Tutum ve Davranış Hakkında İnce Bilgiler

İlk olarak bu iki kavramın anlamlarına bakalım.

Tutum: Bir sorunu ele alış biçimi, bir insanın bir sorun karşısında aldığı durum, tutulan yol ve davranış biçimi. Psikolojide ise, bir kişiyi karakterize eden psikolojik bir yapı, zihinsel ve duygusal varlıktır. Hepsi türlü yemeği gibidir. Karmaşık ve deneyimler yoluyla edinilmiş durum olarak açıklayabiliriz.

Davranış: Bir kimsenin genel yaşamdaki, toplum içindeki tutum ve eylemleridir.Bunlar alışkanlık haline gelmiştir. Psikolojide ise, canlıların dış dünyaya karşı göstermiş oldukları her türlü duyuşsal, bilişsel ve psikomotor (fiziksel büyüme ve merkezi sinir sisteminin gelişimine paralel olarak organizmanın isteme bağlı hareketlilik kazanmasıdır.) Bu 3 kavram birbirleri ile etkileşim ve paylaşım halindedir. Yediklerini ve içtikleri birdir. Bunun neticesinde, hepsinin bir araya gelmesi ile davranışlarımız oluşur.

Kısaca davranış

Davranış konusu geniş bir Konya Ovası gibidir. Genişliği o kadar fazla ki psikoloji, nöroloji, antropoloji, sosyoloji ve felsefeyi kapsar. Kısacası davranışlarınız sizin kim olduğunuzu gösteren en iyi film senaryosudur. Davranışın merkezi beyindir. Beyninizin emirlerini davranışlarınız yapar. Davranış, kişinin çevreyle etkileşim, paslaşma ve uyum mekanizmalarının toplamıdır. Davranışın felsefesine girersek aylarca içinden çıkamayız o yüzden reklamlar...

Doğal davranışlar: İki çeşittir. İçgüdüsel davranış ve refleks. İçgüdü, diğer adı katılsal davranıştır. Bir canlının doğasında olan başka kompleks bir davranışa yönelme eğilimini anlatan bir kavramdır. Öğrenme süreci bu noktada etkili olmaz. Genetik deneyimler sonucunda davranışlar gerçekleşir. Bir ceylanın doğar doğmaz yürüyebilmesi vb. Refleks ise, canlılarda etkiye karşı oluşan ani, değişmez tepkilere verilen addır. Sinir sistemi olan her canlı bu refleksin tadına bakar. Reflekste uyarı beyne ulaşmadan, iletilmeden tepki hemencecik oluşur.

Kısaca tutum

Tutum bir kişinin geçmişinden ve günümüzden oluşturulabilir. Bireyin bir değerle yani nesne (objeyle) ilgilenmesi sonucu beyinde oluşan yatkınlıktır. Tutum çok olumlu da olabilir ya da tam tersi çok olumsuz da olabilir. İşte bu kadar çok değişen bir tutum nesnesinin değerlendirilmesidir. Tutum insanların, fikirlerin, olayların ve nesnelerin olumlu-olumsuz değerlendirilmesidir. Tutumu etkileyen faktörler 4 tanedir. Aile, toplum, ekonomi, psikoloji.

Tutumun bileşenleri ve formülü 3 tanedir. Bilgisel, duyuşsal, davranışsal. Bir nesneyi bu 3 bileşenle değerlendiririz.

Duyuşsal: Nesne ile olan duygusal ağ bağlantısıdır. Örneğin; yılandan birçok insan korkar. Dolayasıyla, bu olumsuz duygusal tepkimiz yılanlara karşı olumsuz bir tutum sergilememizi sağlar. İlgi, arzu, sevmek, inanç, tercih= hissetmektir.

Bilişsel: Bir nesneye karşı inanç, düşünce ve ilişkileri anlatır. Objeye karşı değerlendirme durumudur.Farkında olma, bilgi, ilgi, anlama= düşünmektir.

Davranışsal: Sahip olduğumuz tutumun davranış şeklimizi nasıl ve ne yönde etkilediğini ortaya serer. Eylem, benimseme, deneme= yapmaktır.

Tutumlar işlev olarak 4 ana gruba ayrılır.

Değer: İnsanın kişilere, düşüncelere, inançlara ve nesnelere verdiği değeri anlatır. Merkezi değerlerimiz vardır. Merkezi ısıtma, iniş çıkışımızı sağlayan asansör, merkezi akıllı insan olduğumuzu gösterir. Kim olduğumuz ve neyi temsil ettiğimizi yansıtır. Değerler kimliğimizdir.

