Alışveriş Bağımlılığından Kurtulmanın Yolları!

Alışveriş hastalığı nedir?

Alışveriş, hayatın bir parçasıdır şüphesiz. Zaman zaman ihtiyaçlarımız doğrultusunda bir takım şeyler alabiliyoruz. Belli başlı dönemlerde aldığımız şeylerden de pişman oluruz kimi zaman.. Gereksiz olduğunu düşünürüz çoğu vakitlerde de... Bazı insanlar da vardır; Alışverişle başı ciddi belada olur ki bu durum gerek aile yaşantısını, gerekse de özel hayatını ciddi şekilde etkiler. Zira gerçekten etkiliyorsa biz buna dürtüsel alışveriş davranışı diyoruz. Eğer bu durum kronikleşti ise bunun adı da dürtüsel alışveriş bağımlılığıdır ki bunun önlemi eğer alınamazsa maddi kayıptan da çok psikolojik yıkımlar netice verebilir. Mesela bunun daha da karmaşığı internetten yapılan alışverişlerdir. Bu alışverişler günümüzde bir düğme kadar yakındır ve almak oldukça da kolaydır. Ödeme zamanı geldiğinde patronun ağız kokusunu çekmeye mecbur olmaları da cabasıdır ki bunun diğer çevresel faktörleri de yok değildir. Peki nedir bu çevresel faktörler? Tabi ki aile, arkadaş, dost, sevgili gibi faktörlerdir. Tepkilerine sonraki cümlelerimizde yer vereceğiz.

Psikoloji ya da psikiyatristlerde Alışveriş Hastalığı diye bir şey yok. Ancak bunun üzerinde tek başına bir araştırma da yapılmıyor değil. Bu konu hakkında söylenebilen tek şey ise; Aşırı özgüven ve akabinde harcama dürtüsünden kaynaklı mühim bir sorun olmasıdır. Bunlardan bazıları da dışa vurum olarak alkol, yemek yeme ve öfke patlamaları olunca haliyle dürtüsel bozukluklar da olmuyor değil.. Bunlar kompülsif bozukluklar ya da takıntılardan kaynaklı da olabilir. En basit ifadeyle psikolojik literatüründe klinikteki diğer bağımlılıklarla benzerlik göstermesi de olası bir durum söz konusu olabilir.

Alışveriş hastalığı nasıl ortaya çıkar?

Genelde kendini kötü hissettiğinde ya da hayal kırıklığı yaşadığında ortaya çıkabilir. Duygularını bastırmak ve bir takım takıntılardan kurtulmak için aşırı para harcamaya yönelebilir. Fakat bu durum daha büyük takıntı olan alışveriş bağımlılığını da beraberinde getirebilir. Bazıları da vardır ki yaptığı alışverişten sonra pişmanlık duyar ve o pişmanlığı bastırmak adına alışveriş yapmaktan çekinmez. Zihinsel Meşguliyet de bunun gibi bir şey işte.. Yani daha olmayan, alınmayan maaş ile kafasında alacaklarını şekillendirir. Ancak ay sonuna doğru aksilikler çıktığında ödeyemeceği paralar bu bağımlılığa sahip insanları boğunca harcamalarının ne kadar gereksiz olduğunu anlamaları çok geç olmayacaktır.

Peki alışveriş hastalığı hangi sebeplerden dolayı ortaya çıkar?

Bir defa her sosyoekonomik insan bunun etkisini hisseder. İster az gelirli olsun ister çok gelirli olsun fark etmez. Kadınlar erkeklere oranla 3-4 kat daha fazla özellikle bunun etkisinde olurlar. Genelde bilinçaltında çocukluktan kalma ihtiyaçların giderilmesi telaşından kaynaklıdır. Peki nedir bunlar? Tabi ki kabul görme, beğenilme, güç ve varlık sahibi olabilme gibi şeylerdir. Anne babadan yeteri kadar alamadığı sevgi ya da destek de etkili olabilir. Bu da çeşitli ihtimaller arasında yok değil.. İçsel çatışmalar ve boşluk doldurmalar gibi etkili bir takım psikolojik sebepler statüsünde de değerlendirilebilir Alışveriş Bağımlılığı. Bir diğer olasılık ise Kültürel değerler veya materyalistik bir yaşamın cazip gelmesi de olabilir.

Peki alışveriş bağımlılığını tetikleyen neler var?

Bazen sönmelerin yanında alevlenmeler de olmuyor değil. Peki tetikleyici sebepler neler olabilir. İndirimler, reklamlar, bombardıman tarzında tanıtımlar vs. Laptop satın aldığınızda epey bir piyasa araştırıyorsunuz ve bir çok indirimli sitede PC'lerin içinde işletim sistemi Windows 10 olmadığını fark ediyorsunuz. Ciddi indirimli ürünlerin hepsi Free Dos. Kendiniz işletim sistemi yüklerseniz garanti kapsamı dışına çıkacak ve indirimli aldığınız ürün daha baştan garanti kapsamı dışına çıkacak. Laptoplarda durum böyle iken diğer ürünlerde vaziyet nasıldır düşünemiyor insan ister istemez. Nasılsa bir düğme kadar yakın almak. Peki ya sonra? Sonrası olmayan zayıf finansal ekonomik ile güç durumlar eşliğinde karşılaşmak. Hep söylerler ya. Her gününüz aynı ise ve değişmeyen hiçbir şey yoksa zarardasınız demektir diye.

