Etkili Konuşma Nasıl Öğrenilir, Nasıl Geliştirilir?

Etkili konuşma nedir?

Etkili konuşma bireyin duygu ve düşüncelerini yanlış anlaşılmaya mahal vermeyecek şekilde sesli olarak açık, net ve anlaşılır biçimde ifade etmesidir. Diğer bir deyişle aslında etkili konuşma bireyin kendini en doğru şekilde ifade etmesidir. Etkili konuşmayı öğrenmenin yolu yazılı, işitsel ve görsel materyallerden geçer. Aşağıda bunlara sırasıyla değineceğim.

Etkili konuşmada okumanın rolü

Etkili konuşmayı öğrenmek için önce iyi bir okuyucu ve iyi bir dinleyici olmak gerekir. Nasıl olur bunlar dersek; Ne kadar çok kitap okursanız hem kelime hazineniz o kadar gelişir hem de bir konuyu kısa veya uzun nasıl ele alıp nasıl betimleyeceğinizi öğrenirsiniz. Çok kitap okumanın bir diğer faydası da beyni sürekli aktif tutar ve alzhaimer hastalığı size yaklaşamaz. Okuyacağımız kitaplar ise Türk ve Dünya klasikleri olmalıdır. Örneğin Tarık Buğra'nın Küçük Ağa, Victor Hugo'nun Sefiller, Fyodor Dostoyevski'nin Suç ve ceza romanları size mükemmel betimleme ve tanımlama yetenekleri kazandırır. Polisiye ve dedektiflik kitapları ise keskin zeka, herkesin göremediğini kelimelerin arasından bulup çıkarma yeteneği kazandırır size. Tabi bir de bilgelik hikayeleri diyebileceğimiz kısa ama ders verici hikayeleri okumanızda fayda vardır. Çünkü konuşmanızı süslemek ve daha etkili hale getirmek için bunlara da ihtiyaç vardır.

Etkili konuşmada dinleyici olmanın katkıları

Etkili konuşmayı öğrenmenin ikinci adımı Radyo tiyatrolarından geçer. İnternette gerek TRT radyolarının, gerekse birçok özel tiyatronun radyoya uyarlanmış örneklerini bulabilirsiniz. Özellikle ses ve nefes kontrolünü öğrenmek konusunda radyo tiyatroları çok faylalı olacaktır. Unutmayın ki iyi bir konuşmacı olmanın yolu öncelikle iyi bir dinleyici olmaktan geçer. Bu sayede görsellik olmadan da düşüncelerinizi mükemmel şekilde anlatabilme yeteneğine kavuşursunuz.

Etkili konuşmada tiyatronun faydası

Etkili konuşmayı geliştirmenin bir diğer yolu tiyatrolardan geçer. Özellikle bir tiyatro oyununa gitmenize de gerek yoktur. İnternette yüzlerce, binlerce tiyatro oyunu bulabilirsiniz. Bunları izlemenin size katacağı etkili konuşma yeteneğinin yanında beden dilini, jest ve mimikleri de çok iyi öğrenmenize yardımcı olacaktır. Kelimelere nasıl vurgu yapılacağı, sesinizi nerede ve nasıl yükseltip alçaltacağınızı birebir görerek öğrenebilirsiniz. Bu sayede özel bir diksiyon dersine gerek kalmadan da beden dili kullanımını çok iyi öğrenebilme imkanına kavuşmuş olursunuz.

Etkili konuşmada pratik yapmanın rolü

Şimdiye kadar etkili konuşmayı öğrenmek için yapmanız gerekenleri anlattım. Etkili konuşmayı geliştirip geliştiremediğinizi görmenin yolu da konuşmaktan geçer. Özellikle Atatürk'ün hayatını okursanız askeri okul yıllarında yurtta arkadaşlarıyla süre tutup belirli bir sürede, belirli bir konuda en etkili konuşmayı kimin yapacağına dair yarışmalar ya da pratikler yaptığını görürsünüz. Arkadaş çevrenizde ilgi duyduğunuz konularda konuşmalar yaparak onların tepkilerini ölçün, olumlu ve olumsuz eleştirilerini toplayın. Bu sayede hatalarınızı görüp düzeltmek, doğru yaptıklarınızı ise daha iyiye götürecek çalışmaları yapabilirsiniz. Uzun ve anlam bütünlüğü bozulmayan cümleler kurup karşınızdakine uzun cümlelere rağmen düşüncenizi aktarabiliyorsanız bu konuda başarılısınız demektir.

Etkili konuşmada çevre faktörü

Etkili konuşma sadece arkadaş arasında olmaz. Bulunduğunuz pozisyona göre iş arkadaşlarınızın, bir sınıfın, bir grubun, bir topluluğun karşısında konuşma yapmanız gerekebilir. Burada önemli olan konu ise öncelikle konuşma yapacağınız konuya çalışmanız, size ayrılan süreyi dolduracak şekilde hazırlığınızı yapmış olma zorunluluğunuzdur. Konunun sıralamasını ve tanımlamalarını net olarak belirlemeniz gerekir. Konuşmanızı bir salonda, bir anfide ya da bir meydanda yapabilirsiniz. Buna göre de toplanan kalabalığın eğitim-kültür seviyesini dikkate almalı ve cümle kuruluşlarınızı buna göre şekillendirmelisiniz.

Kalabalıktan size kızan, tepki gösteren, hatta hakaret edenler de çıkabilir. Bunlardan etkilenmemeniz gerekir. Hele ki onlara sus işareti yapmak ya da sözlü polemiğe girmek yapılabilecek en büyük hatadır.

Etkili konuşmada göz teması ve konuşmayı süsleme

Konuşma yapacağınız ortamda insanların sizi dinlemekten kopmamaları için araya fıkralar, kısa hikayeler veya anekdotlar sıkıştırmanız gerekebilir. Bunun içindir ki başlangıç kısmında belirttiğimiz gibi kısa ama ders verici hikayeleri kullanmanızı tavsiye ederim. Ayrıca "Söz göze söylenir" ifadesini aklınızdan çıkarmayın. Konuşma yaparken sizi dinleyenlerle göz teması kurmanız son derece önemlidir. Karşı duvara, tavanlara, sağa sola bakarak yapacağınız konuşmada sözleriniz, beden dili kullanımınız ne kadar ustalıklı olursa olsun, göz teması kuramıyorsanız doğru ve yeterli şekilde anlaşılamamış olacaksınızdır. Nedeni de siz konuşurken başka yerlere baktıkça dinleyenlerin de dikkati o sizin baktığınız yerlere dağılacak ve konuşmaya konsantre olamayacaklardır.

Son olarak da konuşma yapacağınız konuda kağıtlara notlar alıp, görseller hazırlamanız sunumunuzu daha başarılı bir şekilde yapmanıza yardımcı olur.