Çocuklar için en doğru ödül ve ceza yöntemi nedir?

Çocuklar için en doğru ödül ve ceza yöntemi, davranışı şekillendirmekten önce ilişkiyi güçlendirmeyi hedeflemelidir. Çünkü bir çocuk, sevildiğini, anlaşıldığını ve güven içinde olduğunu hissederse; zaten öğrenmeye, düzeltmeye ve gelişmeye daha açıktır.

Bir çocuk olumlu bir davranış gösterdiğinde, onu ödüllendirmek yerine, gerçek ve net bir takdirle desteklemek daha etkilidir. “Aferin” gibi yüzeysel sözlerden çok, “oyuncaklarını toplaman bizim evde düzeni sağlıyor, teşekkür ederim” demek, çocuğun hem yaptığı işi hem de etkisini anlamasına yardımcı olur. Böylece o davranış sadece ödül için değil, anlamı olduğu için tekrar eder.

Olumsuz davranışlarda ise, ceza vermek çoğu zaman çocuğun davranışını geçici olarak bastırır ama neden yaptığını anlamasını sağlamaz. En doğrusu, çocuğu utanmadan, suçlamadan ama sınır koyarak durdurmaktır. Örneğin: “Bu davranış kabul edilemez ama seni anlamak istiyorum. Neden böyle yaptın?” gibi bir yaklaşım, hem davranışı düzeltir hem de çocuğa duygusunu ifade etme fırsatı tanır.

Gerçek disiplin, çocuğu kontrol etmek değil; kendini kontrol etmeyi öğrenmesini sağlamaktır. Bunun yolu da korkutmaktan değil, ilişki kurmaktan geçer.