10 Psikolojik Kompleks ve Hayatımıza Yansımaları

İnsan karmaşık bir varlık. Bilinçaltında onca koşullanmayı saklıyor. Düşünsel, duygusal, algısal ve hafızaya ait karışıklıklar kişinin ruhsal hayatının fark edilmesi zor kaynaklarını barındırıyor. Psikolojik kompleks kişinin kontrol edemediği, ortak temalar etrafında şekillenmiş, duygu, düşünce vs birikimlerinin kişiyi etkilemesidir.

Teknik tanımına girmeyeceğim. Çoğu insan komplekslidir. Komplekslerinden kurtulan insan olgunlaşma yolunda epey yol katetmiş demektir. Bu Bence'nin amacı kendimizdeki kompleks modellerinin ayırdına varıp kendimizi daha da mükemmelleştirecek adımlar atabilmek.

Hepimizin aşina olduğu Ödipus ve Elektra kompleksleri veya boy, kilo, yüz, sosyal statü kompleksleri gibi bilindik olanların detayına girmeyeceğim. Biz farkında olmasak da hayata karşı duruşumuzu ve ruhsal yaşantımızı derinden etkileyen, bizim kendimizin doğal bir parçası olarak kabul ettiğimiz ama aslında başlı başına bir sorun olan komplekslerden bir kısmını işleyeceğim.

Ödipus Kompleksi

Freud'un öne sürdüğü, erkek çocuğun annesine ilgi duyması ve babasını rakip olarak görmesi, ve bundan duyduğu derin pişmanlık.

Elektra Kompleksi

Ödipus kompleksinin kız çocuk versiyonu. Babanın tüm ilgisini isteme durumu, anneyi kıskanma, ama bunun sebep olduğu pişmanlık.

Kahraman Kompleksi

Sürekli insanlara yardımcı olma, onlar adına kararlar alıp onları kurtarma isteği. Superman Kompleksiyle büyük benzerlik taşır. Bu kişiler insanların iyiliği ancak onların üstün çabasına bağlı ve insanlar onlara muhtaç olduğunu düşünürler. Bu kompleks genellikle geçmişi hatalarla dolu kişilerde ortaya çıkar. Acıklı bir misyon bilinci vardır. Kendilerini işlerine fazla kaptırırlar ve bu kendilerini feda etmekten kahramanlık uğruna suç işlemeye kadar götürebilir. Özellikle hemşire, doktor, polis gibi mesleklerde görülür.

Suçlu Kompleksi

Bu kişiler hayatta başlarına gelen her şeyde kendilerini suçlu bulurlar. Kendilerine karşı aşırı derecede eleştireldirler. Olayların önemini abartırlar. Bu kişilerde ayrıca sürekli bir iyileştirme çabası görülür. Fakat bu iyileştirme çabası mükemmelliyetçilikten değil bir türlü tatmin olamamaktandır.

Bu kişiler cezadan ve negatif sonuçlanması muhtemel her şeyden korkarlar ve bunu engellemek için yalan söylemeye ve gerçeği saptırmaya başvururlar. Başkalarını kırmaktan anlamsız bir şekilde korkarlar. Freud teorisine göre bu kişilerde çocukluk dönemi katı yetiştirme usulleriyle kararmıştır.

Tanrı Kompleksi

Adından da anlaşılacağı üzere bu insanlar kendilerini inanılmaz etkili ve yetkili kimseler olarak görürler. Bu ilüzyon özellikle statü olarak gücü elinde bulunduran kişilerde görülür. Sürekli etki ve yeteneklerini gösterme çabası içerisindedirler.

Bu kişiler oldukça narsist kişiliklerdir. Diğer insanları asla kaale almaz ve sözlerini dinlemezler. İnsanlara zarar verici eylemlerde bulunabilir, çünkü karar veren kendileridir. Amaçları için suç işlemeleri muhtemeldir. Bu kişiler işledikleri suçları da kabul etmezler. Çoğu sosyopat ve azılı suçlularda bu kompleks vardır. Toplumun onlara farklı davranmasını beklerler. Kuralları kendilerine göre uyarlarlar. Tehlike boyutlara ulaşmadan tedavi edilmelidir.

