Turkiyenin milli savas ucagi projesi MMU-TF-X..

Turkiyenin ligini ve dunyadaki statusunu degistirecek olan milli muharip ucak(MMU)TF-X projesinin ilk sunumunu ve paris air show daki mockup da sahnede olunca gercekten heyacanmistim..patenti Frank Whittle nin 90 yil once 1930 da operasyonel olan jet motorun sabit ve doner kanat platformlara gunumuzun endustri 4.0 inda mekatronic otonom hava araclarina itki verdigi yuzyilda dunyadaki 4 ulkenin turbofan motor ya da gaz turbinli motor turevleriyle uretilip bir platforma uygulayarak goklerde ucurdugu dunyamizda Turkiyenin boyle zor projeyle ortaya cikmasi ciddi anlamda dikkat cekici..MMU TF-X in guc grubu turbofan motordan..elektronik sistemleri avionic olarak ve son olarak muhimmatlariyla bencemi bitirecegim ama bunlar bile Fighting Falcon olarak tanimlanan savas ucaklarinin %30 nu ancak anlatabilir cunku savas ucaklari..cok karmasik ve ileri mekanic..elektronic..mekatronic..metalurji ve malzeme muhendisligi gerektiren hava platformlaridir ve oldukca pahalidir o yuzden dunyada sayili devletler bunu basarabilmistir..ustelik Turkiyenin daha once ozgun birsekilde tamamen tasarimi ve butun kritik sistemleriyle hic savas ucagi tecrubesi olmamisken birden 5inci nesil gibi bir ucak yapma projesi cidden heyacan verici ve buyuk cesaret isteyen bir istir..

BAE Systems ve Turk havacilik uzay sanayi anlasmasi...

MMU TF-X ucaginin ana yuklenicisi(TUSAS) dogal olarak Turkiye de hic ozgun ve nihai olarak uretilmemis ve ustelik 5inci nesil bir savas ucaginin turbofan motoru gibi stealth karakteristligi gerektiren bir turbofan motorunu nerdeyse 100 yillik gaz turbinli motor teknolojisine sahip Ruslar bile Sukhoi SU-57 ucaginda Rus sirketi NPO Saturn gibi gaz turbinli motor teknolojinde..Pretty Witney..Royce Royce plc..Safran Aircraft Engines gibi dunya devleriyle kapisacak teknoloji.tecrube ve altyapiya sahip olmasina ragmen Sukhoi SU-57 5inci nesil savas ucagi icin hala AL-41F1 turbofan motorunda ciddi sorunlar uretim ve teknoloji sorunlari yasiyorlar..dogal olarakta Turkiyenin hicbir tecrubesi..altyapisi ve teknolojisi olmadan mitolojideki gibi doga ustu bir olay gibi birden pat diye turbofan motor yapmasi imkansizdir..o yuzden BAE Systems ile Know-How anlasmasi yapilarak bana gore rasyonel bir adimla dunya havacilik devi secilmistir..

simdi olay 5inci nesil turbofan motoru oldugu icin isin zorlu ve karmasikligi nirvanaya ulasmaktadir bunun nedeni 4uncu(F16 ucagi vs) ve 4.5uncu(RAFALE ucagi vs)nesil deki ucaklardan farkli bir turevi vardir o da stealth karakteristliginin pratic olarak gokyuzundeki hava-hava veya hava-yer gorevlerince icra edilme isteri..nedir bu? simdi ucaklarin burun kisminda aktif faz dizinli radar sistemleri AESA veya klasik antenli elektronik taramali pasif dizinli PESA radarlarina veya yerdeki ismini daha cok duydugunuz S400 gibi Patriod gibi hava savunma sistemleri veya deniz unsurlarindaki ayni radar teknolojisine sahip platformlara karsi dusuk radar izi birakmasidir..ama bunu anlamak icin turbofan motorlarin mekanik yapisinin geregi 4 asamani bilmek gerekir..

