Farkında Olmadan Sahip Olduğumuz Bağımlılıklar!

Alkol ve madde bağımlılığı dahil onlarca bağımlılık çeşidi olduğunu biliyor muydunuz? Ben tabii size hepsini açıklayamam ancak farkında olmadan sahip olduğumuz, belki bağımlılık olarak bile görmediklerimizi size açıklayacağım.

Listeye başlamadan önce size bağımlılıklar hakkına kısa bir bilgi vermek istiyorum. Ben konunun uzamanı olmasam da bildiğim kadarıyla aktarmaya çalışacağım.

Öncelikle şu bilinmelidir ki bütün bağımlılıklarının altında psikolojik nedenler yatar. Bir kırgınlığınızı, öfkenizi ya da acılarınızı yatıştırmak için bu bağımlılıklardan size en yakın olana bulaşır ve bu tatmin geçici olduğu için tek bir seferle yetinemezsiniz. Sizi üzen, inciten ya da unutmak istediğiniz her ne varsa unutana dek bu eylemleri gerçekleştirirsiniz ve bu bir tedavi olmadığı için hiçbir zaman iyileşemezsiniz.

Bazı bağımlılıklar çok kısa süre içinde ailenize, paranıza, mülkünüze ve hatta yaşamanıza mâl olabilir.

Şimdi listemizi sıralamaya başlayalım!

1) İnternet Bağımlılığı

Her yaşta ve cinsiyette görünen bir rahatsızlık olmasına rağmen diğer bağımlılıklara göre daha erken yaşlarda başlamaktadır. Özellikle 12-18 yaşları riskin en yüksek olduğu dönemler olarak görülmektedir. Ama elbette bu günümüzde de yetişkinlerde de sıkça görülmektedir.

İnternet bağımlılığı nedir diye soracak olursanız; internet üzerinde chat sitelerinde sıkça vakit geçirmek, online oyunlar oynamak, önceliğinizin bilgisayarınız ya da telefonunuzun -yani internete girebileceğiniz araçlar- olması, gerçek insanlarla değil sanal kişilerle sanal yakınlık kurmak İnternet bağımlılığına örnektir.

2) Sosyal Medya Bağımlılığı

Bazılarınız interne bağımlılığı ile aynı şey olduğunu düşünebilir. Ancak sosyal medya bağımlılığı farklıdır. Çünkü interneti, sosyal medya sitelerine üye olmadan da kullanabilirsiniz, bilgilere erişebilirsiniz.

Sosyal medya bağımlılığı, genel olarak onaylanma hissinden doğan bir bağımlılıktır. Kişi, takdir görme, sevilme, beğenilme ihtiyacı hissettiği için ve sosyal medya da bunu elde etmenin en kolay olduğu için kolayca bu bağımlılığa yakalanır. Ayrıca sosyal medya kendimize yeni bir kimlik yaratmak için harika bir araç. Olmadığımız biri gibi davranmak, yalan söylemek, gizlenmek, gerçek hayatta cesaret edemediğimiz şeyleri söylemek/yapmak sosyal medya sitelerinde çok kolay oluyor. Kişi bu yüzden gerçek hayata adım atmak istemiyor istese de buna cesaret edemiyor. Gerçek hayatta, sosyal medyada 'başarılı' olduğu kadar olamayacağından korktuğu için o dünyadan kendini çekip alamıyor.

3) Gıda & Şeker Bağımlılığı

Aslında gıda ve şeker bağımlılığı farklı şeyler ancak ben ikisini de tek maddede anlatacağım. Gıda ve şeker bağımlılığı aslında sürekli aç hissettiğiniz için değil duygusal anlamda içinizdeki boşluğu kapatma arayışından kaynaklanmaktadır.

