürdü. Elbette buradaki Türk-İslam'ın muhafazasında Anadolu Selçukluların da oldukça etkisi vardır. Geçmişte ne olacağı bilinmez ancak Selçuk Bey, Göktengri inancını bırakıp İslamiyet'e geçmeseydi ve ondan sonraki Selçuklu sultanları Tengricilik inancını muhafaza etseydi kuvvetle muhtemel bugünkü Türkiye'de Göktengricilik inancı yaygın olacaktı. Bundandır ki İslam'ın yükselişi Selçuklular zamanında oldukça hız kazanmıştır.

Türklerin İslamiyet'e geçmeleri Araplaşmalarına neden olmuş mudur?

Türklerin İslamiyete Girme Süreci ve İslamiyete Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi

Türk kültürüyle Arap kültürü arasında oldukça fark vardır. Ancak Türkler, İslam olmalarıyla birlikte elbette Arap kültüründen etkilenmiştir. Bunların başında dil ve giyim kuşam gelmektedir. Ancak Türkler, İslam olmadan önce de geleneklerine bağlıydılar. Zira Selçukluların sık sık soylarına vurgu yapması, Osmanlıların şeri kanunların yanında Eski Türklerin örfî kanunlarından yararlanması bunu göstermektedir.

İslamiyet öncesi Türklerde zinanın cezası olmakla beraber ''namus'' kavramı da o zamanlarda ortaya çıkmıştır. Örneğin, namus cinayetleri esasen İslam'la gelen bir gelenek değildir. Kaldı ki İslam, namus cinayetini emretmez. Bu esasen Eski Türklerde olan bir gelenektir. Ancak ekseriyette Eski Türklerde tek eşililik yaygındı ve kölecilik yoktu. Türklerin İslamiyet'e girmeleriyle kölecilik ve çok eşlilik hakim oldu. Arapça kökenli kelimeler ve isimler, Türkler arasında yaygınlaştı. Kültürlerinden bir şey kaybetmemiş olsalar da İslam sonrası köklü değişiklikler olmuştur.

Türklerin İslamiyet'e Girme Süreci ve İslamiyet'e Girmeleriyle Kültürlerini Kaybedip Kaybetmeme Meselesi
Cevapla