Kariyer Yapmanın Püf Noktaları

Eskiden iş bulmak kolaydı, öğrenim görmek zordu; günümüzdeyse öğrenim görmek kolaylaştı buna karşılık iş bulmak zorlaştı. Bu da kariyer yapmak isteyenler için bir şeyler karalama ihtiyacı hissettirdi bana. O halde lafı fazla uzatmadan işimize bakalım.

1. Hangi alanda gitmek istiyorsanız o alana yönelik kariyer seçiminizi yapmanızda fayda var

Binlerce yıllık deneyimler göstermiştir ki, insan anladığı işi yapmalıdır. Mümkünse öğrenim gördüğünüz alanla ilgili bir iş yapmaya çalışın, eğer bu mümkün değilse öğrenim görürken diğer ilgi ve beceri alanlarınıza giren işlerde mümkün olduğunca iş deneyimi ve iş tecrübesi kazanmaya çalışın (hafta sonları, yaz tatilleri, ara dönem tatilleri falan, boş duranı Allah sevmez)

2. Kariyer seçiminiz, kariyer yapacağınız alanınıza karar vermenizle başlar

Şimdi sıra kariyer planlamanızı yapmaya geldi. (Bu ifadeyi de hep gülünç bulmuşumdur ya, neyse :) ) Kısaca bildiğiniz ve anladığınız işi yapın; İşinizi de severek yapın... ama asla sırf çalıştığınız kurumu sevdiğiniz için sevmediğiniz ya da anlamadığınız işi yapmayın. Siz işinizi sevmeyi belki hiçbir zaman bırakmazsınız ama çalıştığınız kurumun sizi sevmeyi ne zaman bırakacağını bilemezsiniz. O yüzden işimize bağlıyız, çalıştığımız şirkete ya da kuruma değil diyerek kariyerimizi planlıyoruz. Bizden uyarması Sonra vay efendim ben yıllarımı harcadım emeklerimi heba ettim ziyan oldum demeyin, kurumların işi bu, siz işlerine yaradığınız sürece size iş verirler, sizinle duygusal bir bağlılık kurmak gibi bir maddeleri yoktur yaptığınız iş sözleşmenizde.

3. Her işte evrensel basamaklar vardır

En geçerli bilgilerin çoğunlukla en eskiden beri kullanılan bilgiler olduğuna sık sık rastlarız. Onlardan birisi de Çıraklık-Kalfalık-Ustalık olarak tanımlanan kariyer basamaklarıdır. İşinizi seçtiniz, kariyer planlamanızı yaptınız, işe girdiniz ve bingo siz artık bir çıraksınız.

Çıraklık aşaması

Kariyerin başlangıç aşamasıdır. Kişinin tecrübe ve deneyim eksikliğinin en çok olduğu ve bu nedenle herkesin en çok çalışıp en çok yorulduğu kariyer aşamasıdır. Bu aşamada sabır ve azim gereklidir. (Azim: İçinde bulunduğunuz süreçte ilerlerken sonuca odaklanmak yerine bu sürecin gelişim aşamasında yaşadıklarınıza ve hedeflerinize odaklanmaktır. Acele etmemek ve sonuca kestirme yoldan gitmeye çalışmamaktır.) Çıraklık dönemini geçiren ve artık yaptığı işle ilgili yardım almadan kendi başına halletmeyi başaran, kendi kendine yetebilen kişi bir sonraki kariyer basamağı olan Kalfalık aşamasına geçer.

Kalfalık aşaması

Kariyerin ikinci basamağıdır. Zorlu bir çıraklık aşamasından sonra bu aşamaya ulaşan kişi artık yaptığı işle ilgili bilgi, deneyim ve birikim sahibi olmuştur. Yaptığı işle ilgili çıraklık dönemine oranla daha az zaman harcamaya buna karşılık çırak döneminde kazandığından daha fazla maaş kazanmaya; imkan ve olanaklardan daha fazla faydalanmaya başlar. Bu aşama insanların genellikle rehavete kapılıp kariyer gelişimlerini durdukları aşamadır. Nedeni aslında basit çıraklık döneminden sonra gelen bu rahatlama döneminde fazla rahata düşüp rahata çabuk alışıp mesleki gelişimlerini tembellik nedeniyle yeterince sürdürmemeye başlıyorlar.

Yine evlilik, çocuk sahibi olma gibi sosyal faktörler genelde bu aşamada gerçekleştiği için değişen sosyal yapısı kişinin durağanlaşmasına ve yerinde saymasına neden olabiliyor. Çıraklık döneminde sloganımız sabır ve azimken, Kalfalık aşamasında yeni sloganımız rehavete düşmemek ve sosyal yaşantımızın yeni yapısının kariyerimizle paralel gidebileceğini varsayıp kariyerimizden vazgeçmemektir. Kalfalık aşamasında kendi işiyle ilgili mevcut olan hemen her şeyi öğrenip buna karşılık işiyle ilgili yeni fikirler yeni yöntemler üzerinde çalışmaya başlayan kişiler çoğunlukla kariyer basamağında yer alan son basamak olan Ustalık aşamasına geçerler.

