Edebiyatta imge ile çağrışım arasındaki fark ne?

İmge Nedir

İmge, sözcüklerle oluşturulmuş bir resimdir. İmge şiirin en temel öğelerinden biridir. Soyut bir duygunun, düşüncenin sözcüklerle somutlaştırılmış şekli imgeyi oluşturur. Nesnelerin zihnimizde önceden var olan çağrışımları dışında, yeni çağrışımlar yaratması imgeyle elde edilir.

Sular sarardı yüzün perde perde solmakta
Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta
Bu dizelerde geçen “suların sararması”, “yüzün perde perde solması” birer imgedir.

Sen esirliğim ve hürriyetimsin
Sen çıplak bir yaz gecesi gibi yanan etimsin




Nazım HİKMET

Şair bu mısralarda tezat ve benzetmelerle sağladığı imgelerde hiçbir zorlamaya gitmemiş çağrışımlarıyla sevgiliye olan tutkusunu dile getirmiştir.

Bir mavi balon mudur bu yaz
İçi sevda dolu yolculuk
Mısralarında yaz mevsiminin ve yolculuğun şairde yarattığı yaşama sevinci mavi bir balonla ifade edilerek somutlaştırılmıştır.

Örneğin,
Ve güldün, rengarenk yağmurlar yağdı
İnsanı ağlatan yağmurlar yağdı
Yaralı bir ceylan gözleri gibi sıcak
Yaralı bir ceylan kalbi gibi içli bir sesin vardı

dizelerinde: Yağmurun yağmasının, birinin gülmesine bağlanması Yağmurun rengârenk olması Yağmurun insanı ağlatacak özellikte olması, Yaralı ceylanın gözlerinin “sıcak”la ilişkilendirilmesi İçli bir sesin yaralı ceylan kalbiyle ilişkilendirilmesi gibi söyleyişler, imgeli söyleyişlerdir.

Şiirde Çağrışım Nedir

Bir kelime, bir imge, bir mazmun ya da bir resim ile kısacası bir uyarıcı vasıtasıyla okurun zihninde, hayalinde bazı duygu ve düşüncelerin oluşmasıdır.