İnsan neden yaşamadığı ihtimalleri özler?

Ayhan bey çok rafine ve insan psikolojisinin en kadim çelişkilerinden birini yakalayan bir soru sormuşsunuz.

Sorduğunuz sorunun içinde aslında kendi cevabınızın stır araları da saklı, fakat ben meseleyi bir adım daha ileri götürem isterim

Halk arasında insana duyulan o kör saygıdan ya da kibirden ötürü, bu durumu örtbas etmek için suçu hayvana atar, "Kedi ulaşamadığı ciğere mundar dermiş" der geçeriz.

Oysa bu gerçek çok daha çıplak ve doğrudan insan doğasıyla ilgilidir:

"İnsan, ulaşabildiği her şeyin efendisi, sahibi, ulaşamadıklarının da budalası olurmuş".

Zihnin en büyük illüzyonu, elimizde olmayana biçtiği o muazzam değer. Bir şeye ulaşmak için beslediğimiz o büyük "emel", tam da ulaştığımız o kırılma anında, yani "emel anında" büyüsünü kaybetmeye başlar.

İnsan emeline amacına ulaştığı andan itibaren o nesnenin, o insanın ya da o ihtimalin değeri zihnimizde hızla azalır. Çünkü gerçeklik, kusursuzluğu kaldırmaz; Ancak gerçekliğin tanımı mükemmel düzede kusurlu olmasında gizlidir... Sürtünmelidir, pürüzlüdür ve eninde sonunda temas edildiğin sıradanlaşır.

Sorunuzun can alıcı kısmına gelirsek; insan geçmişte kalan birini mi özler, yoksa onun yanında olabileceğine inandığı kendisini mi?

Kesinlikle ikincisi. İnsan, geçmişteki o kişiyi değil, o kişinin aynasında yansıyan, henüz eksilmemiş, yorulmamış ve o ihtimallerle dopdolu olan kendi potansiyelini özler.

Karşıdaki kişi sadece bir dekordur; asıl özlenen, o dekorun önünde duran ve "her şeyin mümkün olduğuna" inanan o eski, taze kendimizdir.

İnsan bazen yaşamadığı ihtimalleri özler çünkü bilinmeyen şeyler zihnimizde çoğu zaman daha güzel ve kusursuz görünür. Yaşanmamış bir hayatın içinde hayal kırıklıkları, hatalar ve zorluklar yoktur; sadece mümkün olan güzel tarafları vardır. Bu yüzden insan, aslında o ihtimalin kendisini değil, onda gördüğü farklı bir hayatı, kaçırılmış bir fırsatı veya olabileceği kişiyi özleyebilir. Bazen de yaşanmamış ihtimaller, içimizde kalan meraklardan doğar. “Acaba öyle yapsaydım ne olurdu?” sorusu insanın geçmişle kurduğu doğal bir bağdır. Fakat her seçilmeyen yolun da kendi zorlukları olacağını unuturuz; çünkü onu sadece hayal ederiz, yaşamayız. Belki de insanın yaşamadığı şeyleri özlemesi, sadece geçmişe duyduğu bir özlem değil; içinde hâlâ var olan seçeneklere, değişme ihtimaline ve başka türlü bir hayat kurma arzusuna duyduğu özlemdir.

Bu bir insan için en tehlikeli düşünce
Geçmişi içinde geleceği içinde
Ya şöyle olsaydı ya böyle olsaydı
Bunu yapsam daha iyiydi!
Bunları kafadan silip atmak lazım
Olan olmuş artık geride kalıp ihtimalleri düşünmek yorar

Yaşanmayan ihtimallerin hep daha güzel sonuçlara götüreceğini düşünürüz ve yaşanmadığı için daha cezbedici gelir bu yüzden..

Yaşanmadığı zaman beyin onu yaşanabilecek en güzel versiyonu ile hayal ediyor, boşluğu o şekilde dolduruyor. Bu yüzden çok güzel geliyor. Herkes bir noktada fark etmiştir bir şeyi hedef koyduğumuzda, bir hayalimiz olduğunda onu gerçekleştirdiğimizde mutlu oluruz, hoşumuza gider ama asla aklımızda hayal ettiğimiz kadar güzel olmaz. Zihnimizdeki o hayal bambaşka bir şey. Bu yüzden yapılamayan şeyler bu denli çekici kalmaya devam eder.

İnsanı en çok çeken yaşamadığı şeylerdir en çok onun tadını merak eder