Ustalık aşaması

Bu aşamada insan artık kendi iş alanıyla ilgili hemen her şeyi bildiği gibi, bu iş alanıyla ilgili diğer iş dallarıyla alakalı da bilgi sahibi olmuştur. Bu aşamada artık insan fiziksel olarak hem çıraklık hem kalfalık aşamasına kıyasla çok daha az çalışır, fiziksel olarak çok daha az yorulur. Buna karşılık iş alanıyla ilgili yanında bulunan çırakların ve kalfaların sorumluluklarını taşır, onların mesleki gelişimlerini destekler ve yaptığı iş ile ilgili "Bilirkişi" olma rolünü üstlenir. Yönetir, denetler, gösterir ve mevcut yapıların yanında bilinmeyen farklı işleyiş yapılarını araştırır bulur getirir ya da kendisine özgü bir iş yapısı geliştirip buna uygun bir iş modeli ortaya koyar. Bütün imkan ve olanaklardan faydalandığı gibi, çıraklık ve kalfalık aşamasında kazandığı aylık gelirin daha üstünde ve daha yüklü bir aylık kazanca ulaşır.

Yeterince açık olması için birde örnek verelim. Tıp fakültesini bitiren ve hekim olmaya hak kazanan bir kişi mesleki açıdan çıraklık dönemine girmiş demektir. Her işe koştururlar bu arkadaşı, nöbet üstüne nöbet yazılır, sanki başka yapacak birisi yokmuş gibi gider teknisyen ya da hemşire işleri olan damar yolu açar, nabız dinler, laboratuvarlarda çalışmaya devam eder, tahlillerle uğraşır, bilmediği şeyler karşısında sık sık sözlükleri kurcalar vs. tam olarak hastanede ya da klinikte bütün ayak işlerine koşarlar. (Burada bir doktorun kendi mesleği açısından ayak işlerinden bahsediyoruz, bir hemşire bir teknisyen ya da bir operatörün ayak işleri ile doktorun yapması gereken ayak işleri aynı değildir) Bu aşamada sabretmeyi bilen ve TUS'u kazanabilen hekimler kalfalık aşamasına geçerek uzmanlık aşamasına geçerler. Uzmanlık aşaması bir doktor için artık kalfalık aşamasıdır. Bu aşamada doktor artık sözlükleri kurcalamaz gereken teşhisi tedaviyi kendi birikimiyle ve deneyimiyle yapabilir.

Daha az nöbet, daha az ayak işleri, daha bol zaman ve tabi artık uzman doktor olduğu için pratisyen doktora göre daha dolgun bir maaş. Bu aşamada yerinde saymayıp gelişimini sürdüren doktorlar sonunda sırayla yardımcı doçent, doçent ve profesör doktor olarak mesleki gelişimlerini sürdürürler. Ustalık aşamasına daha ilk girişte bile artık kendi kliniklerini açmış olurlar, yanlarında pratisyen hekimler ve ulaştığı konuma göre uzman doktorlar ve yardımcı doçent doktorlar yer alırlar. Bu aşamada daha az çalışır haftada belli günler çalışır buna karşılık mesleki olarak zirvede yer aldığı için çok yüksek rakamlar kazanırlar. Bu örneği kendinizce diğer tüm mesleklere uyarlayabilirsiniz ben basit ve bilinen olması nedeniyle doktorluktan yola çıkarak kariyer gelişim basamaklarını anlattım.

Ha bu arada olur da çıraklık aşamasında pes edip iş değiştirecek olursanız unutmayın ki, başladığınız yeni iş alanında da çıraklık dönemi sizi bekliyor olacak. Yani gayri menkul işinde çırakken onu bunu gezdirmekten bıktım milletle uğraşılmıyor yeaaa diyip Oto Galeri işine başlarsanız orada da Kalfalık aşamasından değil Çıraklık aşamasından başlayacaksınız ve oranında kendine göre ayak işleri ve zorlukları sizi bekliyor olacak, bunu bile bile iş alanı değiştirin ve her ne olursa olsun sevdiğiniz işi yapmaya çalışın.

Son olarak kendime bir hatırlatma yapayım da bende tembellik tuzağına düşmeyeyim:

Bir işi bilen yapar, az bilen akıl verir, bilmeyen gereksiz yere eleştirir.

Uyarı: Bu Bence'de informal yazı dili tercih edilmiştir. Bu nedenle makale değil serbest deneme yazısı niteliği taşımaktadır. Dil, imla, anlatım becerisi gibi konularda eksiklik olması içeriği hazırlayanı bu açıdan eleştirme hakkınızı elinizden almaktadır.