Android Telefonlarını Nasıl Google'dan Ayıklarsınız?

Bildiğiniz üzere Android, Google tekelinde... Android'i ilk açtığınızda hemen Google hesabı oluşturmanız veya sahip olduğunuz bir Google hesabına giriş yapmanız istenir. Bunu yapmadan Google hizmetlerini ve marketi kullanamazsınız.

Google, Google Hizmetleri sayesinde verilerinizi işler. Daha detaylı bilgi için Burayatıklayın.

Ücretsiz Ürün, Ücretli "Siz"

Android bildiğiniz üzere ücretsiz bir işletim sistemidir. Aynı şekilde pek çok uygulama da ücretsizdir. Hatta Google'ın diğer hizmetleri (Gmail, Google Play Games, Youtube, Google 1 vb.) de aynı şekilde ücretsizdir. Peki nasıl oluyor da Google bu kadar zengin? Üstelik siz sadece cihazı satın alarak akıllı telefon üreticilerine ödeme yapıyorsunuz, Google bundan nasıl kar sağlıyor?

Google size bir reklam kimliği verir. Web aktivitenizi (Youtube aktiviteniz, web arama geçmişiniz vb) izler ve sizin ne tarz ürünlere ilgi duyabileceğinize dair bir algoritma tutar.

Mesela D&R'dan astroloji kitabı aratıyorsunuz ve Youtube'dan astrolojiyle ilgili videolar izliyorsunuz. Google Ads sizin astrolojiye ilgi duyduğunuzu anlar ve bununla ilgili reklam önerileri sunmaya başlar.

İzlenmek, Google Drive ve Google Fotoğraflar gibi hizmetleri kullanmak hoşunuza gitmeyebilir. Çünkü hepsi bir insan ürünü ve güvenlik açığı olduğunda özel verilerinizin başkalarının eline geçme ihtimali söz konusu. Birkaç yıl önce bir hatadan dolayı Google Fotoğraflar hizmetindeki içerikler karıştı ve X kişisinin galerisindeki bir fotoğraf, Y kişisinin galerisinde gözüktü. Google hizmet şartlarını ve gizlilik anlaşmasını okuyun ve verilerinizin nasıl işlendiğini, nerelerde kullanıldığını bilin. Eğer bu şartları kabul ediyorsanız benceyi okumayı devam etmenize gerek yok. Eğer Google olmayan bir Android işletim sistemi kullanıyorsanız devam edin.

Root (Tam erişim)

Bu bencemde cihazınızın nasıl rootlayacağınızı anlatacağım ancak ilk önce Rootladıktan sonra neler değişir bunlara değinelim.

• Rootladığınız an telefonunuzun garantisi biter.
• Tüm uygulamalar (SMS, Google Play Store, Saat dahil) silinebilir.
• Rootlanmış telefonda sildiğiniz uygulamaları fabrika ayarlarını geri yükleyerek geri getiremezsiniz. Neyi sildiğinize dikkat edin.
• Rootlanmış cihazlarda Android işletim sistemi dosyalarınıza erişim izniniz olur. Android işletim sistemi dosyalarının içinde başka bir dosya depolamayın, dosyaları değiştirmeye çalışmayın, yeniden adlandırmayın, taşımayın ve silmeyin.
• Cihaz aldığınız zaman siz hassas ayarları yanlışlıkla bozmayın diye cihazlar rootlu gelmez. Rootladığınız zaman cihazın ROM (Sadece okunabilir bellek) hafızasına müdahale etme yetkiniz de olur. Yani başka bir işletim sistemi yükleyebilirsiniz. Eğer geri dönüşümü olmayacak bir şekilde hata yaparsanız servise götürmeniz gerekir.
• Donanım tabanlı ayarları değiştirmeniz cihazınızın dengesiz çalışmasına, aşırı ısınmasına ve donanımsal zarar görmesi/yanması gibi olumsuz olaylarla sonuçlanabilir.
• Rootlanmış cihazlara bulaşan virüsler de root izinlerini elde eder. İşiniz bitince cihazı Unroot edin. Yani root işlemini geri alın.
• Unroot ettiğinizde cihazınızda root geçmişi olduğu anlaşılır. Yani unroot, garantiyi geri sağlamaz. Root izinlerinizi aldığınız an garanti biter. Bu yüzden yeni telefonlarda root yapmamanız daha sağlıklı olabilir.

Rootlama işlemi

Rootlama 3. parti programlarla yapılır. Mantıkları aynıdır. Güvenilir bir program tercih edin. Aksi halde rootlandıktan sonra işletim sisteminiz reklam içermeye başlayabilir. Ayrıca gelişmiş kullanıcı değilseniz buradan sonraki talimatlara uymayın. Ayrıca yapılacak bir hatanın sonuçları büyük sorunlara yol açabilir. Sorumluluk tamamen size ait.