1)Intake of air/hava girisi ya da emis girisi...
2)compression/sıkıstirma...
3)combustion/yanma..
4)exhaust/egzoz..

turbofan motor bu fonksiyonlari hava da yerine getirirken newton abinin law of motion kuralina gore esit ama ters yonde İmpulse-Reaction/ETKİ-Tepki olusturmalidir yani havayi alir..sonra icinde sıkıstır sonra yanma odasinda yakiti yakar ve icerde olusan bu gucu onu egzozundaki nozzle dan disari atarak itis gucu sagalr..tabiki Turbofan motorun Fan kismi cok kusursuz calismalidir ve ucagimiz kuslar gibi suzulmeye sorti yapmaya baslar..iste bu fonksiyon sırasında olusan icerde olusan guc disari atirken afterburner da dahil oldugu zaman donemde pilotumuzu nirvanaya ulastirmis..G kuvvetinin zirvesine ulastigi anda bir olay vardir o da disari cikan ya da atilan sicakligin yukarda bahsettigim AESA veya PESA radar sistemlerine herhangi bir radar izi birakmamasi gerekir ya da tamamen tespit/takip edilecek duzeyde bir radar izi birakmamasi gerekir..cunku 5inci nesil ucagin turbofan motoru ve nozzlelari..mekanic ve metalurji muhendisligi cok ileri seviyededir..o yuzden 5inci nesil bir savas ucagin cold part yani soguk bolumden once daha onemli kismi ve daha onceki motor teknolojisinden ayiran ozelligi hot part bolumu olan sicak bolumudur yoksa butun turbofan motorlari aslinda bazi itki gucleri disinda ayni prensipte calisir...

5inci nesil stealth karakteri olan dunyada iki tane turbofan motor ve 2 tane savas ucagi vardir..(Sukhoi SU-57..Çin J-20..J-31 F22 ve F35 gibi Turbofan olarak daha stabil ve operasyonel degildir bu konuda RUS-ÇİN Consortium ve Know-How calismalari devam ediyor)

ilki tasarimiyla kanadali kadinlardan bile daha seksi olan..goklerin bana gore rakipsiz çelik kartali F22 Raptor ucaginin cift turbofan moturu Pratt-Whitney F119-PW-100..

ikinci turbofan motorsa Turkiyenin EX aşkı F35 Lightning 2 ucaginin turbofan motoru gene Pratt-Whitney uretimi F135 tek turbofan motoru..

yani bu isi yapmak o kadar basit is degil ama imkansizda degil bu turbofan motor konusunda bazi olasiklar kurmak istiyorum cunku tusasin resmi sitesinde belirtiren turbofan ozellikleri bize birkac ipucu veriyor..
https://www.tusas.com/urun/milli-muharip-ucak

simdi azami hiz 1.8 mach hiz ve 2*2700 IB yazilmis..simdi F16 genaral electric F 110 motoruna bakalim bu motor Turkiyenin envanterinde bulan F16 turbofan motorudur..

bu turbofan motorunu neden hipotezlicem cunku bu motor ozellikleri uzerinden MMU TF-X turbofan motoruna ilham verici hem teknik hemde Turk hava kuvvetlerinin yatkinligi ve bilinmesi nedeniyle yeni turbofan motorunun cift olarak MMU-TF-X ye entegrasyonu yapilabilir bakin bu motor alip montaj yapilacak demiyorum bu kullanim degeri bilinen..hem teknik hem kullanim..hem de bakim ikmal ve servis altyapisi oldugu icin yakin veya benzer ozellikleri kullanilarak gelistirecek yeniden bir Turbofan motordan bahsediyorum yani yeni turbofan uretilecek olan guc grubunun F110nun 5inci nesil turbofan motor ozellikleri ve isterleri yapilarak uretilebilir yani Reverse Code Engineering/Tersine muhendislik..bu olasiligimin arkasindayim ve ilerleyen zamanlarda Şu an kavramsal veya proje asamasindan nihai olarak ortaya ciktiginda kesin ve net olarak zaten belli olacak...zaten F16 F110 turbofan motoru ilk MMU TF-X icin hangardan cikarken yer testlerinde 2023 gibi planlaniyor ve ilk ucus testlerinde 2025 yili gibi kullanilmasi planlaniyor o yuzden de bu olasigimi guclendiren bir diger unsur...

