İstanbullu birinin Antalya'da yaşaması zor mudur?

Sorunun cevabı: hem zor, hem de kolaydır.

Ben de İstanbullu bir ailede ve İstanbul'da doğup büyüdükten sonra dünyanın çeşitli ülkelerinde yaşadım ve Antalya'ya yerleştim. Tabi gelip yaşamaya başlayınca başka bir bakış açısı kazanılıyor. Hemen 2 yıllık tecrübemi paylaşayım (kişisel görüşler içerir) ama öncelikle iddia edilen konu başlıkları:

1. Antalya büyük şehirdir ve İstanbul'da olan hemen her şey vardır.
2. Antalya halkı köylüdür.
3. Antalya'da yabancı çoktur ve yabancılara açık bir kültürü vardır.

1. Antalya büyük şehirdir ve İstanbul'da olan hemen her şey vardır.

Evet doğru, Antalya'da AVM, Havaalanı, sosyal olarak ihtiyaç duyabileceğiniz hemen her şeyi bulabilirsiniz. Hatta güzel yanı, merkezi bir yerde oturuyorsanız hemen hepsi yürüme mesafesi ulaşılabilir durumadır. Ancak İstanbul alışkanlıklarından farklı olan bir iki noktayı belirtmek gerekir.

a. Açılış saatleri: Şayet İstanbul'da veya dünyanın hareketli şehirlerinde yaşamaya alıştıysanız, saat genelde önemli değildir, her saat her şey bulunabilir. Ancak Antalya'da 9'dan önce açılan kafe bulmak hatta 9'da bile düzgün açılmış kafe bulmak çok mümkün olmuyor. Sabah 6, 7 gibi kalkıp kahvemi alıp işe öyle geçeyim diyorsanız Antalya'da zor günler sizi bekliyor, genelde çok nadir bir iki yer dışında açık yer bulamazsınız.

b. Pastane kültürü: Neden bilmiyorum ama İstanbul'da pastaneler (veya daha öncesi itibariyle muhallebiciler) kültürün bir parçası, sosyallikten yeme alışkanlığına kadar kültürümüze çok girmiş, Antalya'da en çok aranan şeylerden birisi pastane eksiği, kafeler var ama pastane kültürü yok. Kazandibi, ayva tatlısı, tavuk pilav, zerde gibi çoğu pastane kültüründe olan şeyi Antalya'da bulmak zor. Son yıllarda bazı zincirler açıldı ve bu ihtiyaç nispeten çözüldü ama kültür biraz farklı.

c. Organik Beslenme: Şayet vegan, çiğ (raw food), veya organik beslenme beklentiniz varsa sayısı bir iki yer dışında şansınız zayıf demektir.

d. Satranç: Türkiyede en fazla lisanslı satranç oyuncusunun olduğu ildir (sayı olarak nüfusa oranla yüzde olarak bakılacak olursa sanırım açık ara önde olan şehir olacak).

