Şia ile alevi arasındaki fark nedir?

Alevilik, İmam Ali ile ilgili bağlantılı olmaktır. Ve bağlılık

A- Soy ile olabilir. Hz Ali'nin soyundan gelmek yani. Ki, Arap Alevilerinin bir kısmı Hz İmam Ali ve Fatıma Anamızın soyundanlardır.

B- Sevgi, ilgi ve alaka ile olabilir. Ki, Hz İmam Ali'yi sevip onu Peygamber efendimizin vasisi ve hak halefi olarak bilenler bu sebeple Alevi olarak adlandırılır.

Bu bağlamda Alevilik ve Şiilik aynı şeydir aslında. Şiilik 15. yüzyıla kadar dini, ilmi, kültürel vb çalışmalarla nesilden nesile aktarılmış hak islam mezhebidir. Başta Araplar arasında yaygındır. Sonra 11-12 yüzyıllarda; 12 İmamın etkisi ve muhabbeti ile Batı Asya'ya (Farslar ve Türkler arasında) da yayılmıştır.

Lakin, Memlükler döneminde; Memlük Sultanı, türlü türlü mezheplerin yorumlamalarını yani İSLAMI sınırlamış. Ve 4 sünni mezhepten hoca-kadı tayin ederek, gerek diğer sünni mezhebleri, gerekse Caferi, Zeydi vb Alevi-Şii mezheplerin tebliğine yasak getirmiştir. Yavuz Sultan Selim de Mısır'a savaş açıp orayı ele geçirince, bu bidati Osmanlı topraklarında da yaymaya ve İslamı sınırlandırmaya çalışmıştır. Osmanlıda Yavuz'dan sonra Alevi tekke ve zaviyelerine baskı ve Alevi şeylerinin susturulması ve en önemlisi Alevi katliamlarının ardından.. Alevilik-Şiilik mezhebi, dergah ve tekkelerde ilmi nakillerle nesilden nesile devam etme ortamı bulamayınca ve yalnızca Alevi ozanların şiir ve sözleriyle kısmi olarak aktarılmasının ardından Anadolu Şiiliği-Aleviliği, bir mektepten ziyade kültüre dönüşmüştür. Dolayısı ile; Anadolu dışındaki Aleviliğin-Şiiliğin; mekteplerini koruduğunu, kaynak kitaplarını aktardığını, inanç ve akidelerini, tarih bilgilerini, görüşlerini sürekli zinde ve canlı tuttuklarını görmekteyiz. Türkiye'de ise bu bağlamda Alevilik, ancak ve ancak Deyiş ve Türkülere indirgenmiştir maalesef. Ki, bu bile bazılarını tedirgin etmektedir. Niye "Allah, Muhammed ve Ali" diyorsunuz diye hesap sormaya kalkışırlar. Onları kendilerine has, kullanılacak birer kavram olarak görüyorlar çünkü. Halbuki Alevilikte, Allah, Muhammed ve Ali merkezdedir. Ve onlara düşmanlık etmiş kimselere sevgi beslenilmez. Onlara savaş açmış kimselere hazreti denilmez ve din-sünnet-fıkıh-lüteratür vb onlardan alınmaz. Aksine; Hz Muhammed ve İmam Ali'nin getirdiği öz islamı koruyan 12 imamlardan alınır.

Sorunuza dönersek. İnanç olarak Alevilik ve Şiilik arasında fark yoktur. Tevhid, Nübüvvet, Mead, Adalet ve İmamet gibi temel şartları ortaktır. Peygamber ve 12 İmam inancı ve sevgisi. İmam Cafer Sadık buyrukları vb. her şey aynı. Yalnız; Anadolu Aleviliği, özellikle Bektaşiliğin etkisi ile; mezhep ve mektepten ziyade kültüre dönüşmüştür. Her anadolu Alevisi kültürel Alevi mi? Hayır! Anadoluda birçok Alevi Camiisi gördüm. Hem Alevi kültürlerini devam ettiriyorlar. Hem de 12 imamdan olan İmam Cafer Sadık'ın mezhebine göre namaz kılıp oruç tutuyorlar. Şiir-Ağıt vb okuyup sine vuruyorlar ve Kerbela'ya matem-yas tutuyorlar. Yani, özetle Caferi Alevileridirler onlar. Bir kısım Alevi ise Aleviliği yalnızca isimdedir. Örneğin şu an Bursa'dayım. İki köy var yakınımda Alevi olan. Ne cemevi var ne bir şey. Böyle olunca inançlarını yeni nesillere aktaramıyorlar. Kültürde kalıyor ki, o da medya ile değiştiriliyor. Dikkat etmek lazım. Hüvviyet ve kimliğini kaybetmemeli insanlar. Neyse çok geveledim. Lütfen şu kitapları temin edip okuyun ve okutturun.

Alevîlik ve Alevîler. Yazar: Seyyid Haydar Yıldırım Dede
Alevilikte Temel İnançlar. Yazar: Ali Akın Caba
Neden Alevî Oldum? Yazar: Prof. Dr. M. Ticanî Semavî
Bir Pîr'in Kaleminden Alevilik. Yazar: Musa Küçük
Alevilik İslâm'ın Özüdür. Yazar: Ali Kirazlı
Ehlibeyt Aleviliği. Yazar: Ali Yeral
Alevilerin Özellikleri. Yazar: Şeyh Saduk
Alevi İslam: Temel Dini Bilgiler. Yazar: Ahmet Verde
Peşaver Geceleri. Yazar: Seyyid Muhammed Musavi

Alevilik Şia'nın bir koludur. Şia bir bütün değildir. İsmaililik, Bâtınilik vs. gibi kolları vardır, Alevilik bunlardan biridir. Şia'nın diğer İslam mezheplerinden en önemli farkı Muhammed'den sonra Ali'yi en ulvi kişi olarak görmeleridir. "Ya Allah, Ya Muhammed, Ya Ali" kelamı vardır. Sünnilik'te Ali ulvi bir şahıs olmakla beraber Muhammed'den sonraki en ulvi kişi olarak görülmez, daha çok Ebu Bekir görülür, zira Muhammed "Benden sonra bir peygamber gelecek olsaydı o sen olurdun ya Ebu Bekir" demiştir.