Sıkıldığınızda, üzüldüğünüzde, kızdığınızda eğer yiyeceğe yöneliyorsanız bağımlı olma ihtimaliniz var. Ayrıca son zamanlarda zararlı gıdalar çok fazla gündeme gelmeye başladı. Şöyle bir şey var, bir şey yasak olduğu zaman insana daha cezbedici gelir. Kendimden örnek vermem gerekirse; bende diyabet olduğu için ben tatlı yememeliyim. Yani yasak. Ama ben bir süre düzenli devam ettikten sonra son zamanlarda ipin ucunu kaçırdım ve aklıma her gediğinde tatlı bir şeyler istiyorum ya da canım sürekli benim için zararlı olabilecek yiyecekleri çekiyor. Hatta bu yüzden şu anda biraz sağlığım bozuldu ve eski düzenime geri dönmeye çalışıyorum. Yani demem o ki bu bağımlılık sağlığınızı çok olumsuz yönde etkileyebilir, organlarınız zarar bile görebilir ve kilo problemi ile karşı karşıya kalabilirsiniz.

4) Alışveriş Bağımlılığı

Alışveriş bağımlılığı, tedavi edilmesi gereken psikolojik bir rahatsızlık olmasının yanı sıra aslında ciddi bir bağımlılık türüdür. Bu psikolojik hastalık; kişinin alışveriş yaparak rahatlaması, mutlu, güçlü ve kendini diğer insanlardan daha üstün hissetmesi gibi belirtiler gösterir. Genelde kişinin kendini depresyonda, yalnız ve problemleriyle başa çıkamaz hissettiğinde gittikçe artarak kontrolsüz alışveriş yapmasıyla ortaya çıkar. Hastalığın başlangıcı çoğunlukla bireyin aileden azat edildiği zamanlara veya kredi kartı ya da banka hesabı edindiği zamanlara denk düşer.

Onyomani olarak isimlendirilen alışveriş bağımlılığında; takıntılı, dürtüsel bir davranış örüntüsü söz konusudur. Çoğu zaman ihtiyaç dışı ve kontrolsüz bir şekilde para harcama, aşırı alışveriş yapma arzusu, para harcama ile ilgili yoğun bir zihinsel meşguliyet şeklinde kendini gösterir.

Kişi genellikle kızgın, kaygılı ya da üzgün hissettiğinde alışveriş yapma ihtiyacı duyar, alışveriş esnasında keyif, zevk, coşku hissederken, uzun vadede suçluluk, sıkıntı ve utanç hisleri belirmeye başlar. Bir süre sonra harcanan para miktarı ve yapılan alışveriş kişinin hayatında problem yaratmasıyla durum hastalıklı bir kısır döngü halini alır. Hayatındaki insanlarla, ailesiyle, para ve harcamalar konusunda sıkıntı yaşar ve kişiler arası çatışmalar tartışmalar başlar. Yakın çevresine alışverişin tutarı ve alınanlar konusunda yalanlar söylemeye başlar.

5) Oyun Bağımlılığı

Bu oldukça ciddi bir bağımlılıktır. Belki kulağa inanılmaz gelecek ama ben bu yüzden ölen genç insanları biliyorum. Yani insanın hayatını tamamen bitirebilecek kadar ciddi bir şey. Video oyunu bağımlılığı çoğunlukla gençlerde görülen ve çok küçük yaşlardan itibaren temeli atılmaya başlanan bir olay. Bu bağımlılık kişinin sosyal yaşamına, ilişkilerine, okul ya da iş hayatına büyük ölçüde zarar verebilir. Kişi, sıkıntısıyla başa çıkmak için bu yola başvurduysa, ilk başlarda çok sık olmasa da zaman ilerledikçe bu rahatlama hissine ihtiyaç duyduğu için bağımlılığa dönüşebilir. Özellikle günümüzde bazı oyunlar için turnuvalar düzenlenmesi ve kişilerin bundan para kazanabilecek hale gelmesi de bu bağımlılığa teşvik niteliğindedir.

