Bir tramvay rayının yanında durduğunuzu hayal edin. Uzakta, kontrolden çıkmış bir tramvayın, onun gelişini duymayan beş işçiye doğru hızla geldiğini görüyorsunuz. İşçiler tramvayı görse bile, raydan zamanında ayrılamayacaklar. Felaket belli belirsiz göründükçe, yere bakıyorsunuz ve raylara bağlı bir kaldıraç olduğunu görüyorsunuz. Eğer kaldıracı çekerseniz, tramvayın beş masum işçinin bulunduğu raylardan ikinci bir ray takımına yönleneceğini farkediyorsunuz. Ancak, yan taraftaki bu rayın aşağısında, iş arkadaşları kadar habersiz, yalnız bir işçi bulunuyor. O halde kaldıracı kaldırıp, bir insanın ölümüne yol açar fakat beş kişiyi kurtarır mıydınız?
Bu düğüm noktası, tramvay ikilemi olarak bilinen bir klasik düşünce deneyidir ve 1967 yılında düşünür Philippa Foot tarafından geliştirilip, 1985’te Jarvis Thomson tarafından uyarlanmıştır. Tramvay ikilemi, bir eylemin sonuçlarını baştan sona düşünmemizi ve eylemin ahlaki değerinin, yalnızca sonuçları tarafından belirlenip belirlenmediğini dikkate almamızı sağlar. Tramvay ikilemi, o zamandan beri ahlaki sezgilerimizi araştırmak için kayda değer derecede esnek bir araç olduğunu kanıtlamış ve savaş, işkence, dronlar, kürtaj ve ötanazi gibi diğer çeşitli durumlara uygulanmak üzere uyarlanmıştır.
5 insanı kurtarmak için 1 insanı öldürür müydünüz?
Buna kimse karar veremez ve kimin daha değerli olduğunu biçemez. Etik ve psikolojinin en derinlerine inen bir problem. Buradaki amaç ne? Hangi insanın daha değerli olduğu ve hangisinin kurtarılması gerektiği mi? Bir insanı değerli yapan şey nedir? Herkes eşit mi doğar? 30 yıllık uyuşturucu bağımlısı bir evsiz ile 10.000 hayat kurtarmış doktor eşit midir? Buna kim cevap verebilir? 5 kişiden 3'ü çocuk tecavüzcüsü, 2'si kadına şiddet gösteren biriyse diğer 1 kişi kurtarılır, ama bunu kimse bilemez. Birinin gelecekte ne yapacağını da bilemez kimse.
eğer 5 özdeş insan 5 özdeş şekilde ve amaçla orada duruyorsa makası değiştirirdim ancak diğer makastaki trenin oradan geçmeyeceğini biliyorsa onun için rahatsa özdeş kişi olsalar da 5 kişiyi öldürmesine müsade ederdim kişiler özdeş değilse tamamen değişir ayrımcılık yaparım ayrımcılığı savunuyorum