Ego: Kendimizi dış mihraklardan korumak için kullandığımız bir savunma biçimidir. Bu işlev psikolojik baskı ve sizi yok etmek için saldıran insanlara karşı kullanılır. Reddetmek, psikolojik baskı, psikolojik izdüşüm vb. durumları açıklar.

Faydacılık: İnsanlar için ödül ya da ceza anlamı taşır. Yaklaşım ya da kaçınmadır. Menfaat ilişkileri.

Bilgi: Değerler ve prensiplerimiz bir portrenin çerçevesini oluşturur. İçindeki resim ise bilginin ta kendisidir. İnsanların dünyaya bakış açılarını anlamlı, tertipli, sürekli ve istikrarlı bir şekilde bakmasını sağlar.

Tutum ve davranış arasında yaşanan ilişki bağı

Bu ikili arasındaki ilk çalışmalar Amerika'da 1930'lu yıllarda Fransız sosyolog La Piere tarafından yapılmıştır.

Sosyal psikolojide tutumlar ve davranışlar arasında basit ve dolaysız bir bir ilişki olduğu varsayılmıştır. Kısaca, bir kişinin tutumunu bilirsek o konudaki davranış biçimlerini de tahmin (sezi) yapabiliriz.

Ölçüm: Tutum ve davranış arasında denklik hipotezi ortaya atılmıştır. Ölçülen tutum ile gözlenen davranışın aynı genellik düzeyinde olduğunu gösterir. Genel olarak bir tutumdan çok özgü bir davranışı tahmin etmek çoğu zaman ikisi arasında uyuşmazlık çıkarmaştır. Bu uyuşmazlığı uyuşmazlık mahkemesine giderek çözmek isterler. Çözemediklerinde ise kaos çıkar.

Zaman: Tutum ve davranışın tutarlılığı açısından bir diğer önemli etken, tutumun ölçülmesidir ve tutuma yönelik davranışların gözlenmesi arasında geçen süredir. Bu sürenin uzaması demek tutama uygun davranışların tespitinde sapmalar oluşturur ve davranışı gözleme olasılığımızı en alt seviyeye çeker. Çünkü aradan geçen zaman dilimi içinde tutumda değişimler meydana gelebilir. Örneğin; siyasette yapılan eylemler. O an oluşan tutumlar seçmenlerin davranışlarını etkiler. Ekonominin kötü olması eskiden olan iyi tutumu değiştirmeyi başarabilir. Gözlersin ve karar verirsin. Örnekler çoğaltılabilir.

Güçlülük: Tutumun güçlü olması davranışın da güçlü olması demektir. Bir tutumun güçlü olması anlamı inandığınız değerin, objenin hayat merkeziniz olduğu anlamı taşır. Tutumunuz direkt olarak nesne ile ilişki içindedir ve çok güçlüdür. Çiçek alıp sevdiceğini mutlu etmek isteyenle, bu işle hiç uğraşmak istemeyen odun birinin arasındaki güçlü tutum farkı gözle görülür ve hissedilir. Bir nesneye karşı çok olumlu, çok olumsuz ve nötr tutumlar güçlü ve güçsüz bağlantıyı özetler. Güçlü tutumlar davranışın tahmin edilmesinde daha belirliyicidir. Bunu aklımızdan çıkarmayalım. Bir tutum objesi hakkında bilgi sahibi olmak o objeyle ilgili tutumları güçlendirir ve çelik yelek gibi yapar.

Farkındalık: Yüksek farkındalık tutum ve davranış kavramlarını güçlü Herkül yapar.

Farkındalık tutumlara ulaşmayı kolaylaştırır ve hemen bir telefon uzağınızda olur. Belleğe daha kolay çağrı yollanır ve hemen cevap gelir. Ardından ise davranışları rahat etkiler. Farkındalık aslında şu anlama gelir: Harekete geçmeden önce dur ve düşün. Bu konuda neyin doğru olduğuna inanıyorsan bunu düşün ve inandıkların doğrultusunda nasıl davranman gerektiğine karar ver. Bir davranışta bulunmamız gereken durumlarda o durumla ilgili tutumlarımıza odaklanırız ve bu tutumlarımızın davranışlarımıza öncülük etmesine izin veririz.

Tutumlu insanlarla ve tutum içinde tütütü maşallah diyeceğiniz iyi tutum besleyen ve davranışlarına melek gibi yansıyan insanlarla birlikte yaşayın. Okuduğunuz için teşekkürler.