Oyun zamanla eğlence aracı olmaktan çıkar ve kişinin bir şey düşünmeden saatlerce odağını verdiği ve bir şey düşünmediği için de rahatladığı bir bağımlılık haline dönüşür. Ancak başta da söylediğim gibi bu çok ciddi bir sorundur. Kişi, sırf oyunu bırakmamak uğruna sandalyesinden kalkmaz, ki şimdilerde üretilen oyuncu koltukları da bunu daha rahat hale getirmektedir. Yakın zamanda duyduğum bir habere göre hastalık derecesinde oyun oynayan bir genç tuvaletini bile ona getirilen bidonlara yaparak gideriyor hareketi iyice azalıyor. Bir diğer haber ise İngiltere'den. 20 yaşındaki bir genç 12 saat boyunca yerinden hiç kalkmadan bilgisayarın başında oyun oynadığı için hayatını kaybetmiş.

6) Seks & Pornografi Bağımlılığı

Hiperseksüelite veya Nemfomani diye de adlandırılır. Pornografi bağımlılığı aslında seks bağımlılığın bir alt kategorisi. Seks bağımlılığının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Cinsel dürtülerin çok artması ve eylemin çok sık gerçekleşmesi sonucu ortaya çıkan bir olaydır. Bu aynı zamanda mastürbasyonu da içermektedir. Hatta ABD'de yapılan bir çalışma erkeklerin %7,6'sının günde bir defadan daha fazla cinsel içerikli eylemde bulunduklarını kanıtlamıştır. Seks bağımlılığı 6 aydan fazla bir süre tek eşliliği sürdürememe ve kişinin aklının sürekli sekste olması, seksi düşünmeden duramaması, partnerin kim olduğuna bakmadan rastgele cinsel ilişkiler kurması ve bu ilişkilerden alınan hazzın aslında gerçek değil yalancı haz olmasıdır.

Hemen hemen tüm bağımlılarda; güçlü suçluluk ve utanç duyguları (%96), güçlü izolasyon ve yalnızlık duyguları (%94), işe yaramazlık ve umutsuzluk duyguları (%91) ve kişisel değerlere ve inançlara aykırı davranma (%90) görülmektedir.

Pornografi bağımlılığında var olmayan iki önemli belirti; yoksunluk ve toleranstır. Bu fiziksel sonuçların eksik olması, pornografiyi diğer kesin bağımlılıklardan ayırır ve psikolojik obsesyona yaklaştırır. Kendi kendilerine ‘porno bağımlısı'' teşhisi koyan kişiler için sorun açıktır. Bu faaliyete, kendi istediklerinden daha fazla vakit harcarlar –günün büyük kısmı pornografi izleyerek geçer. Benzer bir uyarılmayı elde etmek için daha fazlasına, bir türden fazlasına ya da daha ‘ahlaksız’ bir türe ihtiyaçları olduğunu düşünebilirler. Kişiler için p*rno bağımlılığı gerçektir. İlişkilerini etkileyebilir, kişiyi amaçsız ve hayatın boşa harcanmasına neden olan bir faaliyet döngüsüne düşürebilir.

Listeyi bitirdik! Aklıma geldiği kadar yazmaya çalıştım umarım bilgilendirici olmuştur. Son olarak şunu söylemem gerek, buradaki yazanlara göre kendinizi bağımlı diye teşhis etmeniz yanlış olur. Bağımlı kişi, sosyal/aile/ iş/ okul hayatını bunlar uğruna feda edebilecek kadar kafayı bunlara takmış kişilere denir. Yani bu kişilerin yaşamlarında, bağımlı oldukları şey dışında bir şey kalmaz, gittikçe yalnızlaşır ve onlar için bir zamanlar önemli olan şeyleri kaybederler.

Size verebileceğim tek tavsiye her şeyi kontrollü ve bilinçli yapmanız. Burada yazılan şeyleri hayatınızdan çıkarmanız mümkün değil, zaten dünya gittikçe teknoloji çağına dönüştüğü için bunları isteseniz de hayatınızdan çıkartamazsınız. Yapmanız gereken tek şey kontrolü elden bırakmamak. Her şey de olduğu gibi, bir şeyin fazlası zarardır.

Okuduğunuz için teşekkürler :')