Lise ve Üniversiteye Giriş İçin Uygulanan Sınav Sisteminin Olumsuz Yanları Nelerdir?

Hepimizin bildiği üzere, ülkemizde uzun zamandır lise ve üniversiteye girişlerde ''sınav sistemi'' uygulanıyor. Zaman zaman birçok köşe yazarı tarafından da eleştirilen bu sistem, seçim zamanı liderlerin ''seçilirsek sınav sistemini kaldıracağız'' şeklinde beyanlarının arasında da yer alıyor. Kendi adıma konuşmak gerekirse, oldum olası sınav sisteminin saçmalığına, yarattığı mağduriyete ve kalkması gerektiğini her zaman söyledim. Sonra düşündüm bunu bir Bence haline getirsem, bu uygulamanın tam olarak ne amaçla yapıldığını, aslında neden yanlış olduğunu ve niçin kaldırılması gerektiğini, yerine nasıl bir sistem getirilebileceğini yazmak istedim. Tamamen kendi fikirlerimi paylaşıyorum, belirteyim.

1 - Sınav sistemi hangi amaçla uygulanıyor?

Sınav sisteminin asıl amacı, yeteri kadar çalışan herkesin emeğinin karşılığını alabilmesi. Adaleti ve eşitliği sağlaması. Yani İstanbul'da yaşayıp daha fazla imkana sahip biri ile İstanbul dışında yaşayan, fazla imkanlara sahip olmayan birinin aynı sınava tabi tutulup, eşit şartlarda üniversite kazanmaları bu sistemin ''ana bahanesi.''

2 - Bu sistem gerçekten adaletli mi?

Uzaktan-yakından alakası bile yok! Malum bu sistemin bahanesi ''adalet.'' Halbuki adalet'in a'sının bile olmadığı, her şeyin rüşvet ve torpil ile yapıldığı ülkemizde herhalde böyle bir gerekçenin inandırıcı olmasını beklemek güç. Zaten faydalı bir sistem olsaydı, Türkiye'deki eğitim kalitesi birçok bağımsız kuruluşun yaptığı ülke sıralamasında başlarda olurdu. Hiç değilse üniversitelerimiz dünya sıralamasında dereceye girerdi.

3 - Ülkemizdeki sınav sistemi ve içeriği sabit değil, sürekli değişiyor.

Sürekli olarak ismi ve müfredatı değişen bir sınav sistemimiz var. Hiçbir tepki dikkate alınmadan sürekli yeni düzenlemeler yapılmakta. Hatırlarsak değişmeden önceki adıyla TEOG sınavından sonra tercih yapan fakat istediği okullardan birine yerleşemeyip açık öğretim lisesine kayıt olan ve sadece ''online eğitim'' alabilen binlerce mağdur öğrenci bulunuyordu.

4 - Peki sınav sistemi kalksa adalet nasıl sağlanacak? Parası olan özel okula gidip olmayan gidemeyecek mi?

Her bedelli askerlik geldiğinde yapılan yorumlar gibi, aynı şey böyle bir durumda da geçerli. Parası olmayan ne yapacak? Parası olmayan özel üniversiteye gidemeyip sıkı bir şekilde çalışmak zorunda kalacak, parası olan istediği özel üniversiteye rahatlıkla gidebilecek diyenler olacaktır. Bu aslında sınav sistemi kalkarsa yerine nasıl bir sistem geleceği ile alakalı bir durum. Fakat adalet aslında şu anda bile tam olarak sağlanamıyor.

Bir örnekle açıklayalım. Şu an istediği bölüm için herhangi bir devlet üniversitesinde, falanca puan türünden 400 alması gereken bir öğrenci düşünün. Ailesinin maddi durumu özel üniversite için elverişli değil diyelim. Bir de çocuğunu özel üniversiteye göndermeye elverişli bir ailenin çocuğunu düşünelim. Ailesinin durumu olan çocuk, aynı bölümü özel bir üniversitede burssuz şekilde kazanmak için 250-300 arası bir puan alsa yetiyor. Daha az çalışarak istediği bölüme yerleşebiliyor yani. Böyle bir durumda adaletten bahsetmek mümkün mü? Ayrıca ailesinin durumu olan herkesin yurt dışında üniversite okumaya gitme imkanı var, hem de sınavsız, alan ayrımı yapılmaksızın. Üstelik buradakinden çok daha iyi bir eğitim alacaklarını da düşünürsek..

5 - Tüm öğrencilerin üzerine genç yaşta büyük bir baskı ve sınavı kazanamama korkusu işleniyor.

Lise sınavına hazırlanan öğrenciler genelde 6. sınıftan itibaren, üniversite sınavına hazırlananlar ise lise birinci sınıftan itibaren sıkı bir şekilde çalışmaya başlıyor. Aile baskısını da hesaba katarsak, deyim yerindeyse gençler yıllar boyunca eşekler gibi çalışmaya zorlanıyor. Ne için? 2-3 saat sürecek bir sınav için. Sadece tek bir sınav, bütün gençlerin kaderi olmuş durumda. Üniversiteye girişinin başka bir yolu yok çünkü.

