İyilikte manevi karşılık beklenir mi?

İyiliğin asıl menfaati insanın kendisinedir. İnsan, karşılık beklemeden iyilik yaptığını sanır. Fakat iyilik yaptıkça kendisini iyi huzurlu ve mutlu hisseder. Yani farkında olsa da olmasa da yaptığı iyilikten psikolojik bir karşılık alır. İnsan bunun kendisine sağladığı faydayı kabul etmek istemez çünkü iyiliğin bencilce olduğunu düşünmek rahatsız edicidir. Oysa bana göre iyilik ne kadar karşılıksız görünürse görünsün insanın kendi iç dünyasında aldığı haz ve tatmin nedeniyle özünde bencil bir eylemdir.

İyilik yap denize at, balık bilmezse Halik bilir diyorum başka da bir şey demiyorum. Bence meselenin özü tam olarak bu cümlede saklı.

Bir insan sırf dünyevi bir beklentiyle, yarın bir gün bana vefa göstersin, önümde eğilsin ya da minnet duysun diye iyilik yapıyorsa, o yaptığı şey zaten hakiki bir iyilik olmaktan çıkar, bir nevi ticarete döner. İnsanlardan bir şey bekleyerek yapılan her hareket eninde sonunda insanı hayal kırıklığına uğratır. Çünkü fani kuldur bu, bugün yaptığın iyiliği unutur, yarın bir hatanda seni siler atar. Ama sen o iyiliği sırf Allah rızası için yaparsan, kimseden ne bir minnet ne bir teşekkür ne de bir vefa borcu beklemezsin. Karşılığını da kullardan değil, ancak kat kat fazlasıyla Rabbinden beklersin.

Senin o rahatsızlığın da son derece haklı ve insani bir durum. Kimse yaptığı veya aldığı bir iyilik yüzünden bir başkasına ömür boyu borçlu gibi yaşamak istemez. İnsanların gizli beklentilerle, seni kendine mecbur hissettirmek için iyilik yapmaya çalışması gerçekten insanı irite eden bir şey. O yüzden birinden yardım alırken de kime minnet edeceğini iyi seçmek lazım.

Yine de insanların bu sığ tavırları yüzünden kalbini karartmaya gerek yok. İyilik yaparken niyetini halis tutacaksın; kul bilse de olur bilmese de, kıymet bilse de olur satıp gitse de. Sen iyiliğini yapıp denize atacaksın, gerisini hiç düşünmeyeceksin. Biri sana iyilik yaptığında da eğer arkasından bir minnet hesabı seziniyorsan, mesafeni koyup kendi yağına kavrulmak en güzeli. Kıymeti de mükafatı da sadece Allah'tan beklemek insanı her zaman özgür ve başı dik tutar.

Bence iyilikte insanlardan bir karşılık beklenmez ama Allah'tan ecir ve rıza umulur. Çünkü yapılan iyiliğin karşılığını mutlaka karşı taraftan beklemeye başladığımız anda, iyilik bir alışverişe dönüşür. Oysa samimiyetle yapılan iyilik, teşekkür edilse de edilmese de değerini kaybetmez. İnanan bir insan için en büyük karşılık, Allah'ın razı olmasıdır.

Elbette insan teşekkür duyunca mutlu olur ama bunu şart hâline getirmek doğru değildir. İyiliği insanların takdiri için değil, Allah'ın hoşnutluğu için yapmak kalbi de daha huzurlu kılar.

@MuzipFilozof dedi ki: İyiliğin en güzel karşılığı, insanların alkışı değil; Allah'ın rızasına umutla bakabilmektir.