Sanat Dünyasını Temelinden Sarsan Kadınlar

Evet, sarstılar sanat dünyasını temelinden. Yıkacaklar herşeyi. Daha güzelini inşa edecekler. Her biri bir renk bırakacak üzerine, her biri kendi yonttuğu tuğlalar ile örecek duvarlarını.

Sahiden yahu, ne güzel şey değil mi sanatçı olmak? Ne harükulade şeydir şu sanat denilen meret!

Renkler, notalar, sözcükler, suskunluklar, kimi zaman haykırışlar, bazen ise masum mimikler.

Ancak "Dün ne olmuştu yahu? Bak unuttum yine." deyip de şöyle bir dönüp bakınca, tanıdık bir tablo ile karşılaşıyoruz, yine aynı tuval, yine aynı sanatçı. Bu sinir bozucu yaratık hep aynı renkleri kullanmış, hep aynı notalara basmış, mimikleri bile değişmemiş!

Hayatın güzelliklerini, duyguların en yoğunlarını bir insanın elinden çıkabilecek en estetik haline kavuşturarak insanların önüne çıkarmak görev bellenmiş, Sanat denmiş adına da. Ama uzunca bir süre boyunca izin vermemiş insanlar, dünyanın en zarif varlığının sanatın kanatları altında yer edinmesine.

Nereden esti peki bu rüzgar?

Biraz evvel cinsiyet eşitliğine dair bir yazı okudum. Yazıda geçen bir isim çekti dikkatimi. Önceden de bildiğim, bir çok eserini de fazlası ile sevdiğim, duruşunu olağanüstü düzeyde takdir ettiğim bir insan, Shehzil Malik.

Sonra kafamın içinde bir ampül parıldadı. Aslında sesini bir insana bile duyursam iyi bir şey yapmış olurum diye düşündüm. İtiraf etmeliyim ki, bu düşünce tek başına dahi öylesine doyurucuydu ki, oturup bir keyif sigarası yakmış bulundum, gelecek paragraflar biraz dumanlı olabilir bu yüzden, hazırlayın kendinizi.

Biraz daha düşününce de, aslında bu değeri hak eden bir çok isim olduğuna karar verdim, sonra da dedim ki:

"Bu insanları neden yazmıyorum?"

Aman Allah'ım, ne çok şey dedim! Başka da bir şey demeden, konumuza geçelim, bahsettiğim bu bilinmeyi hak eden sanat eserlerinden beş taneciğini, sıralamanın hiçbir önemi olmaksızın aşağıda bulabilirsiniz, hemen aşağıda, birazcık indirin şu ekranı, tamam işte, tam da orada.

SANAT DİRENMEKTİR DİYEN BEŞ GÜZİDE SANATÇI!

Cindy Sherman

19 Ocak 1954 tarihinde New Jersey'de doğan güneşin adına Cindy demişler. Geçen zamana rağmen hala ilk günüymüşcesine saçtığı ışık ile aydınlatır zihinleri.

Bir sanat fotoğrafçısı, aynı zamanda da film yönetmeni. Enteresan bir insan kendisi, her sanatçının da biraz olduğu gibi.

"Eleştirel fotoğrafların çağdaş ustası"

Kendisi, kadınlığı ve sosyal rolleri, kişiliklerini keşfetmek için fotoğrafçılığa yöneldiğini, kitle iletişim araçlarının baskıcı etkisini çözmek çabasında olduğunu ifade ediyor. Cinsel istek ve tahakküm, kendi kimliğinin aldatmaca olarak kullanılması, Sherman'ın kılıktan kılığa girdiği otoportre çalışmalarının ardında yatan konular arasında, oldukça da rahatsız edici, öyle değil mi?

Sarah Lucas

Genç İngiliz Sanatçılar kuşağından bir çılgın İngiliz'dir kendileri, kadın düşmanlığına düşmandır, hem de en dişlisinden, "Benim!" diyenin ödünü koparır.