2. Antalya Halkı Köylüdür: Soruda böyle geçtiği için bu şeklide alıntılıyorum. Doğru, bu çok dile getirilen bir ifade ve yörük kültürü Antalya'da baskın bir kültür. Yerleşik yaşayan halkın çok büyük bir çoğunluğu yörük veya kürt kökenli. Bir yandan sosyal ve kültürel çeşitlilik sağlıyor, bir yandan da medeniyet (birden fazla kültürün birlikte yaşaması) açısından sorunlar çıkarıyor. Şöyle ki, halkın kendi gelenekleri, adetleri, tutucu olduğu noktalar var. Bu her kültürde var ve buraya kadar sorun yok. Ayrıca Antalya halkı farklı kültürlere de saygılı, yani kendi kültürünüzü de istediğiniz gibi yaşayabiliyorsunuz. Ancak sıcağın verdiği bir motivasyonla, herkesle samimi ilişki kurma beklentileri var, sorun da tam olarak burada çıkıyor. Tanıştığım çoğu insan, çok yakın arkadaş olmak istiyor ve yakın olmanın şartı da tabi ki kendi kültürlerine koşulsuz bağlılığınız. Herhangi bir olayla ilgili farklı bir yaklaşımı anlayamıyor, görünce yadırgıyor ve eleştirebiliyorlar. Döngüyü kapatınca ortaya bir anlamda kültürel bir baskı çıkıyor. Elbette bu dediğim yakın ilişki kurma beklentisinden çıkıyor ve zamanla olan bir durum. Mesela öğrenci olarak gelip 4-5 yıl kalıp buna benzer bir problem yaşamadan Antalya'dan ayrılabilirsiniz. Ancak yerel olarak Antalya'da yaşamış, büyümüş çoğu kişide gözlemlediğim durum, profesyonel hayat ile özel hayatı ayıramıyorlar. Sosyal ilişkilerle iş ilişkileri birbirine girmiş durumda (hem işlerini sosyal hayatları ve ilişkileri etkiliyor, hiç tanımadıkları birisi ile çok iyi arkadaşlarına eşit profesyonellikte davranamıyorlar, hem de profesyonel ilişkiye girdikleri insanlardan sosyal bir yakınlık da bekiyorlar). Bu tip sosyal ilişkiler de profesyonel hayatı etkiler, mesela çok hızlı sizinle işe başlayıp ortak bile olan ve aynı hızla şirketi kapatan örnekler görebilirsiniz. Herhangi bir işlek caddeyi alıp bir iki sene izlerseniz en az 3-4 dükkanın her sene el değiştirdiğini görebilirsiniz. Tabi bu durum, eğitim seviyesi, sosyal gelişmişlik, ekonomi gibi çok sayıda şeye de bağlı olarak bütün dünyada sanırım bu şekilde. 3. Antalya'da yabancı çoktur ve yabancılara açık bir kültürü vardırDoğru ve yanlış. Şöyle ki, evet Rus, Alman, İngiliz, Amerikalı çok sayıda insan var ve çok sayıda insanla tanıştım. Evet, öğrenci nüfusu çok yüksek ve onbinlerce öğrenci okuyor, yani izole bazı topluluk ve bölgeler oluşmuş durumda. Mesela; öğrencilerin sosyalleştiği vakit geçirdiği bölgeler var. Daha çok üniversite çeveresinde (meltem, kültür gibi) yayılmış durumdalar. Yabancı uyruklu kişiler daha çok şehrin dışına doğru, yeni binaları ve denize yakın olmayı önceliyor, özellikle Konyaaltı ilçesine bağlı sahil şeridi hatta liman bölgesi bile buna örnek sayılabilir (genelde şehirlerin batıya büyüdüğü tezini hatırlamakta yarar var). Antalya'ya daha önce dışarıdan gelmiş ve kültürel hareketlilik getiren de çok fazla aile var. Biraz daha eğitim seviyesi yüksek eski aileleri Lara bölgesinde bulmak mümkün. Ancak genel olarak her çeşit insanı her yerde bulmak mümkün denebilir, sadece yoğunluk olarak buna benzer gruplaşmalar olabilir.

4. Bonus: Antalya Ekonomik ve Sosyal Hayatı:
Antalya ekonomisi genel olarak toprağa bağlı bir ekonomi (yani 4 seviyeli ekonomik gelişmişliğin en altında yer alan seviye: 1. toprak, 2. üretim , 3. hizmet, 4. bilgi ekonomisi).
Özetle, tarım önemli bir yere sahip (belki dışarıdan gelen ve sosyal hayatını yaşayan, otelde kalan, kale içinde gezen birisi çok fark etmez ama yerleşik toplumun üzerinde etkisi çok baskındır). 3. maddede açıkladığım konuları da derinden etkiler.
Toprak kültürünü sadece tarım olarak düşünmeyin, mesela oteller de ciddi anlamda toprak ve hizmet sektörü arasında gidip gelir. Sonuçta otelin değerini oluşturan toprak ve bina maliyeti turizm için de önemli etkilerdendir. Son yıllarda, kısıtlı ve çok da vizyon sahibi olmadan gelişen bir teknoloji kolu var ve Antalya'da ne yazık ki bu konuda insan kaynağı oldukça zayıf. Ben kişisel olarak, ileride belki Türkiye'nin Kaliforniya'sı olabilecek potansiyel olduğunu düşünüyorum. Ancak gelmeden önceki tahminime göre çok daha kısıtlı alt yapı ve gelişim hızı olduğunu ne yazık ki görmüş durumdayım. Bu aslında Antalya gibi çoğu şehir için yaşanan genel sıkıntılardan birisi. Çok sayıda insan belirli yeterlilikleri sağlayınca yurtdışına veya İstanbul gibi şehirlere gidiyor veya henüz anlayamadığım bir sebeple gitme sevdasına giriyor. Elbette bazı haklı argümanlar var. Ancak nitelikli insan Türkiye'nin genel bir problemi ise, Antalya gibi şehirlerde İstanbula göre daha fazla hissediliyor ve bu konuda çok ciddi adımlar atılması gerekiyor.

Elbette burada yazdıklarım tamamen kişisel görüşler olup, istatistiksel olarak daha yüksek gözlemlediğim konuları anlattım. Mutlaka aksi durumların hepsine çok sayıda örnekler verilebilir.