Türkiye neden dışa bağlı ülke sizce?

Türkiye’nin “dışa bağlı” olarak görülmesinin nedeni tek bir başlıkla açıklanamaz; bu durum tarihsel, ekonomik ve yapısal birçok faktörün birleşimidir. Öncelikle enerji konusu önemli bir etkendir. Türkiye petrol ve doğal gaz açısından sınırlı kaynaklara sahiptir ve enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılar. Enerji dışa bağımlılığı, cari açığın temel nedenlerinden biridir ve ekonomiyi küresel fiyat dalgalanmalarına açık hale getirir. İkinci olarak üretim yapısı meselesi vardır. Türkiye’de sanayi üretimi güçlü olsa da, yüksek katma değerli ve ileri teknoloji gerektiren ürünlerde dışa bağımlılık devam etmektedir. Özellikle ara malı ve ham madde ithalatı fazladır. Yani ihracat yapılsa bile, o ihracatı gerçekleştirmek için gereken bazı parçalar ve girdiler yurt dışından alınır. Bu durum dış ticaret dengesini etkiler. Bir diğer unsur finansal yapıdır. Gelişmekte olan ekonomiler gibi Türkiye de büyümesini uzun süre dış sermaye ve kredi akışına dayandırmıştır. Küresel piyasalardaki faiz artışları, sermaye çıkışları veya jeopolitik riskler ekonomiyi doğrudan etkileyebilir. Tarım ve teknoloji alanında da benzer bir tablo vardır. Tarım potansiyeli yüksek olmasına rağmen planlama, verimlilik ve maliyet sorunları zaman zaman ithalat ihtiyacı doğurur. Teknolojide ise yerli üretim artıyor olsa da kritik bileşenlerde hâlâ dışa bağımlılık sürmektedir. Ancak “dışa bağlılık” sadece Türkiye’ye özgü değildir. Küreselleşen dünyada neredeyse tüm ülkeler birbirine ekonomik olarak bağlıdır. Mesele tamamen bağımsız olmak değil; stratejik alanlarda kırılganlığı azaltacak üretim kapasitesini artırmaktır. Özetle Türkiye’nin dışa bağımlılığı; enerji ihtiyacı, üretim yapısındaki ithal girdi oranı, finansal model ve küresel entegrasyonun bir sonucudur. Bu durum yapısal reformlar, teknoloji yatırımları ve katma değerli üretimle zaman içinde azaltılabilir.

Üretim tabiki. Sektörel bazda baktığında tarım bile artık yok denecek kadar aza indi. Elimizdeki tek güçlü potansiyel olan sektördü. Sanayi desen PMI verileri yerlerde geziyor. Bir çok şirket konkordato ve iflas eşiğinde. Enflasyonun bazı kısımları için yanlış adımlardan hala vazgecemedik. Kurtulmak için tamamen yerli üretim ve maden cevherlerini kendin işletmen gerekir. İki (sanayi, tarım) sektörü iyi işlemen gerekir. Döviz bile şu an istediği konumda değil. TOGG var ancak kaç asgari ücretle alınıyor bakmak lazım. Hala deprem bölgeleri için bir analiz ve raporlama yapan sistem yok. Siyaset hala kendi derdinde. Belki bazı bölümler de iyi gibi olsa da refah konusunda hala iyi değiliz. Çünkü kendi ülkesine küskün yatırımcı ve okuyan nesil yetiştirmemek lazım derim.