Mesih Kompleksi

Bu insanlar kendilerinin kurtarıcı misyonuyla dünyaya gönderilmiş olduklarını düşünürler. Mesih'in hayatını düşünün. Hristiyanların inancınına göre Hz. İsa tüm insanlığın günahları için kendini feda etmiştir. Bu kişiler de insanların iyiliği için kendilerinin bedel ödemesi gerektiğine inanırlar.

Otoriteyle garip bir mücadele içine girer, yazarak veya vaaz vererek insanları doğruya yöneltmeye çalışabilirler. Kişisel acılarını ödedikleri bedele yorarlar. Çektikleri sancılara insanlığın kurtuluşu için razıdırlar.

Bu kişiler çocukluktan itibaren kendilerini öteki insanlardan farklı hisseder. Ne olursa olsun gerçekleştirmeleri gereken bir görevleri olduğuna inanırlar. Fakat işin garip ve acıklı tarafı o misyonun tam olarak ne olduğunu bir türlü keşfedemeyebilirler. "Seçilmiş kişi" olduklarına inanırlar. Kendilerini toplumdan soyutlarlar.

Sevgili filozof Nietzche'de bu kompleks vardı.

Herkül Kompleksi

Bunun acayip bir hikayesi var. Herkül bildiğiniz üzere cesur, korkusuz, mücadeleci, kahraman bir mit karakteri. Fakat Herkül'ün uzun yolculuğunda bir kesit var ki Herkül Amazon kadınlarınca tutsak edilmiş ve onlara hizmet etmek zorunda kalmış bir süre. İşte Herkül Kompleksi de bu.

Erkeklerin kadınların ilgi alanına giren (ataerkil koşullanma) konulardan (ütü, bulaşık yıkama, çocuk gezdirme) itaatkar, pasif bir erkek olmamak adına uzak durmaları bu kompleksin bir ifadesidir. Kadınların bunu basitçe tembellik olarak görüyor ama kadınlar gerçekten bizi anlamıyorsunuz. :/

İskender Kompleksi

Büyük İskender hikayesinden türetilen bir kompleks bu da. Buna göre erkekler diğer erkeklere karşı tam bir erkek gibi gözükmeme korkusu taşır. Sanki yeteri kadar erkeksi davranmasalar eşcinsel olarak algılanacaklar düşüncesi vardır.

Kleopatra Kompleksi

Kadınlarda görülen bir komplekstir. Yüksek statülü kadınlarda görülür özellikle. Dışarıdan soğuk, katı, as*ksüel, güç manyağı gözükseler de aslında bu kadınlar kendileri inanılmaz derecede karşı konulmaz, s*ks ikonu, her erkeğin gizli arzusu olarak görürler.

Ayrıca bu kadınlar zor beğenirler. Hiçbir erkeği kendilerine layık görmezler. Partnerlerinden kayıtsız şartsız ilgi ve alaka beklerler. Hayranlıktan altı onları tatmin etmez.

Napolyon Kompleksi

Özellikle boy kısalığı veya herhangi bir fiizksel dezavantaj sonucu erkeklerde görülen bir komplekstir. Napolyon da (kesin olmasa da) kısa boylu bir kumandandır. Bu kişiler boylarındaki kısalığı veya diğer başka dezavantajlarını ölçüsüz güç kullanımıyla karşılamak uğraşına girerler. Fazla kibirli ve vurdumduymaz tavırları dikkat çeker. Psikologlar tarafından negatif algılanmayan bir komplekstir. Liderlik yetenekleri gelişmiştir ve kitleleri ardında sürükleyebilirler.

---

Daha bir sürü kompleks olmasına rağmen bu Bence'de şimdilik bu kadarına yer verebiliyoruz.

Devamı için : 10 Psikolojik Kompleks yazısına göz atabilirsiniz.