HP İle Başlayan Silikon Vadisi ve Fairchildren Hikayesi Nedir?

Bugünkü internet ve elektronik dünyasının tarihçesi

Modern elektronik dünyanın tarihi Tesla ve Edison ile başlar

Nikola Tesla ve Thomas Edison modern elektroniğin temellerini atan iki ünlü isim olarak önümüze çıkar. Tesla kendisi bir mucit olarak tartışılmaz bir zekaya sahipti. Edison ise aslında kendisi mucit değildi. Ama birçok mucidi şirketinde çalıştırıp o kadar zeki adamı yönetmek ve onların buluşlarını kendi adına ticari kazanca dönüştüren ve patent haklarını eline alan akıllı bir adamdı.

Silikon vadisinin temelleri atılıyor

Stanford ün bir profesör 1939 yılında Bill Hewlett ve David Packard adlı iki tane yeni mezun öğrencisini yanına çağırıyor, alın size 500 dolar. Gidin bir şirket kurun, bir şeyler üretin diyor. O zamanki 500 doların alım gücünü şöyle düşünebilirsiniz. 1939 yılında bir diş hekiminin yanında çalışan teknisyen veya kalifiye işçinin aylık maaşı 100 dolar civarındadır. Bugün bu paranın karşılığı yaklaşık 20-25.000 dolar gibi bir paradır. 1939 yılında bu iki genç ortak bir şirket kuruyor. Adı Hewlett Packard. Bugünün ileri elektronik dünyasının temellerini atan iki zeki adam.

Ne yapacağını bilmeyen iki zeki adam

Bugünkü Kalifornia eyaletinin Los Angeles şehrinde şimdi silikon vadisi olarak bilinen yerde şirketi kurmuşlar ama ne yapacaklarını bilmiyorlardı. Şirketi kurdukları yer Bill Hewlett’in evinin garajıydı. İnsanların kilo vermesini sağlayacak elektriksel uyarım cihazları denediler, mikrodalga fırın denediler, ilk para kazandıkları cihaz bir ses osilatörüydü. Bundan Walt Disney firmasına 8 adet sattılar ve büyük bir para kazandılar. Bundan sonda film endüstrisine büyük efekt cihazları, kamera ve ses kayıt cihazları, sinema makineleri yapıp sattılar. Bir yandan da askeri elektronik sektörüne telsiz cihazları ürettiler.

Farklı düşüncede girişimciler

Elektroniğin temellerini atan bu firma ilginç bir yapıya sahipti. Çalışanların işten ayrılıp aynı iş kolunda firma kurmasına da aynı iş kolunda başka firmalara işe girmesine de hiçbir direnç göstermiyordu. Diğer yandan aynı uygulamayı başka firmalarından ayrılanları işe almada da lehine bir avantaj olarak kullanıyordu. O zamanın elektron tüpleriyle (elektron lambaları) kurulan ilk elektronik seri üretim radyo ve televizyonlarını üretiyor, askeri tasarımlar yapıyorlardı.

Alışılagelmişten farklı çalışma şekli

Bugün silikon vadisinde halen geçerli olan çalışma şartları halen Bill Hewlett tarafından kurulan şekilde işlemeye devam eder. Restoranlar, kafeler, oyun alanları, spor salonları, hayvan kulübeleri, çamaşır yıkama, kuru temizleme, oto yıkama, her şeyi firma karşılıyor ve çalışanlar bunların hiçbirini para ödemiyordu. Karşılığında da sadece işini en iyi şekilde yapmaları isteniyordu. Çalışanların başka şirketlere gitmesi veya başka şirketlerden ayrılanların ona gelmesi bir zenginlik katıyordu çünkü bilgi arttıkça yayılıyor, yayıldıkça değerleniyordu.

HP'den ilk kopuşlar ve inovasyon patlaması

Bill Hewlet bu özelliklerin yanında son derece sert bir mizaca sahipti. 1957 yılında şirketin arge ekibini oluşturan 8 üstün zeka sahibi mühendis onun sertliğinden şikayet ederek iştem ayrıldı ve Fairchild firmasını kurdu. Robert Noyce bu şirketin genel müdürlüğünü ele almıştı. Robert Noyce da tıpkı HP yönetiminin çalışma şeklinde çalışıyordu. Bir adım ileri geçerek çalışana sorumluluğu veriyor ve onu sıkıştırmak yerine ödül sistemini geliştirerek motivasyon sağlıyordu. Çalışanların yaptığı buluşlardan elde edilen kardan onlara pay dağıtıyor, şirkete atılım yaptıran çalışanlara bunun yanında şirkette ortaklık da veriyordu.

