Ahilik Haftası ve Ahilik Kültür Etkinliklerinin Konya'ya Taşınması Bir Haksızlık ve Faşizan bir Uygulamadır

Ahilik nasıl doğdu ve nasıl bir işleyişe sahipti?

Öncelikle Ahilik dediğimiz yapıyı tanımak gerekir.

Ahi kardeş demektir. Ahilik ise sadece bir esnaf dayanışma geleneği değildir. Ahilik bir yönetim sistemidir, otokontrol sistemidir, piyasa düzenleme sistemidir. Türk tarihindeki ilk demokratik cumhuriyet sistemidir.

Selçuklu Devleti Dağılıyor

Selçuklu devletinin zayıflama ve dağılma sürecine girdiği esnada Doğu Roma (Bizans) imparatorluğu da dağılma sürecindeydi. Anadolu'da bir çok Türk beylikleri kuruldu. Samsun'da Canikoğulları, K. Maraş'da Dulkadiroğulları, İzmir ve Aydın'da Aydınoğulları, Bilecik-Söğüt bölgesinde Osmanoğulları, Bolu Kastamonu Sinop havalisinde Çandaroğulları, Manisa'sa Saruhanoğulları gibi birçok beylik kuruldu.

Anadolu’daki ilk Türk Cumhuriyeti: Ahiler Devleti

Selçukluların zayıfladığı dönemde Ahilik sistemi Anadolu’da yaygınlaşmaya başladı. Bursa’dan Kayseri’ye, Sivas’a kadar birçok yerde Ahi örgütleri kuruldu. Kırşehir merkezli olmak üzere Ankara ve Kırıkkale’nin de bir kısım topraklarını içinde alan Ahiler örgütlenmesi ise bir süre sonra bağımsız bir devlete dönüştü. Ahiler devletininin özelliği ise devletin başında bir bey, bir hanedan olmamasıdır. Esnaf ve zanaatkar odaları diyebileceğimiz meslek odaları vardı ve devletin yönetimi bu odalarca seçilerek belirliyordu. Ahiler devletinin Ahi Evran ve Ahi Mesut olarak bilinen iki önemli devlet yöneticisi olmuştur. Ahi devleti yöneticileri isminin yanında Han, Bey, Ağa gibi unvanları kullanmamışlar, sadece isminin başına konulan Ahi unvanını kullanmışlardır. Yukarıdaki iki haritayı karşılaştırdığımızda Bizans topraklarına yerleşen Türk beylikleri olduğu görülmektedir. Bu haritada Ahiler devletinin adı Cumhuriyet olarak gösterilmiştir.

Ahilerin Ekonomi Sistemi: Liberalizm

Ahilerin ekonomi sistemi tamamen bir liberal yapı olmakla beraber müthiş de bir otokontrol sistemi içeriyor ve hem üreticinin hem de tüketicinin hakkını koruyordu. Aynı zamanda üreticinin de hakkını gözetiyordu. Haksız rekabete engel oluyordu. Ahiler 32 farklı iş kolunda örgütlenme sağlamıştı.

Dünyanın İlk Yazılı Ürün Standartları Ahilerin eseridir.

Osmanlı Ankara'yı aldıktan sonra Ahilik sistemi işlemeye devam ediyor. Sultan 2. Beyazıt Ahilerin hazırladığı ürün standartları defterlerinden haberdar oluyor ve dünyanın ilk standartlarını teşkil eden kanunname yayınlanıyor. Bu kanunnamedeki esaslar ise Ahilik sistemi içinde oluşturulan ve ürün standartlarını belirleyen defterlerin bir araya getirilmesinden oluşan bilgileri içeriyordu.

Sivil Tolum Kuruluşları ve Papucu Dama Atılmak Deyimi

Çalışanların haklarını korumak üzere bugünkü sendikaların temelini oluşturan işçi örgütleri vardı. Ahiler devletinde hem üreticinin hem tüketicinin müracaat ettiği şikayet kurulları ve bilirkişi heyetleri vardı. Çarık, nalın gibi ayakkabı benzeri ürünler üreten bir esnafın ürettiği malla ilgili vatandaşın şikayeti varsa heyet bunu inceler ve esnafı haksız bulursa bütün esnaf bir araya toplanıp ürettiği pabuç o esnafın damına atılırdı. O dakikadan itibaren esnafın dükkanı kapatılır ve bir daha da dükkan açmasına izin verilmezdi.