https://www.airnewstimes.com/milli-muharip-ucak-f-16-motorlariyla-denenecek-52071-haberi.html

muhimatlari yukluyken stealth ozellikli olacagi icin govde icinde tasimasi gerekiyor..bunun disinda alacagi yakit havadaki fiziki kurallar vs eklenince tonlarca agirligin gokyuzunde olacak sabit kanat ucak platformunu ucurmasi..1.8 mach hizlara ulasmasi gereken ve 5inci nesil bir turbofan teknolojisine ulasmasi..ve uzun yillar gorev yapmasi planlandigi icin titanium malzeme secilmis bu cok dogru bir secim bu sitede metalurji ve malzeme muhendisleri varsa daha iyi aciklar..bu turbofan motorun ve MMU TF-X ucaginin 2030 da etkin goreve hazir olmasi mumkun mudur? ben politikaci degilim ama bu is oyle basit teknik verilerle aciklacak is degildir ama bu isin zorlugunu bilen biri olarak cokta kolay bir ise girmemis Turkiye dedigim gibi dunyada 3-5 ulke yapabiliyorken Turkiyenin pat diye yapmasi cok zor ama imkansiz mi? hayir ama gonlum..ana vatan Turkiyeden yana umarim basarilir onumuzdeki 9 yil icinde ki bu zaman emin olun havacilik icin cok az bir zamandir ve bunun daha yer testi..gokyuzu testi..manevra testi..tam yuklu muhimatli ucus ve avioniclerin yer ve hava istasyonlariyla entegrasyon testi..muhimmatlarin istosyanla olan testi..gorev bilgisayarinin ucagin verdigi komut testi..sertifikasyon sureci vs..vs..giden konular cunku havacilik hicbir sektore benzemez ben yaptim turbofan motoru ucagada montajladim ahanda uctu diyemezsiniz belli havacilik kurallari vardir ucus emniyetleri vardir bunlari basarmak bile ucagin kendisi kadar zor sureclerdir ama umarim basarilir guc grubu olarak yazacaklarim simdilik bu kadar ama birde su konuda var simdi bu tur projelerin Turkiyede olmasindan dolayi heyacandan mi yoksa bilgi eksikliginden mi bilemiyorum ama bazi youtuberlar..bu savunma sanayine ilgi duyan kisiler tarafindan tei nin urettigi TS-1400 isimli turboshaft motorun MMU-TF-X e entegre edilecegi konusunda..bir defa evet jet motordur TS-1400 ama turboshaft motorlar donerkanat olan helikopterlerde daha cok kullanilir turbofan motorlar benzer prensiplere sahiptir ama TS-1400 motoru Şu an ki nihai haliyle kullanilamaz MMU-TF-X e entegre edilecek cekirdek motor olabilir onun uzerinden ar-ge..inavasion..test ve itki ozellikleri calificasion yapiliarak gelistirebilir Turbofan motoruna cevrilebilir ama bu kadar zaman ve attiginiz tas urkuttugunuz kurbagaya deger mi gibi yapilir mi? Şu an resmi bir aciklamda bu konuda yok o yuzden bu konulari karistirmamak lazim..nerdeyse TS-1400 turboshaft motorunu uzay roketine takacagiz diyenler var o isler oyle olmuyor ama genede soyledigim gibi Şu an ki nihai haliyle MMU-TF-X de kullanilamaz..ben yukarda dedigim gibi daha ozgun orginal bir turbofan gelistirecegini dusunuyorum ki zaten resmi aciklamalar bu yonde...
merak edenler icin TS-1400 turboshaft motor..

evet MMU-TF-X in guc grubu Turbofan motor olarak simdilik bu kadar ve bu motor yapilirsa ucagin %50 si bitmis demektir ama guc grubu gibi elektronik grubu olan ayni zorluktaki avionic sistemlere gecelim...

MMU TF-X İN AVİONİC sistemleri...

aviation electronics system havaciligin guc grubu gibi en karmasik..en yukske teknoloji ve goren gozu..duyan kulagi..merkezi beyni olan kismidir ve Turkiyenin elinin guclu oldugu ve tecrube sahibi oldugu konu aslinda avionic sistemler konusundadir cunku ASELSAN..HAVELSAN gibi dunyaca unlu Honeywell gibi..Avidyne gibi sirketlerle kapisacak seviyededir...avionic havaciligin elektronik sistemlerini barindirir ve gene gaz Turbinli motorlari gibi cok az ulke yapabilir...