Çalışmalarında kelime oyunları ve oldukça müstehcen bir mizaha başvuruyor, fikirlerini uygulamak için de fotoğraflar ve kolajlar kullanıyor. Dedim ya, kadın düşmanlığına düşman kendisi, buna en ünlü eserlerinden birini örnek verecek olursak Two Fried Eggs and A Kebab-1992 adlı eserinde, İngiliz erkeklerinin kadın bedenine yönelik ithamlarını, gerçi ithamları doğru bir tabir oldu mu emin değilim ama, eleştiriyor.

Hiç de edebiyat yapmıyor bu eserinde, çatır çatır koyuyor laflarını masaya, kızarmış yumurtalar göğüsler oluyor, kebap et ise vajina!

Gerçekten aşağılayıcı bir yaklaşım olduğunu da, bence, çok iyi anlatıyor. Kendi adıma bu tanımlamayı anlamaya çalışmak benim için oldukça zordu, zira gerçekten iğrençti.

Kara Elizabeth Walker

1969 yılında Kaliforniya'da doğan çağdaş sanatın en güçlü kalelerinden biri. Bir nevi çağdaş Constantinople. Yegane fatihi de biten ömür olacak zannımca bu kalenin, umarız otobüsünü kaçırır da geç gelir.

Kendisi bir ressam, bir silüet üstadı, enstalasyon sanatçısı, film yapımcısı, o bir neredeyse herşey! Neler üzerine çalıştığını yazmayı gereksiz buldum, zira ayrım kelimesini yerleştirebileceğiniz her tür kategoride önemli işlere imza atıyor, imzası da kocaman, göze geliyor, "Buradan Kara geçmiş!" dedirtiyor.

Ama en bilinen eserleri silüetler konusunda yaratıyor, siyah kağıtları alıyor, şekiller vererek kesmek kesmek suretiyle zeminler üzerine giydiriyor, biz de hayranlıkla bakıyoruz bu eserlere.

Frida Kahlo

Tamam, hadi dürüst olun, Frida nerede acaba demişsinizdir kesin, burada, korkmayın.

Henüz feminist sanat diye bir kavram yok iken doğmuş bir Dahlia'dır Frida, kendi halkının oldukça minimal ve doğal stillerini kullanarak toplumundaki sınıf farklarını, cinsiyet ayrımlarını, ırkçılığı eleştiriyor ve elbette sömürgeciliği.

İnsanlar onu daha çok portreleri ile tanıyor aslında, birçok portresinde de kendisini çizmiştir zaten, en çok kendi hayatını aktarır tuvaline, ancak öyle güzel işler çıkarıyor ki bu hazineyi tuvale aktarırken, öyle güzel anlatıyor ki kadınların muhatap olmak zorunda kaldıkları zorlukları, her kadının kendinden bir parça bulabileceği bir tuvale dönüşür dokundukları. Bu sebeple de birçoğu için rol model oluveriyor. Olmaya da devam edecek elbette, bir Frida bir kere geliyor dünyaya.

Shehzil Malik

Pakistanlı bir sanatçı, fazlası ile cesur, özür nedir bilmeyen eserlere imza atan bir el kendisi.

Hep duyduğumuz baita CNN, Forbes ve BBC olmak üzere, nice medya kuruluşundan tam not alan bir el hem de,

Shehzil hem Fulbright burslusu, hem de cinsiyet eşitliği çalışmaları ile sonuna kadar hak ettiği 2020 Yvonne M.T. Herbert Ödülü sahibi.

Ataerkil normların bıktırıcı etkisinin tüm zamanların en yüksek seviyelerine çıktığı günümüzde, bu normları yıkmak için yürüttüğü mücadelesini gıpta ile izliyor ve herkesi bu seyir keyfine katılmaya davet ederek bencemin sonuna geliyorum.

Başlangıcı anlatmaya çabaladığım yazımın sonuna geldik böylece. Umarım bir şeyler katmayı başarabilmişimdir. Yine, yeniden okuyan yüreklerinize sağlık, sağlıcakla...