Özgür irademiz var mı?

libet ve haynes deneyleri gibi bilimsel düzeyde olgular kesin anlamda reddetmese de özgür iradeyi, beynin biz faaliyete geçip eylem almadan önce karar veren ve bizim bu karar anından bazen milisaniye bazen saniyeler sonra harekete geçtiğimizi doğruluyor.
kendi içimizdeki bir yana, psikolojik ve sosyolojik kanıt olarak sunabileceğimiz birtakım durumlarda söz konusu.
tüm bunlar bile özgür iradenin tam anlamıyla özgür olmadığını kanıtlar vaziyetteyken birde işin tutku boyutu var.
herkes bir şeyin boyunduruğu altında, nietzsche çok hoş bir şekilde izah ediyor bunu sana hükmeden düşünceyi duymak isterim diye ve ayrıca, insan tutkuların kölesi olmaya meyilli bir hayvan. para, şöhret, zevk yahut güç gibi istençlere sahip. bu tutkuları tarafından yönlendirilen birisi ne kadar özgürdür?

en başta dediğim faaliyete dökülmeden önce alınan karara geri dönelim. bununla da ilgili olarak, "şu an" diye de bir şey yoktur. bizim algıladığımız geçmiştir. "şu an" geçmişi yaşıyoruz. aslına bakıldığında doğrusal olarak geçmiş bile yok ama o da işin başka boyutu.

bu yazımı gerçekten sen mi okumayı tercih ettin yoksa daha evrenin başlangıcından beri bu yapacağın belli miydi?
ayrıca laplace'in şeytanına sunulan karşı argümanlarda saçma. bizim bir şeyleri kesin olarak bilemeyecek olmamız onun kesin ve belirli olmadığı anlamına gelmez.
bence onların kaçırdıkları nokta şu, laplace'in şeytanı aslında kozmosun kendisi. istediği kadar artsın entropi, ortaya çıkan durum entropinin sonucu değil midir? kaosun kendisi bile, düzenin parçası değil midir?

yine de sevgili samara, bence özgür iradeden önemli bir problemimiz var. o da gerçeklik algısı. son sözlerimi descartes'tan alıntılıyorum:
"Hiçbir şeyin gerçekliğinden emin olamam, her şey beni kandırmak için uydurulan bir ortamdan ibaret olabilir, annem, babam, sevdiğim kadına kadar her şey bir illüzyon olabilir, hepsi birer kukla olabilir. Bundan emin olamam. Bunların farkında olan ve bunları gerçekten yaşayan bir tek “ben” varım, çünkü ben düşünebiliyorum, kendimin farkındayım, bunları sorgulayabiliyorum ve dolayısıyla emin olabileceğim tek varlık, benim. Çünkü düşünebiliyorum, öyleyse ben varım, diğerleri ise bir yanıltmaca olabilir, bilemem."