Tarihteki İlk Sosyal Güvenlik Sistemi ve Toplumsal Eşitlik İlkesi

Ahilerin bugünkü SGK benzeri bir yardımlaşma sandığı vardı. İş kazası sonucu yaralanan veya sakat kalan işçi veya esnafın ailesine geçimini sağlayacak kadar aylık ödeme yapılıyordu. Böylece toplumsal dayanışmanın da sağlamlaştırılması sağlanıyordu. Ayrıca Ahilerde harem selamlık gibi bir cinsiyet ayrımı yoktu. Kadınlar da iş yeri açabiliyor ve iş yerlerinde çalışabiliyorlardı.

Tarihteki ilk Piyasa Düzenleme ve Denetleme Sistemi

Ahilikte çıraklıktan kalfalığa ve ustalığa geçmek için kriterler belirlenmişti. Buna ilave olarak Ustalık belgesi olmayan iş yeri açamıyordu. Ancak ustalık belgesi olması da yetmiyordu. Bir usta yeni iş yeri açmak istediğinde bu alanda yeni bir iş yeri açıldığında orayı kalkındıracak ve diğer esnafın işi hacmini olumsuz etkilemeyecek kadar alıcı altyapısı varsa iş yeri açmasına izin veriliyordu. Aksi halde sıraya alınıyor ve uygun piyasa şartları oluşunca iş yeri açma izni veriliyordu.

Osmanlı’nın yayılmasında Ahilerin Etkisi:

Ahiler hem zanaatkar hem de savaşçı bir toplumdu. Osmanlı Ankara’nın 1360 yılında alınmasından sonra yaklaşık 100 yıl ahilerin kardeşlik sisteminden ve örgütlenme yapılarından faydalandı. İstanbul’un fethine kadar Anadolu topraklarına Roma manasında Araplardan alınan Rum kelimesi kullanılırdı. Gaziyan-ı Rum, Ahiyan-ı Rum ve Bacıyan-ı Rum adı verilen ahi örgütleri Anadolu’da Osmanlı’nın yayılmasında büyük faydalar sağlamıştı. Bir yandan askeri yapılanma, bir yandan esnaf-zanaatkar yapılanması, bir yandan da kadın yapılanmaları hem islam dininin hem Osmanlı devletinin yayılması ve yerleşmesinde katkı sağlamıştır. Yavuz Sultan Selim Ahi örgütlerini lağvetmiştir.

Ahilik Kültürü ve Ahilik Şenlikleri

Ahilik haftası kültür etkinlikleri cumhuriyetin ilanından itibaren her yıl Kırşehir’de düzenlene gelmiştir. Amaç Ahilik kültürünün tanıtılması, yayılması ve anlaşılmasını sağlamaktı. Ancak ne olduysa 2019 mahalli idareler seçimiyle Kırşehir belediyesi CHP’ye geçince oldu. AKP genel başkanı sayın Erdoğan’ın katıldığı Ahilik etkinlikleri Kırşehir değil Konya’da yapıldı. Konya valisi de Ahiliğin merkezi Konya’dır yalanını söyledi.

Ahilik tarihi boyunca Konya’da hiçbir zaman ne örgütlendi, ne bir kültür olarak benimsendi. Bana sayın Konya valisi Konya’nın tarihi boyunca bir tane ahilik kültürü örneği göstersin desem gösteremez. Şimdi sırada ne var? İstanbul Büyükşehir Belediyesi de CHP’ye geçtiğine göre İstanbul’un fethi kutlamaları da AKP’li Bursa Büyükşehir Belediyesince yapılır ve Bursa’da kutlanırsa şaşırmam. Bu yaklaşım ve davranış şekli kabul edilebilir bir şey değildir. Bu faşizan ve partizan uygulamayı kabul etmiyorum ve etmeyeceğim.