Eskiden padişahların ilahi bir güç gibi görülmesi ve sadece bir ailenin bu işten anladığına inanılması sizede saçma gelmiyor mu?

osmanlıdaki devşirme sistemi veya sokollu örneği aslında gerçek bir liyakat değil bir sadakat testidir orada yükselmenin kuralı padişaha mutlak bağlılıktı yani sistem liyakati değil padişahın otoritesini besliyordu birinin sırp kökenli olması onun özgür iradesiyle orada olduğu mânâsına gelmezdi o sadece padişahın kulu olduğu için oradaydı ayrıca padişahı sorgulayan merciler ekseriyâ kendi çıkarlarını koruyan yeniçeriler veya ulemaydı yani halkın yararını değil kendi nüfuzlarını düşünüyorlardı merkezi otorite güçlendiğinde son sözün hep padişahın olması liyakati bir kişinin keyfine bağlar ki bu da liyakat kavramının özüne aykırıdır abdulhamid okullarına gelirsek o okullar devleti kurtaracak sadık memurlar yetiştirmek için açıldı ama atatürk ve arkadaşları o sistemi tersyüz ederek o eğitimi bir özgürlük aracına dönüştürdüler yani sistem kendi mezar kazıcılarını yetiştirdi liyakat bugün özleniyorsa bunun sebebi geçmişteki sistemin harika olması değil bugünkü yozlaşmadır geçmişteki sistemde sürdürülebilir değildi çünkü tek bir kişinin zekasına veya insafına mahkum olan hiçbir yapı uzun süre adil kalamaz liyakat ancak halkın denetleyebildiği ve hesabını sorduğu bir zeminde gerçek anlamını kazanır yoksa sadece padişahın gözüne giren şanslı bir azınlığın liyakati olur bu da bugünkü torpilin o zamanki kılıfıdır diyebiliriz

Aynen dediğin gibi bizde her şey ya siyah ya beyaz olmak zorunda bırakılıyor çünkü 3. bir seçenek sunmak mevcut otoriteyi veya yerleşik kalıpları sarsma riski taşıyor toplumun sosyolojisi bir günde değişmez evet ama bu bir evrim sürecidir tarihsel olarak bakarsan toplumlar ancak çok büyük krizler veya teknolojik sıçramalarla kabuk değiştirirler şu an bilgiye ulaşımın bu kadar kolay olması o dayatmacı duvarlarda gedikler açıyor doğal düzen her zaman kaostan bir denge kurmaya meyleder insanlar dayatılanın hayatlarını iyileştirmediğini gördükçe o 3. seçeneği kendileri yaratmak zaruriyetinde kalacaklar gri alanlarda dolaşabilen ve mutlak doğruya tapmayan nesiller bu sistemi eninde sonunda çatlatacaktır senin gibi bu eksikliği fark edenlerin varlığı bile o değişimin çoktan başladığının bir kanıtı

fatihin entelektüel olduğu ve bilime merakı olduğu bir gerçek lâkin İstanbul 'un fethi sonrası bilim insanlarının romaya kaçması fatihin onları özgür bırakmasından değil tam tersine o dönemki otoriter ve belirsiz ortamdan duydukları korkudan kaynaklandı yani adamlar fatih hadi gidin dediği için değil canlarını ve fikirlerini kurtarmak için kaçtılar eğer fatih gerçekten o vizyona sahip olsaydı o beyin göçünü engeller ve o insanlara roma'da buldukları himaye ve özgürlük ortamını İstanbul 'da sağlardı rönesansın İstanbul 'da yaşanabileceği tam bir hayalperestliktir bence zirâ rönesans sadece bir hükümdarın zekasıyla değil o toplumun sanatı ticareti ve en önemlisi kilise gibi dogmatik kurumları sorgulayan burjuva sınıfının yükselişiyle ilgilidir osmanlıda ise her şey belirli merkezden yani islamdan ve sultândan geliyordu halkın veya aydınların sistemi aşağıdan yukarıya zorlayacak bir gücü yoktu fatih ali kuşçu gibi isimleri getirdi evet ama bu sadece saray çevresinde kalan bir hobi gibiydi toplumsal bir aydınlanma hareketine dönüşmedi

Bende teşekkür ederim yorumun için