Turkiye Hristiyan bir ulke olsaydi tarih, siyaset ve toplum kültürü nasil degisirdi?

Güzel bir soru cevaplamak isterim.

Eğer Hristiyan bir ülke olsaydık Avrupa'daki rönesans ve reformdan etkilenme ihtimalimiz yüksekti. Çünkü 14. yüzyılda İncil'in Martin Luther tarafından Almancaya çevrilmesi ve herkes tarafından okunup anlaşılması kilisenin seçkin bir sınıf olarak insanların inanç dünyasına ve hayatlarına müdahale etmesi, devletilere krallara (taç giydirme törenleri) meşruiyet veren kurum haline gelmesi ve otorite sahip olması sebebiyle kilise hem inanç meselesini hem de siyaset meselelerini kontrol eden bir kurum haline gelmişti. Yine bilindiği üzere insanlara endüljans satarak (cennetten tapu) halkı suistimal ediyordu. Yine bilimin gelişmesine de her zaman engel olmuşlardır. Dünyanın düz olduğuna inanıyorlar ve dünya yuvarlaktır diyen bir bilim insanını öldürüyorlar. Bilimle ilgili kitapları toplatıp açıp okunmasın şeytan kitabıdır diyerek zehirle kaplıyorlar falan. Ama ilk okuyanlar da kilise rahipleri falan oluyor.

Biz Osmanlı döneminde yine Avrupa'nın rönesans ve reform hareketleri olduğu zamanlarda onlar kadar karanlığa batmamıştık hatta bizde yine de devlet haklı birazcık daha seküler olabilir. Ne açıdan dedim bunu? Bizde hiçbir şeyhülislam padişaha taç giydirerek vs meşruiyet vermedi. Veremez. (Çünkü bizde kut anlayışı vardır. Padişah ve soyunu tanrı seçmiştir öylelikle yönetme yetkisi nasip olmuştur.) Biz de padişahtan daha büyük bir otorite yoktur. Bizde şeyhülislam bir bürokrattır. Ama rönesans ve reform hareketlerinden o fikir açıklığından biz de etkilenebilirdik.

Rönesans ve reform hareketleri Avrupa'da mezhep birliğini bozarak yıllarca süren mezhep savaşlarına sebep oldu. Bunun sonunda da laiklik evrimleşti Batıda. Biz ise laikliğe ancak Atatürk'le geçebildik. Diğer müslüman devletler hala geçemiyorlar.

Dine açık açık sorgulama ve dinin kutsallığının dogmatikliğinin son bulduğu durumlarda felsefe de gelişir. Sanat da gelişir. Bu da yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağlar. Hümanizmin, demokrasinin gelişmesi demektir. Mesela sanattan örnek vereyim İslamda resim heykel yasaktır. Eğer hristiyan olup rönesans ve reformu yaşasaydık bizde de çok ünlü ressamlar heykeltıraşlar olurdu. Mesela Rönesans ve reform aynı zamanda milletleri etnik köken farklılıklarını da ortaya çıkartmıştır. Bu da üniter devletlerin gelişmesi demekti. Fransız İhtilalini de hazırlamıştır rönesans ve reform. Bizim üniter devletimiz ise 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti olmuştur.

Osmanlı üniter bir devlete dönebilirdi. Osmanlı da coğrafi keşiflere başlardı neden? Çünkü sen artık dinin sana tanımladığı coğrafyaya inanmıyorsun. Dünya yuvarlaktır diyorsun. Dünyada keşfedilmemiş yerler var diyorsun. Bu düşünceler de seni coğrafi keşiflere ve sömürgeciliğe götürür. Etnik köken önemli hale gelir kendi mezhebini kurarsın. Dünyayı benim soyumdan milletimden gelenler tüketsin düşüncesine sahip olursun.