Otomotiv Endüstrisinin Fikir Babası: Leonardo Da Vinci!

Çok Yönlü Eşsiz Bir Zeka: Leonardo da Vinci

Tam adı Leonardo di ser Piero da Vinci, bizim bildiğimiz adıyla Leonardo da Vinci. Oldukça uzun, ispanyol isimlerini andıran bu ismin anlamı Vinci'li Piero'nun oğlu Leonardo. İtalya'da 1452'de doğan Leonardo, aynı zamanda bir heykeltıraş, matematikçi, bitki bilimci, paleontolog, anatomi bilimciydi. Bir sanatçıdan çok bir mucit, mühendis ve mimar olarak nitelenen da Vinci, çok sayıda tasarım, buluş ve fikire dair sayısız eskiz, tablo ve notu bizlere miras bırakmakla kalmadı, zamanının ötesine geçen icatlara da imza attı. Bugün otomotiv de dahil olmak üzere makina endüstrisinde kullanılan birçok sistem onun fikir ve buluşları sayesinde hayatımızı kolaylaştırmaktadır.

Sadece Bir Ressam Değil Yüzyıllar Ötesine Işık Tutan Bir Mucit

Son derece üstün zekaya sahip olan Leonardo evlilik dışı ilişkiden dünyaya gelen bir çocuktu ve o zamanlar avrupasında evlilik dışı ilişkilerden doğan çocuklar ve evlilik dışı ilişkiden çocuk doğuran kadınlar aşağılık varlıklar olarak görülür, toplumda horlanır ve dışlanırdı. 14 yaşına kadar doğduğu Vinci kasabasında yaşadı. 14 yaşında Floransa'ya gitti. O zamanın kurallarına göre evlilik dışı ilişkilerden doğan çocuklar üniversitelere kabul edilmiyordu. O yüzden üniversiteye giremedi. Ama çizimlerini gören bir heykeltraş ondaki ışığı görerek onu yanına çırak olarak aldı. 1482'de Milano dükünin yanında onun için çalışmaya başladı.

Dük, Baron, Kont gibi isimler taşıyan soylu kişiler feodal toprak ağalarıydı ama hükmettikleri topraklar öyle birkaç köy gibi değildi. Koca bir şehir hatta birkaç şehir büyüklüğündeydi. Yani bu soylular bir veya birkaç şehrin kralıydı. O zamanlar din ve tarım imparatorlukları dönemiydi ve dünya tarım ve tarım arazileri yüzünden çıkan savaşlara sahne oluyordu. Milano dükü de bu savaşlarda avantaj sağlamak için da Vinci'den savaş makinaları ve istihkam ekipmanları tasarımları yapmasını istemişti. Da Vinci de doğal olarak savaş makinaları tasarlamaya başladı.

Endüstri Devriminin Yolunu Açan Adam

Bugün dünyada endüstrinin kullandığı birçok tasarımın da atası Leonardo'dur. Belki de onun en büyük buluşu Rulmandır. Bugün rulman olmasa endüstri olmazdı.

Otomobillerin ve makinaların dönen aksamları hep rulman yataklamasıyla çalışır. Dişli mantığı bir şekilde biliniyor ve kullanılıyor olsa da adına "Kremayer dişli" ve "Sonsuz vida dişlisi" dediğimiz dairesel bir dişlideki hareketi doğrusal harekete dönüştüren sistemleri Leonardo bulmuştu.

Bu kelimeyi daha önce nerede duydum diyenlere bilgi olsun: Otomobillerin direksiyon hareketi kremayer dişlilerle veya sonsuz vida dişlisiyle sağlanır. Dairesel bir milin hareketi dişliler vasıtasıyla doğrusal bir mile aktarılır ve tekerlerin sağa sola dönüşü sağlanır.

Zincir ve Trigger Kayışı Tasarımları

Yine bugün otomotiv sektöründe her motorun mutlaka krank miliyle diğer hareketli aksamlarının senkronize dönmesini sağlayan Zincir-Dişli sistemi ve Trigger kayışı mantıklarının da mucidi yine Da vinci idi. Hatta eskizleri arasında gördüğümüz resimlere bakılırsa pedal hareketini arka tekere zincir ve dişli sistemiyle aktaracak ilk bisiklet tasarımı da yine Da vinci'ye aittir.

Diferansiyel Dişli Sistemi ve Eksantrik Mil Buluşları

Bütün otomotiv endüstrisinin kullandığı ve motordan gelen hareketi tekerleklere aktaran sistem olarak bildiğimiz dairesel hareketin yönünü 90 derece çevirerek farklı doğrultulara yönlendirmeyi sağlayan dişli sistemlerinin mucidi de yine Da vinci'dir. O zaman çok farklı bir amaçla yapmış olsa da eksantrik mil sistemi de yine Da Vinci'nin buluşlarından biridir.

O zamanki dövme demir ustalarının demire her defasında aynı şiddette vurabilmesi için geliştirdiği sistem çekici kaldırıp indirmek üzere tasarlanmıştı. Bugün buhar makinalarından içten yanmalı motorlara kadar eksantrik milin kullanılmadığı alan yoktur.

Vites Kutusu ve Zemberekli Kurma Mekanizmaları

Onun bu yapıyı geliştirirken maksadı akarsu enerjisiyle çalışan un değirmenlerinin suyun debisi düştüğünde daha yüksek verimle çalışmasını sağlamaktı ama bugün otomotiv endüstrisinin vazgeçilmez sistemlerinden birisi olan vites kutusu sisteminin mucidi Da Vinci idi. Yine bugün duvar saatlerinden oyuncak arabalara kadar hayatın birçok yerinde kullandığımız zemberekle kurularak kendi kendine hareket eden mekanik sistemlerin de mucidi Da vinci idi. Amaç ise kısa mesafelerde yüklerin insan gücüyle değil de makina gücüyle taşınmasını sağlamaktı.

Sonuç olarak

Da Vinci Avrupada rönesans devrini açan beyinlerden biriydi. Çok yönlü bir bilim adamı, mucit, ressam, heykeltraş ve tıp bilimcisiydi. Bugün endüstride kullandığımız birçok hareket sistemi ve buluş onun beyninlen ellerine, ellerinden kağıda dökülmüş, kağıttan da hayata geçmiştir. Çağının 500-600 yıl ötesine ışık tutan buluş ve tasarımlarıyla keşke böyle bir adamı Milano Dükü değil de Türk imparatoru işe alsaymış demekten alamıyor insan kendini. Bu sözümü bazıları abartılı bir ifade olarak bulacak olsa da bana göre Leonardo da Vinci Mekaniğin, makina endüstrisinin piri hatta peygamberidir. Bu arada son bir not: Bugünkü helikopter ve Dron teknolojisinin de fikir babası Da vinci'dir.