Hangi müziğin ritmi sizi sonsuzluğa hapsediyor?

Hangi müziğin ritmi beni sonsuzluğa hapsediyor sorusunu düşündüğümde, aklıma tek bir tür ya da şarkı gelmiyor çünkü ritmin içinde saklı olan o büyüleyici akış, bazen bir klasik eserle, bazen de bir elektronik altyapıyla çıkabiliyor karşıma. Ama eğer tarif etmem gerekirse beni sonsuzluğa hapseden müziğin ritmi, zaman algısını ortadan kaldıran, kalp atışımla uyumlanan ve zihnimi kelimelerin ötesine taşıyan o titreşimdir. Mesela Philip Glass’ın minimal müziğinde, tekrarlayan motifler öyle bir döngüye girer ki, bir süre sonra başı ve sonu olmayan bir akışta yüzüyormuşsun gibi hissedersin. O ritim seni bir odak noktasına kilitler ama aynı anda her yere dağılmış gibi hissettirir.

Aynı şeyi farklı bir düzlemde techno’da da yaşarım. Özellikle Detroit techno'nun saf ve mekanik ritimleri vardır; her bir vuruş, bilinçaltını kazıyarak seni içsel bir yolculuğa çıkarır. Orada ne melodiye ihtiyaç vardır ne de sözlere. Sadece ritimle birleşen beden ve ruh kalır. Bu sonsuzluk hali sadece bir duygusal etkilenmeden ibaret değildir; bedensel bir deneyimdir. Kulakların duyduğu, bedenin eşlik ettiği ama asıl dansı zihnin yaptığı bir süreçtir.

Bazen bir Afrika kabilesinin tören müziğini dinlerken de aynı hisse kapılırım. Djembe ya da talking drum gibi çalgıların döngüsel ve karmaşık ritimleri bir trans hali yaratır. Atalarımızın binlerce yıl önce hissettiği o kolektif ruh haline dokunursun. Orada da zaman yoktur, ölçü yoktur, sadece ritim vardır. Sonsuzluk belki de tam olarak budur zaten; ritmin kendini tekrar ettiği ama her tekrarında biraz daha içine çektiği, biraz daha dönüştürdüğü bir alan.

Ve jazz… Özellikle serbest doğaçlamaya dayalı jazz parçaları, ritmin kuralsızlaştığı ama yine de bir iç düzenin korunduğu o eşsiz alan. Miles Davis’in “Bitches Brew” albümünü ilk dinlediğimde zamanın bir anlamı kalmamıştı. Ritmin nerede başlayıp nerede bittiğini kestiremiyorsun ama tam da o belirsizlik içinde bir özgürlük buluyorsun. Sonsuzluk bazen düzensizlikten doğuyor çünkü sonsuz olanın sınırı olmaz.

Müziğin ritmi, bizim nabzımızı taklit eder, bazen hızlandırır bazen de yavaşlatır. Ama bazı ritimler vardır ki, senin tüm biyolojik saatini devre dışı bırakır. O an artık yeryüzünde değil, bir bilinç okyanusunun ortasında yüzüyorsundur. İşte ben o ritimlerde hapsolurum. Sonsuzluk derken kastettiğim tam olarak budur: Kendini, zamanını ve hatta kim olduğunu unutturacak kadar derin bir ritmin içinde yok olmak.

bu şarkı var

Hayat bazen öyle insafsız ki
Küçük bir boşluğundan yakalar
Hissettirmez en zayıf anında
Seni ta yüreğinden yaralar
Ellerin, kolların bağlansa da
Başında kasırgalar kopsa da
Sen tüm gücünle karşı koysan da
Seni acımasız sevdaya salar
Sen de benim kadar gerçekleri görüyorsun
Beraber olamayız, benim gibi biliyorsun
Bir başka dünyanın insanısın yavrucağım
Sen kendi dünyanın toprağında büyüyorsun
Sen de benim kadar gerçekleri görüyorsun
Beraber olamayız, benim gibi biliyorsun
Bir başka dünyanın insanısın yavrucağım
Sen kendi dünyanın toprağında büyüyorsun
Haklısın, biraz geç karşılaştık
Oysa hiç konuşmadan anlaştık
Bazı şeyler var ki söylenmiyor
Biz senle sözleri susarak aştık
İnsan acılarla kıvransa da
Ve o aşkta bir daha doğsa da
Dünyasını yeniden kursa da
Düşler ve gerçekler ayrı ayrı yaşar
Sen de benim kadar gerçekleri görüyorsun
Beraber olamayız, benim gibi biliyorsun
Bir başka dünyanın insanısın yavrucağım
Sen kendi dünyanın toprağında büyüyorsun
Sen de benim kadar gerçekleri görüyorsun
Beraber olamayız, benim gibi biliyorsun
Bir başka dünyanın insanısın yavrucağım
Sen kendi dünyanın toprağında büyüyorsun