Her şakaya Gülünür Mü? “Şaka Yaptım” Gerçekten Masum Bir Cümle Midir?

“Şaka yaptım.”

Günlük hayatta belki de en sık duyduğumuz cümlelerden biri.

Peki gerçekten her “şaka yaptım” cümlesi masum mudur?

Önce şunu kabul etmek gerekir: Mizah, insan ilişkilerinin en güzel renklerinden biridir. Yerinde yapılan bir şaka, gerginliği azaltır, dostluğu güçlendirir, insanları birbirine yaklaştırır. Aynı olaya ‘beraber’ gülebilmek, çoğu zaman güçlü bağların göstergesidir.

Ancak mizahın bir sınırı vardır.

Bir söz karşı tarafı güldürmek yerine incitiyorsa, onu utandırıyor, değersiz hissettiriyor ya da kendisini savunmak zorunda bırakıyorsa, orada artık şakanın ne kadar “şaka” olduğu sorgulanmalıdır.

Çünkü her kahkaha, mutluluğun sesi değildir.

Bazı insanlar ortam bozulmasın diye gülümser ama yaralanabilir.

Dışarıdan bakıldığında herkes eğleniyor gibi görünür; ama iç dünyada bambaşka duygular yaşanıyor olabilir.

İşte bu yüzden “Herkes güldü.” cümlesi, yapılan şakanın doğru olduğu anlamına gelmez.

Bir başka dikkat çekici nokta ise şudur:

İnsanlar çoğu zaman söylemek istedikleri bazı düşünceleri doğrudan ifade etmekten çekinir. Bunun yerine onları mizahın içine saklarlar. Tepki gelmezse “Ben zaten bunu demek istiyordum.” diye düşünürler. Tepki gelirse de hazır cevap bellidir:

“Şaka yaptım.”

Bu durumda “şaka yaptım” cümlesi, bazen söylenen sözün sorumluluğunu hafifletmeye çalışan bir kalkan hâline geliyor.

Gerçek mizah ile kırıcılık arasındaki bu ince çizgi çok önemlidir.

*Gerçek mizah, insanları aşağı çekmez.

*Gerçek mizah, birini hedef tahtasına oturtmaz.

*Gerçek mizah, insanların eksiklerini sürekli gündeme taşımaz.

Ve en önemlisi…

⭐️Gerçek mizah, güldürdüğü kadar saygıyı da korur.

Bazen insanlar “Çok alıngansın.” diyerek karşı tarafın duygusunu geçersiz kılmaya çalışırlar. Oysa her insanın sınırı farklıdır. Birinin komik bulduğu bir söz, bir başkası için yıllarca unutamayacağı bir kırgınlık olabilir.

İletişimin temel ölçüsü, “Ben kötü niyetli değildim.” değil; “Karşımdaki bunu nasıl hissetti?” sorusudur. ‘Sen de çok hassassın,ne dedim ki sanki,sana da şaka yapılmıyor.’ Gibi cümleler ile karşınızdaki kişinin duygularını küçümseyip kendi hatanızı örtmeye çalışmanız sizi haklı değil, empati kurmaktan uzak bir insan yapar. Çünkü olgunluk, kırdığını inkâr etmekte değil; kırdığını fark edip sorumluluğunu alabilmektedir.

*Çünkü niyet kadar etki de önemlidir.

Elbette herkes zaman zaman istemeden kırıcı bir şaka yapabilir. Böyle durumlarda samimi bir özür, empati ve aynı davranışı tekrarlamama çabası çoğu zaman yeterlidir.

Böyle zamanlarda şu soruyu kendimize sormakta fayda var:

Bir şaka yapıldıktan sonra sadece onu yapan kişi mi eğleniyor, yoksa herkes mi?

Eğer bir kişi gülerken diğeri sessizce kırılıyorsa, orada mizahın yerini güç gösterisi almaya başlamış olabilir.

~Özetlersek~

Şaka; insanları birbirine yaklaştırıyorsa güzeldir.

İnsanların onurunu zedeliyorsa, adı ne olursa olsun yeniden düşünülmelidir.

Çünkü her şakaya gülünmez.

Ve her “şaka yaptım” cümlesi de masum değildir.

🪷Son olarak her zaman söylediğim bir sözü yinelemek isterim: Üslup, insanın aynasıdır. Saygı ise sandığımızdan çok daha derin, çok daha anlamlı bir kavramdır. Kelimeler, ancak edep ve nezaketle anlam kazanır. Sevdiklerimizi incitmeyen, gönül kırmayan cümleler kurabildiğimiz; saygının, anlayışın ve zarafetin hâkim olduğu güzel dostluklarda buluşabilmek dileğiyle…

Teşekkür ederim. 🦋