6 - Sınav sistemi ülkemizde yaşayan Suriyelilere uygulanmıyor.

Diyoruz ya sınav sistemi herkesin eşit olması için var diye, ülkemizde yaşayıp bizden daha fazla hak ve imkana sahip Suriyeliler için bir hak daha var. Onlar sınav sisteminden muaf tutuluyor ve istedikleri özel üniversiteye rahatça girebiliyorlar. Kendi milletimizin insanı yıllarca emek verip çalışırken, ülkede yaşayan yabancılar sınava tabi tutulmadan okuyabiliyor.

7 - ÖSYM'nin geçmiş yıllarda yaptığı mağduriyetleri unutmamak gerek.

Üniversite sınavını yapan kurum bildiğiniz gibi ÖSYM. Geçmişten bir örnek verelim. Lise son sınıfta okuyan ve üniversite sınavına ilk girişlerinde, kayıtları okulda müdürleri tarafından yapılan birçok öğrenci, müdürlerinin sayfadaki bir kutucuğu işaretlemeyi unutması yüzünden o sene sınava alınmadı. Çoğunun kaydı müdürleri tarafından yapıldı fakat yine de sınava alınmadılar. Bu konu o zaman TBMM'nin gündemine de gelmişti.

8 - Sınav sistemi Avrupa'da ve dünyanın birçok ülkesinde yok.

Bakın hepsinde yok demiyorum, fakat birçoğunda yok. Sınav sistemi olanlarda ise sistem biraz daha farklı, bizimkine göre daha tercih edilebilir bir sistemleri mevcut. Üstelik eğitim kaliteleri parmak ısırtacak derecede iyi, öğrenciye en temelden her şeyi iyisiyle öğretiyorlar.

9 - Sınav sistemi olmasa, sayısalı olmayan biri, kafasına göre sayısal bir bölüm okumaya gitse nasıl başarılı olacak?

"Sınav sistemi kalksa, sayısalı sıfır bir öğrenci gidip özel üniversitede tıp veya mühendisliği nasıl okuyacak, yani nasıl başarılı olacak?" diye sorabilirsiniz. Sınav sistemi o öğrencinin gerçek performansını gösteriyor, eğer sayısalı yok ise zaten sayısal içeren bir bölümde başarılı olamayacağından, kazanmasının da önüne geçiyor bu sistem diyebilirsiniz.

Peki ben de sorayım, devlet okullarında hangi öğrenci yabancı dili veya sayısalı iyi bir şekilde öğreniyor? Öğrencilere bu eğitimler en temelden düzgün bir şekilde verilse(özel okullar hariç) zaten kimse İngilizce kursuna veya üniversitenin İngilizce hazırlık sınıfına gitmek zorunda kalmazdı. Etrafta milyon tane İngilizce kursu olmazdı. Kimse sayısalda da bu kadar zorlanmaz, üniversitede zorluk çekmezdi.

10 - Peki bunun yerine nasıl bir sistem gelebilir?

Liseye geçişte, öğrencinin ilk ve orta öğrenim başarı yani 8. sınıfa kadar olan ortalaması & diploma notu alınsa, üniversiteye geçişte ise lisedeki 4 yıllık başarı performansı & diploma notu esas alınabilir. Tıpkı Avrupa'daki gibi. Temelden daha düzgün bir eğitim verilerek öğrencilerin ilk ve orta okul dönemi ile lise dönemindeki performansları esas ölçüt olmalı yani. Peki ya lisede hocalar rüşvet alıp öğrencilerin sınav notunu fazla verirlerse ne olacak? Basit, her okula sınavları denetlemesi için ayrı bir denetleme kurulu koymak. Masraflı olur demeyin, her sene ÖSYM'ye verilen sınav ücretini hesaba katarsak, oraya verilecek para ile her okula birer denetleme kurulu kurulabilir rahatlıkla.
Şunu da belirtmekte fayda var, ODTÜ, Boğaziçi gibi çok çok iyi üniversiteler, başarı notunun yanında kendilerine özel ek bir sınav yapabilirler. Bunda bir sakınca yok. Hiçbir yere yerleşemeyip boşta kalan ve özel üniversiteye gidecek durumu olmayanlar için ne yapılabilir peki? Ailesinin çocuklarını özel üniversiteye göndermeye durumlarının yetmediğini ispat etmesi halinde devlet burs desteği verebilir. Bir toplumda eğitimden daha önemli ne olabilir ki? Dolayısı ile devletin harcama önceliği ve desteği bu yönde olmalı. Tabi ki özel üniversitelerin fiyatları da düşürülmeli, gerçekten çok uçuk rakamlar söz konusu.
Umarım bu sistemin gereksizlğini net bir şekilde açıklayabilmişimdir.