Kullanıcı Sözleşmelerinde Neler Yazar ve Neden Önemlidir?

Bir yere üye olurken veya bir yazılım yüklerken okumadan onayladığımız devasa metinlerin içinde neler yazar hiç merak ettiniz mi? Bu bence'mde yazılanlara ve okumadan onayladığınızda ne gibi sorunlarla karşılaşabileceğinizi yazacağım.

Son kullanıcı lisans sözleşmeleri

EULA diye kısaltılır. EULA yazılımlar için yazılmış kullanıcı sözleşmeleridir. Yalnızca yazılımlarda bulunur.

Gizlilik sözleşmesi

Gizlilik sözleşmeleri kişisel bilgilerin korunması ve onların işlenişi hakkındaki maddeleri kapsar.

Hizmet şartları

Hizmet şartları sözleşmesi hangi durumda hizmet alabileceğinizi anlatan anlaşmadır. Yazılım içermeyen hizmetlerde de bulunur.

1. Çevrimiçi hizmeti sonlandırma (EULA'da veya Hizmet Sözleşmesinde Yazar)

Bir firma yazılımdan yeterince kar edememeye başlarsa çevrimiçi hizmeti durdurabilme hakkına sahiptir ve bu hakka doğal olarak sahip olmalıdır. Firmalar yazılımları bir yandan da geliştirmek ister ve bunları genellikle müşteri memnuniyeti için yapar. Müşteriler memnun olsun ki yeni sürüme sahip olmak için ödeme yapsın. EULA sözleşmesini iyi okuyun. Eğer bu durumun suistimal edilebileceğini düşünüyorsanız (Bunu firmanın eskiden geri çektiği hizmetleri neden geri çektiğine bakın), ürünü satın almayın.

Örnek vermek gerekirse bir A oyunu olsun. Oyun size çevrimiçi hizmet sunuyor ve oyunu yalnızca çevrimiçi oynuyorsunuz. Yani internet bağlantınız yoksa bu hizmetten faydalanamıyorsunuz (veya yeterince faydalanamadığınızı varsayabilirsiniz). Firma A2 diye yeni bir oyun yapsın ve bu A oyununun devamı niteliğinde olsun. Sırf müşteriler A2'yi bir an önce satın alsın diye A oyununun çevrimiçi hizmetini durduruyorsa bu suistimaldir. Bu tarz firmalardan ürün satın almadan önce iki defa düşünmenizi öneririm.

2. Hareket takibi (Gizlilik Sözleşmesinde Yazar)

Çevrimiçi hizmet sunulduğunda bu hizmeti suistimal etmek isteyen müşteriler de olabilir. Sadece firma suistimal edecek diye bir şey yok. Hizmetten yararlanan diğer kişileri dolandırmak, bilgilerini çalmak, onlara karşı haksız avantaj elde etmek isteyebilir. Firma bunu istemez ve bunun için önlem alır ki hizmetin kalitesi düşmesin. Bu önlem EULA'da bildirilmiştir. Bu önlemin sizi rahatsız etmeyeceğine emin olun.

Bir firma güvenliği sağlamak için tüm müşterileri izleyebilir. Onların kişisel hesap (Banka hesapları ve sosyal medya hesapları) bilgilerine erişmeye çalışmaz fakat girdiğiniz web sitelerini izleyebilir. Böyle bir önlem alınmışsa firmanın karalistesinde bazı web siteleri vardır. Bu dolandırıcılık siteleri veya korsan yazılım barındıran siteler olabilir. www.x.com sitesini örnek verelim. Bu sitede korsan yazılım bulunsun. Eğer bu siteye girerseniz firma sizin ne yapmaya çalıştığınızı çözmeye çalışacaktır. Eğer kişisel gizliliğinize çok önem veren biriyseniz bu tarz önlem alan firmalardan ürün satın almayın.

3. Kişisel verilerin işlenmesi (Gizlilik Sözleşmesinde Yazar)

Bu sadece yazılımlarda değil, web sitelerinde ve reklamcılıkta da kullanılır. Bazı uygulamalar telefonunuzun mikrofonuna erişebilir. Bu uygulamaları yüklerken kişisel verilerinizin işlenmesini okumadan onaylamış olursunuz. Hangi sitelerde geziniyorsunuz, arama motorlarında en çok hangi verileri aratıyorsunuz, hangi sitede ne tarz ürün araştırıyorsunuz hepsi izleniyor ve ne tarz ürünlerin ilginizi çekebileceği bir algoritmayla hesaplanıyor ve size reklam olarak sunuluyor. Firma bunun için ayrıca para kazandığı için genellikle bu tarz firmalar uygulamalarını ücretsiz olarak sunuyor. Bu genellikle akıllı telefonlarda bulunan bir durum olmakla beraber mikrofonunuzun kullanılması şarjınızın daha hızlı tükenmesine de neden oluyor. Tabi işlenen verileriniz korunur. Firma sizin bilgilerinizi açığa çıkarmak istemez. İtibarını sarsacak bir durumdur. Ama en nihayetinde her hizmetin ardında insan vardır ve insan güvenliğin en zayıf halkası olduğundan hiçbir şey %100 güvenli olamaz.

