İslami ilmine güvenen var mı?

Sorularınız, İslam inancında sıkça üzerinde düşünülen ve konuşulan derin konuları ele alıyor. Bu soruların cevapları İslami kaynaklar ve alimlerin yorumları çerçevesinde şu şekilde izah edilebilir:

1. Şeytanın niçin ahirete kadar mühlet istemesi?

Şeytan (İblis), Kur’an-ı Kerim’e göre Allah’a isyan ettikten sonra, insanları yoldan çıkarmak için kıyamete kadar mühlet istemiştir. Bunun sebepleri şu şekilde açıklanabilir:

1. Şeytanın Gururu ve Nefreti:

Şeytan, Hz. Adem’e secde etmediği için Allah’ın huzurundan kovulmuş, ancak gurur ve kibri yüzünden hatasını kabul etmek yerine, insanları saptırarak kendince bir intikam almaya yönelmiştir. Kur’an’da bu durum şöyle ifade edilir:

“Dedi ki: Rabbim! Bana, onların dirilecekleri güne kadar mühlet ver.”

(Sad Suresi, 38:79).

2. İnsanları Saptırma Misyonu:

Şeytan, insanları Allah yolundan uzaklaştırarak onların da kendisi gibi cehenneme gitmesini arzulamaktadır. Bu, onun inatçılığı ve kötü niyetinden kaynaklanır. İnsanları saptırmayı bir başarı ve tatmin kaynağı olarak görür.

3. İmtihan Hikmeti:

Allah, insanları bir imtihan vesilesi olarak yaratmıştır. Şeytanın varlığı ve faaliyetleri, bu imtihanın bir parçasıdır. İnsanlar, doğru yolu ve yanlış yolu seçme özgürlüğüne sahiptir. Şeytan, insanın iradesini test eden bir unsur olarak işlev görür.

4. Affedilme Umudu:

Şeytanın, Allah’ın rahmetinin geniş olduğunu bilerek affedilme umudu taşıdığı bazı alimler tarafından öne sürülmüştür. Ancak, kibri ve tövbe etmemesi bu ihtimali yok eder. Şeytanın sonunun cehennem olduğu Kur’an’da net bir şekilde belirtilmiştir:

“(Allah) Dedi ki: Çık oradan, kovulmuş ve rahmetten uzaklaştırılmış olarak. Andolsun ki, onlardan her kim sana uyarsa, sizin hepinizi cehenneme dolduracağım.”

(Sad Suresi, 38:77-85).

2. Meleklerin irade sahibi olmaması ama şeytanın isyan etmesi nasıl mümkün oldu?

Şeytan’ın Hz. Adem’e secde etmemesi ve isyan etmesi, onun meleklerden farklı bir varlık olmasından kaynaklanır. Bu konuyu anlamak için bazı ayrıntılar önemlidir:

1. Şeytan Melek Değildir:

Şeytan, melek değil, cin sınıfındandır. Kur’an-ı Kerim’de şeytanın cinlerden olduğu açıkça belirtilmiştir:

“Hani biz meleklere, ‘Adem’e secde edin’ demiştik de İblis hariç hepsi secde etmişti. O cinlerdendi; Rabbinin emrinden dışarı çıktı.”

(Kehf Suresi, 18:50).

Cinler, irade ve seçim hakkına sahip varlıklardır. Dolayısıyla, şeytanın Allah’a isyan etmesi, onun bu özgür iradeye sahip olmasının bir sonucudur.

2. Meleklerin İradesi ve Şeytanın Farkı:

Melekler, Allah’ın emirlerini sorgusuz sualsiz yerine getiren, itaatkar varlıklardır. Onların iradesi vardır, ancak bu irade, Allah’a isyan etme ya da günah işleme kapasitesine sahip değildir. Melekler Allah’a isyan edemezler:

“Onlar, Allah’ın kendilerine emrettiği şeylerde asla isyan etmezler ve ne emredilirse onu yaparlar.”

(Tahrim Suresi, 66:6).

Şeytan ise, cin olduğu için iradesini kötüye kullanmış ve Allah’ın emrine isyan etmiştir.

3. İblis’in Gururu ve Kibri:

Şeytan, Hz. Adem’e secde etmediğini, kendisinin ateşten, Adem’in ise topraktan yaratıldığını öne sürerek açıklamıştır. Bu, onun kibri ve Allah’ın emrine boyun eğmemesinin temel sebebidir:

“Ben ondan daha üstünüm; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.”

(Araf Suresi, 7:12).

4. İmtihanın Bir Parçası:

Allah, İblis’in isyanını ve insanları saptırma çabasını, insanların imtihan edilmesinin bir parçası olarak yaratmıştır. İnsanlara, iradelerini doğru kullanmaları ve şeytanın vesveselerine karşı durmaları emredilmiştir.

Sonuç ve Hikmetler:

1. Şeytanın varlığı, insanların özgür iradelerini kullanarak doğru yolu seçmelerine bir vesile oluşturur.

2. Melekler ile şeytanın farkı, onların yaratılış gayesi ve irade özelliklerindeki farklılıkla açıklanır.

3. Şeytanın sonunda cehenneme gideceği kesindir, ancak onun insanları saptırma çabası, kibri ve nefretinden kaynaklanır. Bu, kendi kaderini değiştirmek için değil, insanlara zarar verme arzusu ile ilgilidir.

Bu sorular üzerinde düşünmek, Allah’ın hikmetini ve insanın yaratılış gayesini anlamak için önemlidir. Ancak, Allah’ın bilgisi sınırsızdır ve biz kulların anlayış gücü sınırlıdır. Bu nedenle, Kur’an ve sünnet rehberliğinde, alimlerin görüşlerinden faydalanarak meselelere yaklaşmak en doğrusudur.

Öncelikle ikinci sorudan başlayayım, şeytan melek değil meleklerin başı. Melekler nurdan yaratıldı şeytan ateş dumanından. Meleklerdrn farklı olarak insan gibi iradeye sahiptir. İlk soruya gelirsek insanları cehenneme attırmak ister çünkü yüce Mevla Adem'e secde et buyurunca gururuna yedirememiş, secde etmemiş ve günahkarlardan olmuş cennetten kovulmuştur. Cennetten kovulma sebebi olarak gördüğü insanı hak yoldan saptırmak için de yüce Mevla'dan kıyamete kadar müddet istemiştir.