ASELSAN milli AESA Radari..

active electronically scanned array olarak tanimlayacagimiz aktif elektronik taramali faz dizinli radar modern ucaklarin olmazsa olmazi klasik PESA radarlarina gore ustunlugu daha uzun menzilde tespit/takip ve daha coklu hedefi izleme..angaje ve saldiri yapabilme imkani verebilir yani ayni anda hava unsuruna..ayni anda deniz unsuruna..ayni anda kara unsuruna karsi angaje ve saldiri yapabilirsiniz ve bunu hava savunma sistemleri gorus otesi veya gorusici hava hava fuzelerinin menziline girmeden operasyonel kabiliyet saglar ki AESA radari olan bir ucak ciddi hava ustunlugu ve operasyonel ustunluk saglar bu konuda da ASELSANİN milli AESA radari hem cok kritik sistemi hemde cok yuksek teknoloji olusturan avionic sistemi milli olarak uretmesi kuvvet carpanidir tebrik edilesidir...

evet sistemleri sadece baslik halinde gecicem cunku bu konuda sigmaz benceme ama ASELSAN linkini paylasicam zaten merak edenler teknik olarak ulasabilir AESA radari en kritik gorudugum icin acikladim...

ASELSAN modular mission computer/moduler gorev bilgisayari...
ASELSAN weapon management system/silah yonetim sistemi..
ASELSAN communication systems/iletisim sistemleri..
ASELSAN electro-optical systems/elektro optik sistemleri..

bu elektro optik sisteme biraz yazayim cunku cok kritik bir sistem gelistirmistir ASELSAN Turkiyenin F16 block serilerinde kullandigi low altitude navigation and targeting infrared for night olarak tanimlanan LANTİRN sistemi vardir bu gece hava operasyonu saglayan dusman unsurlarini gunduz gibi goruntuleyen optik bir sistemdir ve Turkiye bunu ABD li Lockheed Martin sirketinden ithal ediyordu ve ASELSAN ASELPOD adinda milli imkanlarla ayni fonksiyonlari barindiran gece hava operasyonu saglayan sistemi gelistirmis ve tebrik edilesidir bu kalibiyete sahip ulke sayisi inanin 200 kusur dunyadaki ulkelerde sadece 10 tane bile yoktur Turk hava kuvvetleri bu gece operasyonlarinda kuvvet carpani olan sistemi milli imkanlarla uretmistir ASELPOD goruntusu boyle..

bu da F16 ucagina ASELPOD un entegre hali..

avionic ler icin daha detayli ASELSANİN resmi sitesinden ulasabilirsiniz cunku benceme sigmayacak konu derin bir konudur bu is cidden yuksek teknoloji ve ucagin gene buyuk bir kismini kapsayan ve bilgi birikimi tecrubesi oldukca yuksek ve bir o kadar da pahali karmasik sistemleri barindiran bir havacilik elektronigidir ama Turkiye dedigim gibi bu konuda en stabil elinin en guclu ve tecrubeli oldugu yerdir...

https://www.aselsan.com.tr/tr/cozumlerimiz/aviyonik-ve-seyrusefer-sistemler

MMU TF-X MUHİMMATLARİ...

Burada MMU TF-X in hem Mockup olarak hemde milli muhimmatlariyla goruyorsunuz..

ilk olarak hava-hava harp yetenegi ile baslayalim...

milli imkanlarla uretilen TUBİTAK SAGE nin gelistirdigi Goktug projesi olarak adlandirdigi Gokdogan gorus otesi fuzesi..65 km menzili yeterlimi? tabiki degil ama aim120 fuzesinin yerini almasini planlaniyor tabiki block-2 block-3 halinde menzil..imkan ve kabiliyetleri arttirabilir ama Şu an icin gene de hava-hava fuzesi yapmak cok zor bir is oldugu icin tebrik edilesidir..Bozdagan da 20-25 km gorusici hava-hava fuzesidir..

Hava-yer harp yetenegi..

Roketsanin milli imkanlarla gelistirdigi hassas gudum kitleri sayesinde envanterinde bulunan MK 81-82 bombardiman genel maksat bombalarina TEBER gudum kiti takilarak bir nevi akilli bir sisteme donusmustur Roketsanin bu muhimmatlari akilli ve hassas vurus kabiliyetine getirmesi gene tebrik edilesidir...