4. Desteğin geri çekilmesi (EULA'da veya Hizmet Sözleşmesinde Yazar)

Firmalar eski ürünlere destek vermeye devam etmek yerine yeni ürünleri desteklemeye yoğunlaşırlar. Bu hem daha kaliteli hizmet sunmak için hem de firmanın ekonomisi için uygulanan bir stratejidir. Eğer firma bilinen bir firma değilse ürünü satın aldıktan kısa bir süre sonra firma iflas edebilir. Ürünün isim hakları başka bir firma tarafından satın alınmazsa ürünü destekleyecek birileri de olmayacağından destek çekilmiş olacaktır. Bu hizmetin kusurlu olacağı anlamına gelir. Eğer bu durumu önemsiyorsanız firmayı araştırmadan ürünlerini satın almaktan kaçının.

5. Paralı hizmet (EULA'da veya Hizmet Sözleşmesinde Yazar)

Bazı paralı hizmetler bir süre (genelde en fazla bir ay) ücretsiz sunulur. Bu süre kısıtlamalı deneme sürecidir. Deneme süresi dolduğunda size iki seçenek sunulur. Ya ürünü bilgisayarınızdan veya telefonunuzdan kaldırırsınız ya da ödeme yaparak hizmeti almaya devam edersiniz. Firmanın size aylık ödemeli hizmet sunuyor olması yukarıda saydığım sözleşme maddelerinde istisna tanıyacağı anlamına gelmez. Kişisel verilerinizi izleyebilir, hizmeti durdurabilir, hizmete desteğini sonlandırabilir veya hiçbir neden göstermeksizin hizmeti sadece sizden kesebilir.

6. Hizmeti neden göstermeksizin kesme (EULA'da Yazar)

Çoğu EULA'da yazar, "Firma hiçbir gerekçe göstermeksizin üyeliğinizi sonlandırma hakkını saklı tutar" diye. Bu sözleşmede yer verilmemiş ve firmanın finansal stratejisine ters düşebilecek olasılıklar meydana geldiğinde eğer size verilecek hizmetin sonlandırılması problemi çözecekse firma bunu yapacaktır. Tabi bu en son alternatiftir. Firma saçma bir nedenden hizmetinizi sonlandırırsa bu itibarını zedeler. Çünkü diğer müşteriler bunun nedenini sorgular ve firmaya güven sarsılır.

7. Kişisel güvenlikten müşteriyi sorumlu tutma (Gizlilik Sözleşmesinde Yazar)

EULA sözleşmesine göre hesap güvenliğinizden siz sorumlusunuzdur. Ama bu demek değildir ki firma bu konuda hiçbir şey yapmadı. Hesap bilgileriniz firmanın şifrelenmiş veritabanında depolanır. Şifreleriniz kriptolanmış bir şekilde saklanır. Teoriye göre kriptodan ters işlem mümkün değildir. Böylece kriptolanmış bilgi açığa çıksa bile sizin şifreniz bulunamaz. Şifreniz bir dizi işlemden geçirilir ve kriptolanmış bilgiyle karşılaştırılır. Kriptolanmış bilgiler uyumluysa yazdığınız şifre doğru kabul edilir ve hesabınıza erişirsiniz. Aksi halde şifre reddedilir ve hesabınıza erişim reddedilir.

Eğer firma bu veritabanının güvenliğini sağlamamışsa bunun arkasına sığınmaya çalışamaz. Firmanın güvenlik açığı birden fazla kullanıcının bilgilerinin ele geçirilmesi anlamına gelir. Bu itibarı zedeleyecektir. Ama kendi hatanızdan dolayı hesap bilgileriniz ele geçirilirse firma hiçbir zararınızı karşılamaz -ki bununla yükümlü olmadığını da belirtmiştir-. Firmanın sizin güvenliğinize önem vermesi kaliteli hizmet sunmak için yapılan bir eylemdir. Buna dayanarak güvenliğinize verdiğiniz önemi azaltmayın.

8. Çalışanların kişisel bilgilere el ile erişebilmesi (Gizlilik Sözleşmesinde Yazar)

Bazı firmalar hizmeti alan diğer müşterilerle aranızda geçen aktiviteleri (Konuşma, ses kaydı veya diğer olası hizmetler de dahil) izleyebilirken bu hakkı bazı çalışanlarına da tanıyabilir. Firma ve çalışanlar bu eylemleri için bir mazeret göstermek zorunda olmayabilir.

9. Yasal takip durumunda kullanıcı gizliliği (Gizlilik Sözleşmesinde Yazar)

Firma veya firmanın bir müşterisi polise bildirmişse polis firmadan sizin her türlü bilginizi talep eder, firma da talep edilen bilgiyi sunar.