• Ayarlar bölümünden "Telefon hakkında" kısmını bulun. Girdikten sonra IMEI, Seri numarası ve model numarası gibi bilgilerle karşılaşacaksınız. Bunlardan birine 3 defa dokunduğunuz zaman (uyarı mesajı gelecek) geliştirici seçenekleri açılacak.
• Geliştirici seçeneklerinden "USB Hata Ayıklama" yani "USB Debugging" ayarını açın.
• Telefonunuzu bilgisayara bağlayın. Gerekiyorsa telefonunuzun USB sürücülerini bilgisayarınıza yükleyin.
• Rootlama programını açın ve yönergeleri takip edin.
• Telefonunuz bir kaç kez yeniden başlayacak. Müdahale etmeyin ve USB bağlantısını kesmeyin.
• İşlem tamamlandığına dair bir uyarı alacaksınız. Uygulama menüsüne girdiğinizde "Super User" diye bir uygulama göreceksiniz. Bu uygulama telefonunuzun rootlandığını gösterir.
• Bilgisayardaki CCleaner gibi markette yer alan uygulama silme yazılımlarını indirin. Uygulama izinlerini ve kullanıcı incelemelerine dikkat edin. Uygun bir uygulama bulduğunuzda indirin. Size Google Play Store, Saat gibi tüm uygulamaları kaldırılabilir olarak listeleyecek.
• Google Play Store ve Google Play Hizmetleri hariç tüm google ürünlerini silin. Telefon, Saat, SMS, Ayarlar gibi uygulamaları silmeyi aklınızdan bile geçirmeyin. Google Haritalar, Youtube, Google Chrome, Gmail, Google uygulamalarını silin.
• Opsiyonel olarak: APK Extractor gibi uygulamalarla Google Play Store ve Google Play Hizmetleri'nin yedeğini alın ve bunların APK dosyalarını (Android Package uzantısı, android yükleme dosyalarıdır) hafıza kartına veya bilgisayarınıza yedekleyin. Sonra Google Play Store ve Google Play Hizmetlerini de silin.
• Super User uygulamasını açın ve cihazınızı Unroot edin. Bunun sonucunda Super User uygulaması silinecek.
• Güvenlik ayarlarından market dışı yüklemelere izin verin. Böylece APK uzantılı dosyaları yükleyebileceksiniz.
• Varsayılan internet tarayıcınızla (Eğer tüm tarayıcıları sildiyseniz bilgisayardan https://f-droid.org 'a girin. Duckduckgo Privacy Browser'ın son sürümünü APK olarak indirip telefonunuza atın. Sonra telefondan APK dosya uzantılı Duckduckgo Privacy Browser dosyasını çalıştırın ve onu kullanın) https://f-droid.org adresine girin.
• Google ürünlerine benzer pek çok uygulama burada var. Bu uygulamalara bakalım:

Market Dışı Uygulamalar

Apk uzantılı uygulama yüklemekten kaçının. Yükleyecekseniz bildiğiniz kaynaktan yükleyin. Kötü niyetli kişiler uygulamaların izinlerini suistimal edebilirler. Mesela KizlarSoruyor mobil uygulaması galerinize erişim iznine sahiptir. Çünkü sorduğunuz soruya galerinizden bir resim koymak isteyebilirsiniz. Ancak başka bir kullanıcı içine virüs yerleştirerek tüm galerinize istediği gibi erişebilir. Bu yüzden sadece bilinen kaynaklardan program yükleyin. Bu risk tüm uygulamalar için geçerlidir.

Youtube yerine Newpipe

Youtube kütüphanesini kullanır. Reklam içermez. Arkaplanda çalma desteği vardır. Yani kendi arşivinizi oluşturup müzik dinler gibi dinleyebilirsiniz. Ekranı kilitlemeniz videoları durdurmaz. Videoları indirebilme özelliği de cabası...

Google Chrome yerine Duckduckgo Privacy Browser

Minimal tasarımıyla dikkat çeken bu arama motoru sizi takip etmez. Duckduckgo arama motorunu kullanır. Yandex partnerliğinde geliştirilmiştir ve sizden veri toplamaz. Microsoft'un arama motoru Bing tabanlı çeviriciye sahiptir. Ancak Bing Translate de sizden veri toplamaz ve veri depolamaz. Ancak Facebook ürünlerinde (Facebook, Instagram) koruma sağlayamıyor. Site izleyicileri bloke etme özelliği de bulunmakta! Hatta Youtube linklerini Youtube'a girmeden açabiliyor. Böylece Youtube sizden veri toplayamıyor.

Google Play Store yerine F-Droid veya Aurora Market

Açık kaynak kodlu uygulamaları barındırıyor. F-Droid üyelik istemiyor ve uygulamaları güncel tutuyor.

Aurora Market ise daha zengin bir Google Play Store alternatifi ve sizden herhangi bir hesap açmanızı talep etmiyor.

Gmail/Outlook/Yandex Mail yerine ProtonMail

ProtonMail mail trafiğinizi şifreler. Beta sürüm olarak bulut (ProtonDisk) ve VPN hizmeti de sunmaktadır.