Lambalı devleri geride bırakan elektronikteki devrim niteliğindeki buluşa imza attılar. Lamba dediğimiz şeyler birer elektron tüpüydü. İlk silisyum transistörü geliştirdiler. Sonra birkaç transistörü gofret katmanları gibi üst üste yerleştirerek yarı iletilen (semiconductor) teknolojisini dünyaya tanıttılar. Artık elektronik çok daha hızlı gelişmeye başladı. 60 transistörden oluşan İlk operasyonel amplifikatör çiplerini geliştirdiler. Pentagon, CIA vasıtasıyla askeri endüstrilere ve diğer yandan sivil elektronik firmalara özel tasarımlar ve üretimler yapmaya başladılar. geliştirmeye başladılar. 3. Yılında 0,5 milyon dolar olan iş hacimleri 4. Yıl sonunda 20 milyon dolara ulaşmıştı. Amerikan uzay teknolojilerini onlar geliştirdi. Bugün bir mikro işlemci içinde 10 milyarda fazladır.

İlk Bilgisayar bu lambalardan yüzbinlercesi bir araya gelerek yapılmıştı. Bugün Bir bilgisayar anakartı içinde bu lambaların işini gören milyarlarca transistör bir araya gelip mikro işlemcileri ve çipleri oluşturuyor.

Fairchild bölünüyor, Fairchildren'in ilk adımı

Fairchild'da 8 ortaklı yapı çatırdıyordu. Ortaklardan önce 2 tanesi ayrılıp İntel şirketini kurdular. Sherman Fairchild ve Arthur Rock. İntel önce Dram adını verdiği entegre devreleri geliştirdi, sonra bu buluş Japonlar tarafından kopyalanıp çok çok ucuz fiyatlara satılmaya başlanınca İntel krize girdi. Tam batmak üzerelerken Sherman dram bellek üretimini sonlandırıp ilk mikroişlemci çiplerini geliştirdiler. Bu esnada bir entegre çipin içinde yani 2-3 cm2 alanda 8000’den fazla transistör yerleştirilebilir hale gelmişti. İlk elektronik hesap makinasını geliştirdiler ve bu cihaz milyonlarca sattı. Bu arada Fairchild firmasından ayrılan diğer ortaklar AMD, Amelco, National, Cisco firmalarını kırdular. Her biri bugün yüzlerce milyar dolar cirosu olan teknoloji devleri. 1970'lerde ilk kişisel bilgisayarların yaygınlaşması İntel ve onların geliştirdiği mikro işlemci teknolojisi sayesinde olmuştur. 2000 yılında dünya mikroişlemci piyasasının %75'i İntel tarafından kontrol edilmekteydi.

Günümüz internet dünyasının devleri

Sonra bu firmalardan ayrılan ortaklar Google, Whats app, Linked In, paypal, Instagram, Snapchat, Ebay gibi firmaları kurdular. Bugün silikon vadisindeki firmalara Fairchildren denmesinin nedeni de budur. Sürekli firmalardan ayrılanlar yeni firmalar kuruyor, yeni buluşlara imza atıyor, sonra onlardan ayrılanlar başka firmalar kurup yeni atılımlar yapıyor. Tabi burada Stanford üniversitesinin de hakkını teslim etmek gerek. Öğrencilerine maaşlı çalışmaktan çok girişimciliği, ticari cesareti, değişik fikirlere, marjinal görünen düşüncelere önem verilmesi gerektiğini öğretiyor. Sadece Stanford üniversitesi mezunlarının kurduğu şirketler bugün yıllık 2 trilyon dolardan fazla ciro yapıyorlar.

1939'da başlayan ileri elektronik yolculuğu bugün akıl almaz boyutlarda

Bugün silikon vadisi halen 1939’da HP’nin kurulduğu zamanki mantığıyla çalışır. Bunu arıların çiçeklerden bal alırken bir yandan da döllenme sağlaması ve ekosistemin zenginleşerek devamına benzetirler. İnterneti ve internet üzerinden kullandığımız bütün uygulamaları ve bunları kullanmamıza zemin oluşturan elektronik ve mikroişlemci teknolojilerini hep bu firmalar sağlamıştır. Her ne kadar kurucu nüve HP olsa da dünyada bugünkü elektronik ve bilişim çağına gelmemize neden olan firmalar hep Fairchild orijinli kabul edilir ve bu firmalara da Fairclidren companies denir.

Umarım bizim de böyle teknoloji devi firmalarımız olur bir gün.