MK-82-T adinda Termobarik ozellikli TUBİTAK SAGE tarafindan gelistirilen hassas vurus magara..siginak gibi yuksek angajmana sahip yerleri ates altina almak ozellikle asimetrik teror unsurlarini vakumlanma etkisiyle direk imha etmek icin termobarik ozelligi oldugu icin gelistirilmis bir bombadir bu aslinda termobarik roketsan MAM-L adli muhimmatta vardir ayri bence yazmam lazim ama termobarik teknoloji ciddi anlamda onemli bir kitle imha muhimmatidir Turkiyenin bu konuda ar-ge fizibilite ve yatirim yapip urunler cikarmasini destekliyorum ve devamini diliyorum F16nin kanat alti silah istasyonunda MK-82 T nin deneme bombalariyla ucusu..tabi ki bu bombalar MMU-TF-X stealth karakteristligini kaybetmemesi icin govde icinde olacagi icin ona gore qualification surecinden gecmeli..

SOM-J ANTİ-SHİP Cruise Missile

bu fuze aslinda F35 icin gelistirilmisti SOM fuzesinin govde icinde uyumlu hala getirilen 200 km menzili olan seyir fuzesidir gemi savar ve kara hedeflerinide ates altina alacak cok fonksiyonlu teknolojik bir fuzedir dunyada bu tip seyir fuzesini yapabilen gene az ulkeden biridir Turkiye...ayriyetten pbs uretimi TJ40 ithal motoru yerine kale havacilik tarafindan yapilan yerli turbojet motoru KTJ3200 ile gorev yapacak olmasida harika bir gelisme Turkiye icin...

bu da SOM seyir fuzeleri icin Kale grubun uretti milli fuze Turbojet motoru KTJ 3200

evet muhimmat kismida bu kadar yeterli 2030 da operasyonel olmasi envantere girmesi planlanan MMU-tf-X ucaginin dedigim gibi bu bence ancak %30 unu anlatabilir cunku savas ucaklari cok karmasik binlerce parcanin butunlestigi ve gokyuzunde kusursuz bir sekilde ucmasi gereken yuksek teknoloji gerektiren bir konudur..daha bencemde govde icin 5inci nesil savas ucaklarinin RAM dusuk radari izi teknolojisi..gokyuzunde komuta kontrol ussu gibi bircok hava platfromunu gokyuzunde yonetebilme ozelligi vs..cok analitik uzun 10 larca benceye sigacak bir konudur ama Turkiyenin bu konuda ciddi yatirimlari var guclu savunma sanayi kuruluslari ve yetismis insankaynagi acisindanda gerekli bilgi ve tecrubeye sahiptir bu inanilirsa yapilir..2030 da baslayacak bu proje 2070lere kadar blocklar halinde update edilerek modernizasyon surecleri guc grubu..avionic..muhimmat olarak belkide govde tasarimi olarak birsuru surec gecirerek devam edecek yani Turkiyenin onunde cok uzun yillar var zaten birden 5inci nesil ucak yapmak kolay is degildir..Turkiye son yillarda SİHA gibi sistemlerle..Hurkus..Hurjet..T-129 atak..Gokbey GMH..PD-170 ANKA VE AKSUNGUR SİHA İCİN Turboprop motoru..TS 1400 Turbosaft helikopter motoru..vs gibi havacilik endustrisinde ciddi yatirimlar ve projeler gelistiriyor ve nihai olarak envanterine katip operasyonel olarak kullaniyor..bu yuzden 25 yas alti Turk cocuklari makine..mekatronik..metarulji ve malzeme.elektronik..software gibi konularda kendini yetistirir ve bu endustriye ac olan ve yeni kendini kabul ettirmeye calisan bir ulke oldugu icin inanilmaz bu pozisyonlarda isgucu acigi bulunmakta daha meslek secememis karar verememis 25 yas alti Turk cocuklarina ilham olmasini diliyorum cunku Turkiyenin havacilik endustrisi oldukca gelisen ve dunyada yer bulmaya baslayan bir sektor oldu bu konuyu gozden kacirmamalarini diliyorum...bu bencemle bu konuda calisan gercekten bencemi yazarken bile bana heyacan veren ne kadar muhendis ve tekniker varsa bu isimsiz kahramanlarin yollarinin acik olmasini ve goklerde Türkün celik kartallarini ucurmalarini diliyorum...

Türk cocuklarinin gitmesi gereken yol..think thanklerin pazarladigi yapay suni gundemler degil..mekatronik yapay zekadir..bilim ve endustriyel teknolojidir...

MMU-TF-X in Mockup tasarimlariyla becemi bitiriyorum...