Tetikleyen nedenler arasında dolandırıcılık da vardır. Yani dolandırıcılar da insanlarda heyecan yaratır. Ve çoğu yanlış bir karar verebilmeniz için hep bir aciliyet duygusuna mecbur bırakmaya çalışırlar sizi...Yani bir nevi telaş, sevinç gibi... 2 gün sonra onu ne kadar kullanacak meçhul tabi... Sorun şu ki; Boşluk ve yalnızlık hissi. Eğer sevgiliniz varsa ve buna rağmen de kendinizi yalnız hissediyorsanız sorun daha büyüktür ki bunun açacağı derin yaralar devasa boyutlara ulaşacaktır.

Alışveriş hastalığının sosyal ve psikolojik sonuçları nelerdir?

Alışveriş Bağımlılığı, en çok da ailelerde, evliliklerde çok ciddi çatışmalara sebep olabiliyor. Çünkü bu insanlar istemeden veya farkında olmadan sorumsuz veya davranış bozukluğu sorunu yaşayan insanlar gibi görünüyor ve bu yüzden aileleriyle, eşleriyle bir takım problemler yaşayabiliyorlar. Çok zengin insanların bile bir noktadan sonra dikkatini çekiyor ve olaylar duygusal ya da fiziki şiddet neticesinde boşanma boyutuna dahi varabiliyor. Alışveriş Bağımlılığı, kronik sorun haline gelirse bir zaman sonra kişide depresyon açığa çıkabilir. Daha da ilerisi intihar söz konusu da olabilir.

Alışveriş bağımlılığı nasıl tedavi edilir?

Yazımın sonuna yaklaşırken buna da değinmeyi çok isterim. Baştan çıkarıcı, tetikleyici unsurlar vardı. Peki neydi onlar? İşte reklamlar, tanıtımlar ve kışkırtıcı bir takım dolandırıcı pazarlama yöntemleri. Unutmayın ki; Dolandırıcılar önce güven kazanmayı severler. Sonra kazandıkları o güveni üstü kapalı suistimal ederler. İşte sudan ucuz diye Windows 10 Kurulumsuz Dizüstü bilgisayar göndermeleri örneğinde olduğu gibi. Sonra iade süreci başlıyor ki taksitle aldığınızda bile o paralar size yine taksitle ödeniyor. Yine her halükarda zarara uğrayan tekrar siz oluyorsunuz. Peki bu durumdan nasıl kurtulunur? Sizi kışkırtan, tetikleyen unsurlar olan akıllı telefon alışveriş sitesi uygulamalarını kaldırmak sizin için iyi bir başlangıç olabilir. Açıkçası bununla ilgili benzer problemlere zamanında herkes maruz kalmıştır ve zararını da epey görmüştür. Yine söylemek gerekirse; Çare olarak bu uygulamaları kaldırmak uygundur denilebilir. Bu uygulamaları tekrar yüklemek, yeni bir bilinçaltı oluşumuna neden olur. Yapmanız gereken tek şey 10 saniye kuralını uygulayın ve bunu yaparken de bu alacağım şey işime yarayacak mı? Şu an neredeyim, ne hissediyorum? Alacağım şeyi almazsam ilerde başıma neler gelir, alırsam sıkıntı yaşar mıyım? Her gün olmasa bile bunu haftada en çok iki kez kullanır mıyım diye düşünmekten de kendinizi mümkünse alıkoymayın. Aldığınız ya da alacağınız şeyin ihtiyacınız olduğu açık olabilir ama alıp da kenara atılan her şey sizin için gereksiz harcamadır ve bunun ceremesini de siz ilerde parasızlık olarak çekebilir ve pişmanlıklarını yaşayabilirsiniz. Unutmayın ki almak zor değil. Ucuz niyetine 40-50 TL deyip almak kolay ama günlük her 40-50 TL'lik harcamalar biriktikçe ayda maksimum 1500 TL harcamayı bulur ki sonra pişman olmamanız mümkün görünmez. Biri size durduk yerde her gün 50 TL vermez. Ve unutmayın ki; Her yeni pişmanlık, önceki pişmanlığı örtbas etmek için yeni olası pişmanlıkları doğurabilir.

Yazılarımızın devamı için yorumlarınızı ve beğenilerinizi esirgemeyin. Her emeğe karşılık yeni bir emek vermek demektir. Karşılıksız..

Sevgiler.