Tanrı sonsuz merhametliyse, sınırlı bir ömürde yapılan hatalara neden sonsuz ceza versin?

Sınırlı bir ömürde, seçmediği şartlar içinde oluşan davranışlar yüzünden bir insana sonsuz ceza vermek adalet değil, sonsuz güç kullanımıdır. Mutlak merhametle mutlak ceza aynı sistemde birlikte var olamaz.

Bir trajediyi örnek göstererek sonsuz azabı meşrulaştırmak mantık değildir. Adalet, duygusal tepkilerle değil, ölçü, amaç ve orantı ilkeleriyle tanımlanır. Bir anne acısını anlamak ayrı şeydir, sınırlı bir ömürde yapılan hatalar için sınırsız cezanın adalet olduğunu söylemek bambaşka şeydir. Duygusal acı, sonsuz cezayı rasyonel kılmaz.

Özgür iradeden bahsediyorsun ama insan doğacağı dini, ailesini, kültürü, zekayı, eğitim seviyesini ve hangi bilgiye erişeceğini seçmiyor. Seçmediği şartlarda oluşmuş bir inancı sorguladığı için cehennemlik’demek özgür irade değil, şartlanmanın sonucudur. Bu durumda seçim gerçekten benim mi, yoksa bana öğretilmiş olanın tekrarı mı?

Doğduktan sonra bir şey seçebilmek, o seçimin zihnini şekillendiren dili, kültürü, dini, korkuları, değerleri ve bilgiyi senin seçtiğin anlamına gelmez. İnsan zihni kendi kendini değil, içine doğduğu şartları tekrarlar. Seçmediğim altyapının ürettiği inançtan beni tamamen sorumlu tutmak zaten özgür iradenin olmadığını gösterir. Seç işte demek, determinasyon gerçeğini, psikolojiyi ve nörobilimi yok saymak değil, hiç anlamamaktır.