Düsünmek, Okumak ve Ögrenmek hangisi senin için önemli?

Düşünmeden okumak toptancı zihniyetin okumasıdır. Eline geçirdiği metinleri bir elemeye, tenkide, sorgulamaya tabi tutmadan okumaktır. Bu ise her okuduğu malumatı sahih bilgi kabul etmektir. Düşünmeden okuyanların zihinleri bilgi hurdalığı gibidir. Bir meseleyi izah ederken sözlerinin başlarıyla sonları çelişir. Düşünmeden okuyup yazanlar, ilmi ve düşünceyi donduranlardır. Bunlar, bilerek veya bilmeyerek hakikate zulmediyorlar. Düşünmeden okuyanlar, geçmişte yaşayan insanlardır. Bunlara göre geçmişte yaşayanlar bizim adımıza düşünmüş, günümüz meselelerine dahi çözümler sunmuştur. Düşünmeden okumak, bakım yapılmadığından içinde pıtrakların bittiği İslam bahçesine hürmetsizliktir, pıtrakları sulamaktır. Geçmişe ait her şeyi mutlak doğru ve kutsal saymak buna misaldir.

Düşünmeden okumak, hissi dindarlıktır. Hisler bitince dindarlıkta biter. Her meseleyi hisse indirgemek ise mümkün değildir. Dindarlığı hissilikten ilmi dindarlığa çıkarmanın yolu anlayarak/düşünerek okumaktır. Bir öğretiyi anlayarak okumak, öğretiyi formdan –zorunluları hariç- kurtarmaktır. Düşünmeden okumak, taassup ve ön yargı üretir. Bu ise akla kelepçe vurmaktır. Kelepçe vurulan akıl, itidali (orta yolu) bulamaz. İfrat ve tefrit vadilerinde gidip gelir. İnsan (lar) ı ölçüt alır. Oysa ölçüt doğru olandır. Hz. Ali’nin dediği gibi, doğru insanlarla değil, insanlar doğrularla değerlendirilmelidir.

Düşünmeden/anlamadan okumak, insanı sağlıksız anlamlara/anlamalara götürecektir. Anlamı/anlamayı sağlıksız kılan sebeplerden birisi bir yapıya bütüncül bakamamaktır. Örneğin, din yapısına (Kur’an, tefsir, hadis, fıkıh, kelam ve irfana ayrı ayrı oluşturulan disiplinler gözüyle ayrı ayrı bakmak) bütüncül bakmamaktır. Kelamda üretilen anlamın (!) Kur’an’a ters düşmesi gibi. Gazali’nin Kur’an’ın açık hükmüne (la yükellifullahunefsen illa vüsaha/ Allah insana gücünün yetmeyeceğini yüklemez) rağmen “Allah insana gücünün yetmeyeceği yük yükleyebilir” sözü gibi. İnançta ifrat ve tefrite düşmenin temel sebebi, akidenin Kur’an’dan alınmamasıdır. Akidenin Kur’an’a dayanmamasının temel sebebi de insanların mezheplerinin ve cemaatlerinin kendilerine sunduklarını düşünmeden okumalarıdır. Bu tutarlılığı gerçekliğe feda etmektir. Bu da anlam boşluğu doğurur. Anlam boşluğu ise hayattan dışlanmakla neticelenir.

Okumak gelişigüzel bir eylem değildir. Okumak anlamaktır. Anlama faaliyetinin beş unsuru vardır: Anlatan, anlatılan, mana ve maksat, anlaşılan, anlayan. Anlatılan her metnin iki ana unsuru olan anlatılan ile anlaşılanın kesiştiği nokta amaçtır. Mana aslında amacın kendisidir. Anlayan ile anlatanın birlikte aradıkları ya da buldukları şey ise hakikattir. Anlama eylemini gerçekleştirecek kişi öncelikle metnin kime ait olduğu bilmelidir. Çünkü anlatanın niyeti ile anlatılan (metin) arasında mantıkî bir ilişki vardır. Anlatanın, anlatmak istediği, metinde seçip kullandığı kelimelerle bağlantılıdır. Bu yüzden anlamın metinden çıkartılması gerekir. Gerçek anlamı/ okumayı bulmak metni bağlamından koparmamak ve metnin bağlamlarını mutlaka bilmek demektir. Bütün bunları gerçekleştirecek olan anlayanın da anlam üretmek için dil ve anlambilim alanında donanımlı olması gerekir