Whatsapp yerine Telegram

Whatsapp'a alternatif olan Telegram sizin aktivitenizi yani öteverinizi (metadata) izlemez. Uçtan uca şifreleme gibi özellikleri de bünyesinde barındırır. Üstelik iletişime geçmek istediğiniz kişiye telefon numaranızı vermenize gerek yok.

Veri (Data) ve Öteveri (Metadata) birbirinden farklı iki veri türüdür. Veriler sizin gözle gördüğünüz ve sizin yarattığınız şeylerdir. Gönderdiğiniz mesajlar, ses kayıtları, resimleriniz birer veridir. Öteverileriniz ize aktivite kaydınızdır. Öteverileri normalde göremezsiniz. Öteverileriniz resimlerinizin hangi cihazda ve hangi konumda çekildiği, şarjınızın %kaç olduğu, hangi işletim sistemini kullandığınız, kimlerle ne kadar süre konuştuğunuzu kapsar. Whatsapp verilerini değil, öteverilerinizi izler. Öteverileriniz de reklamcılıkta kullanılır.

Diğer uygulamaları F-Droid veya Aurora Market'ten indirebilirsiniz. Ayrıca Pubg gibi uygulamalar resmi olarak kendi internet sitelerinde APK olarak indirilebiliyor. Oraları da tercih edebilirsiniz. Google Play ile kullanın veya kullanmayın, mutlaka telefonunuzda antivirüs yazılımının olmasında fayda vardır.

Telefon İçi Gizlilik ve Medyada Gizlilik

Google ürünlerinden ayıklanmış bir androidle ilgileniyorsanız gizliliğe de önem veriyorsunuzdur. Öyleyse telefon içi (yani ağdan bağımsız ve çoklu ortam, yani resim-müzik-video üçlüsü ile belgelerinizin gizliliği) içeriğinizin gizliliği ve internet ayak izinizin mümkün olduğunca az gözükmesini istiyorsanız bu bölüm de sizin için.

Telefon Belgelerinde ve Dosyalarında Gizlilik

Telefonlar SSD (Yani Solid State Disk) türevi sabit disk kullanırlar. Bunların okuma ve yazma hızları HDD (Hard Disk Drive) türevlerine göre daha yüksektir ve sarsıntılardan bozulmaz. Ancak her iki diskte bir şey sildiğiniz zaman dosya silinmez. Siz sildiğiniz zaman "Üzerine yeniden yazılabilir veri" olarak işaretlenir. Bazı programlar bu üzerine yeniden yazılabilir verileri geri getirebilir. Yani aslında kalıcı olarak silinmez. Bunun için diskinizi veya hafıza kartınızı sonuna kadar doldurun. Mesela bir film indirip onu kapasitenizin tamamı dolana kadar kopyalayıp silerseniz defalarca kez kopyalanmış bir video "Üzerine yeniden yazılabilir veri" olarak işaretlenir ve eski dosyalarınız geri getirilemez.

İnternet Ayak İzinde Gizlilik

İnternette daima iz bırakırsınız. Aktiviteleriniz veri ve öteveri üretir. Bu verilerinizin nasıl işlendiği, nasıl toplandığı gizlilik sözleşmelerinde yazar. Gizlilik sözleşmeleri kabul etmek istemeyeceğiniz şeyleri içerebilir. O yüzden bunları okuyun. Gizlilik sözleşmelerinde ne yazarsa yazsın, verileriniz ne kadar ve nasıl toplanırsa toplansın, hizmet sağlayıcısı bu verileri 6 aydan daha uzun süre boyunca depolayamaz. Eğer hakkınızda hukuki süreç başlarsa bu süre 6 aydan 12 aya çıkar. Hiçbir koşulda saklama süresi 12 ayı geçemez. Bu Unutulma hakkınızdır.

VPN (Virtual Private Network) ve Tor

VPN Görsel özel ağdır ve sadece güvenilir kaynaklardan VPN hizmeti almanız daha iyi olur. Çünkü VPN hizmet sağlayıcısı tüm trafiğinizi görüp izleyebilir. Tor ise 3 katmanlı olarak şifreli bir şekilde kimliğinizi gizler. Tor hakkında bilgi almak için buraya tıklayabilirsiniz. Tor deepwebe erişmenin kolay yoludur.

Tor ağına girdiğinizde torrent kullanmaktan kaçının. Torrent daima indirme hızına odaklanır ve tor dışı ağ bağlantısı talep eder. Torrent ile Tor'u aynı anda kullanmayın. Tor ile VPN kullanmak ise risklidir. Eğer gelişmiş kullanıcı değilseniz VPN gerçek kimliğinizi kullanır. Bu durumda ziyaret ettiğiniz site gerçek kimliğinizi göremez ancak VPN Servis sağlayıcınız sizi görür. Sadece Tor kullanırsanız İnternet Servis Sağlayıcınız ve ziyaret ettiğiniz site sizin tor kullandığınızı anlayabilir ama hiç kimse aktivitenizi izleyemez.

Sormak istediklerinizi görüşlerde sorabilirsiniz. Şimdilik bu kadar.